Lucas 1
Bibulu Jinmiire ni (DYI) vs ARA
1 Na wɔnlɔ Tewofili, kagala ŋgele kè pye laga we sɔgɔwɔ, lelɛgɛrɛ laga ŋgbanga ma ke yɔnlɔgɔ.
1 Visto que muitos houve que empreenderam uma narração coordenada dos fatos que entre nós se realizaram,
2 Mbele pàa ki kagala ke yan yɛnlɛ ni, maga lɛ wa ke lɛsaga ki na mɛɛ ke yɛgɛ yo we kan, pàa ke yɔnlɔgɔ ma yala poro sɛnyoro to ni. Ki tunŋgo kìla kan poro yeri paa Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti yari.
2 conforme nos transmitiram os que desde o princípio foram deles testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Mi fun, a mì sigi kagala ke yewe jɛŋgɛ, maga lɛ wa ke lɛsaga ki na, maga yan ki yɛn ma yɔn, mboro ŋa legbɔɔ, mbe ke yɔnlɔgɔ mbe ke tanli ke yɛɛ na ma kan.
3 igualmente a mim me pareceu bem, depois de acurada investigação de tudo desde sua origem, dar-te por escrito, excelentíssimo Teófilo, uma exposição em ordem,
4 Mìgi pye, jaŋgo pɔ̀ɔn naga kagala ŋgele ni, maga jɛn ma yo ke yɛn kaselege.
4 para que tenhas plena certeza das verdades em que foste instruído.
5 Sanga ŋa ni Erɔdi wìla pye wunluwɔ wa Zhude tara ti go na, saraga wɔfɔ wà la pye wa pàa pye naa yinri Zakari. Pa wìla pye Abiya wi saraga wɔfɛnnɛ ŋgbelege ko ni. Wi jɔ wìla pye saraga wɔfɛnnɛ toArɔn wo setirige pyɔ. Pàa pye naa yinri Elizabɛti.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, houve um sacerdote chamado Zacarias, do turno de Abias. Sua mulher era das filhas de Arão e se chamava Isabel.
6 Pe ni fuun shyɛn pàa pye ma sin Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, na tanri na yala we Fɔ wi ŋgasegele naa wi kondɛgɛŋgɛlɛ ke ni.
6 Ambos eram justos diante de Deus, vivendo irrepreensivelmente em todos os preceitos e mandamentos do Senhor.
7 Ɛɛn fɔ, pyɔ wi sila pye pe yeri, katugu Elizabɛti wi sila pye na siin. Pe shyɛnmɛ pàa si lɛlɛ makɔ.
7 E não tinham filhos, porque Isabel era estéril, sendo eles avançados em dias.
8 Pilige ka, Zakari wìla pye naa saraga wɔgɔtunŋgo ki piin Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na, katugu pa ki tunŋgo kìla gbɔn pe ŋgbelege ki na.
8 Ora, aconteceu que, exercendo ele diante de Deus o sacerdócio na ordem do seu turno, coube-lhe por sorte,
9 Mbe yala saraga wɔfɛnnɛ pe kalɛgɛ ki ni, a pè si pɛtɛ gbɔn maa wɔ ma yo wi ye wa we Fɔ wi shɛrigo gbɔgɔ ki niwi wusuna nuwɔ taan wi sogo wi kan.
9 segundo o costume sacerdotal, entrar no santuário do Senhor para queimar o incenso;
10 Sanga ŋa ni pàa pye na wusuna nuwɔ taan wi sori, janwa wi ni fuun wìla pye wa funwa na, na Yɛnŋɛlɛ yɛnri.
10 e, durante esse tempo, toda a multidão do povo permanecia da parte de fora, orando.
11 Kona, a we Fɔ wi mɛrɛgɛ wà suu yɛɛ naga wa Zakari wi na. Wìla pye ma yere wa wusuna nuwɔ taan saraga wɔsaga ki kalige kɛɛ ki na.
11 E eis que lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Naa Zakari wìla kaa mɛrɛgɛ wi yan, a wi jatere wì si piri wi na, a wi nɛɛ fyɛ.
12 Vendo-o, Zacarias turbou-se, e apoderou-se dele o temor.
13 Ɛɛn fɔ, a mɛrɛgɛ wì suu pye fɔ: «Maga ka fyɛ Zakari, katugu Yɛnŋɛlɛ lɔ̀ɔn yɛnrɛwɛ pi logo. Ma jɔ Elizabɛti wi yaa pinambyɔ se ma kan, maa mɛgɛ ki taga Zhan.
13 Disse-lhe, porém, o anjo: Zacarias, não temas, porque a tua oração foi ouvida; e Isabel, tua mulher, te dará à luz um filho, a quem darás o nome de João.
14 Wi sege ki yaa ka nayinmɛ gbɔɔ naa nandanwa kan ma yeri. Lelɛgɛrɛ yaa kaa yɔgɔri wi sege ki kala na.
14 Em ti haverá prazer e alegria, e muitos se regozijarão com o seu nascimento.
15 Wi yaa ka pye legbɔɔ we Fɔ wi yɛgɛ na. Wi se ka duvɛn wɔ. Wi se si ka sinmɛ wɛlɛwɛ wɔ. Mbege lɛ le wi sepilige ki na, Yinnɛkpoyi li yaa ka ye wi ni mboo yin.
15 Pois ele será grande diante do Senhor, não beberá vinho nem bebida forte e será cheio do Espírito Santo, já do ventre materno.
16 Wi yaa ti Izirayɛli tara woolo pe gbɔɔ mbe kanŋga pe pan pe Fɔ Yɛnŋɛlɛ li kɔrɔgɔ.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor, seu Deus.
17 Wi yaa ka pye pitunŋɔ mbaa tanri Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na Yinnɛkpoyi lo naa fanŋga ni, paa yɛgɛ ŋga na Yɛnŋɛlɛ yɔn sɛnrɛ yofɔEli wìla pye, mbe ta mbe tanwa le teele poro naa pe piile pe sɔgɔwɔ. Mbele pè je Yɛnŋɛlɛ li sɛnyoro ti na, mbe tijinliwɛ kan pe yeri paa mbele pè sin pe woo pi yɛn; jaŋgo mbe tara woolo pele gbegele mbe pe yaga we Fɔ wi kan.»
17 E irá adiante do Senhor no espírito e poder de Elias, para converter o coração dos pais aos filhos, converter os desobedientes à prudência dos justos e habilitar para o Senhor um povo preparado.
18 Ɛɛn fɔ, a Zakari wì si mɛrɛgɛ wi pye fɔ: «Mi yaa ki jɛn mɛlɛ mbe yo ki yɛn kaselege? Naa mì lɛ makɔ, a na jɔ fun wì lɛ we?»
18 Então, perguntou Zacarias ao anjo: Como saberei isto? Pois eu sou velho, e minha mulher, avançada em dias.
19 A mɛrɛgɛ wì suu yɔn sogo ma yo fɔ: «Muwi mi yɛn Gabiriyɛli we, mi ma pye le Yɛnŋɛlɛ li tanla na tunŋgo piin li kan. Lìlan tun ma yo mbe pan mbe para ma ni, mbege sɛntanra nda ti yo ma kan.
19 Respondeu-lhe o anjo: Eu sou Gabriel, que assisto diante de Deus, e fui enviado para falar-te e trazer-te estas boas-novas.
20 Ɛɛn fɔ, mɛɛ taga na sɛnyoro ti na, to nda ti yaa ti yɛɛ yɔn fili ti yɔn filisanga wi na we; ki kala na, ma yaa kanŋga bombo, ma se ya para naa fɔ sa gbɔn pilige ŋga ki kagala ke yaa pye ki na.»
20 Todavia, ficarás mudo e não poderás falar até ao dia em que estas coisas venham a realizar-se; porquanto não acreditaste nas minhas palavras, as quais, a seu tempo, se cumprirão.
21 Ko sanga wo ni, janwa wìla pye na Zakari wi singi. Kìla pe pari, naa wìla pye na mɔni wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni we.
21 O povo estava esperando a Zacarias e admirava-se de que tanto se demorasse no santuário.
22 Naa wìla kaa yiri, wi sila ya para leele pe ni naa. A wì si kacɛn wa pye kɛyɛn ni ma naga pe na. A pè sigi jɛn ma yo Yɛnŋɛlɛ làa yaara naga wi na wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni. A wì si koro bombo.
22 Mas, saindo ele, não lhes podia falar; então, entenderam que tivera uma visão no santuário. E expressava-se por acenos e permanecia mudo.
23 Naa Zakari wi tunŋgo pyepiliye yìla kaa kɔ wa shɛrigo gbɔgɔ ki ni, a wì si sɔngɔrɔ ma kari wi go.
23 Sucedeu que, terminados os dias de seu ministério, voltou para casa.
24 Naa ko sanga wo la kaa toro, a wi jɔ Elizabɛti wì si kugbɔ lɛ, nɛɛ wi yɛɛ lara ma saa gbɔn fɔ yeŋge kaŋgurugo.
24 Passados esses dias, Isabel, sua mulher, concebeu e ocultou-se por cinco meses, dizendo:
25 Wìla pye naa yɛɛ piin fɔ: «Ŋga we Fɔ wì pye mala kan ki ŋga: ‹Wìlan yinriwɛ ta, kala na làa ti, a mi nɛɛ fɛrɛ taa leele pe sɔgɔwɔ, ma lo laga na na.› »
25 Assim me fez o Senhor, contemplando-me, para anular o meu opróbrio perante os homens.
26 Naa Elizabɛti wi kugbɔ kìla kaa ta yeŋge kɔgɔlɔni, a Yɛnŋɛlɛ lì si mɛrɛgɛ Gabiriyɛli wi torogo wa Galile tara, ca ka ni pege yinri Nazarɛti,
26 No sexto mês, foi o anjo Gabriel enviado, da parte de Deus, para uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 wa sumboro naŋa mbajɛɛn ŋa pàa pye na yinri Mari wi yeri. Wìla pye naŋa ŋa pàa pye na yinri Zhozɛfu wi yeri wi katogo jɔ. Ko naŋa wo la pye wunlunaŋa Davidi wi setirige pyɔ.
27 a uma virgem desposada com certo homem da casa de Davi, cujo nome era José; a virgem chamava-se Maria.
28 A mɛrɛgɛ wì si saa ye wa Mari wi kɔrɔgɔ ma suu pye fɔ: «Mila ma shari Mari, mboro ŋa Yɛnŋɛlɛ lì yinmɛ kan ma yeri we. We Fɔ wi yɛn ma ni!»
28 E, entrando o anjo aonde ela estava, disse: Alegra-te, muito favorecida! O Senhor é contigo.
29 A ki sɛnrɛ tì si Mari wi jatere wi piri wi na, a wi nɛɛ wi yɛɛ yewe ki sharaga kɔrɔ wi ni.
29 Ela, porém, ao ouvir esta palavra, perturbou-se muito e pôs-se a pensar no que significaria esta saudação.
30 A mɛrɛgɛ wì suu pye fɔ: «Màga ka fyɛ Mari, katugu mà yinmɛ ta Yɛnŋɛlɛ li yeri.
30 Mas o anjo lhe disse: Maria, não temas; porque achaste graça diante de Deus.
31 Wele, ma yaa kugbɔ lɛ mbe pinambyɔ se, mboo mɛgɛ ki taga Zhezu.
31 Eis que conceberás e darás à luz um filho, a quem chamarás pelo nome de Jesus.
32 Wi mɛgɛ ki yaa ka gbɔgɔ, pe yaa kaa wi yinri Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na li Pinambyɔ. We Fɔ Yɛnŋɛlɛ li yaa kaa tɛgɛ wunluwɔ, paa yɛgɛ ŋga na làa wi tɛlɛ Davidi wi tɛgɛ wunluwɔ we.
32 Este será grande e será chamado Filho do Altíssimo; Deus, o Senhor, lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 Wi yaa kaa wi wunluwɔ pi piin Izirayɛli tara woolo pe go na pilige pyew. Kɔsaga se ka pye wi wunluwɔ pi na.»
33 ele reinará para sempre sobre a casa de Jacó, e o seu reinado não terá fim.
34 A Mari wì si mɛrɛgɛ wi pye fɔ: «Ko wogo ŋga ko yaa pye mɛlɛ, naa mii si naŋa kala jɛn we?»
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, pois não tenho relação com homem algum?
35 A mɛrɛgɛ wì suu pye fɔ: «Yinnɛkpoyi li yaa ka tigi ma na. Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na li yawa pi yaa ka tɔn ma na. Ko kì ti pyɔ ŋa ma yaa ka se, wi yaa ka pye kpoyi, paa wi yinri Yɛnŋɛlɛ li Pinambyɔ.
35 Respondeu-lhe o anjo: Descerá sobre ti o Espírito Santo, e o poder do Altíssimo te envolverá com a sua sombra; por isso, também o ente santo que há de nascer será chamado Filho de Deus.
36 Wele, ma sefɔ jɛlɛ Elizabɛti we, wi lelɛwɛ po naa pi ni fuun, wi kugbɔ kì ta yeŋge kɔgɔlɔni. Ma si yala, leele pàa yo wo woro wa mbe se fyew.
36 E Isabel, tua parenta, igualmente concebeu um filho na sua velhice, sendo este já o sexto mês para aquela que diziam ser estéril.
37 Katugu kala la si ŋgban Yɛnŋɛlɛ li yɛgɛ na.»
37 Porque para Deus não haverá impossíveis em todas as suas promessas.
38 Kona, a Mari wì sho fɔ: «Mi yɛn we Fɔ wi tunmbyee. Yɛnŋɛlɛ saga pye na kan, paa yɛgɛ ŋga na màga yo na kan we.» A mɛrɛgɛ wì si yiri le wi tanla, mɛɛ kari.
38 Então, disse Maria: Aqui está a serva do Senhor; que se cumpra em mim conforme a tua palavra. E o anjo se ausentou dela.
39 Ki wagati nuŋgba wi ni, a Mari wì si yiri le mɛɛ fyɛɛlɛ ma kari ca ka ni, wa Zhude yanwira tara ti ni.
39 Naqueles dias, dispondo-se Maria, foi apressadamente à região montanhosa, a uma cidade de Judá,
40 Wì ka saa gbɔn wa, a wì si ye wa Zakari wi go, mɛɛ Elizabɛti wi shari.
40 entrou na casa de Zacarias e saudou Isabel.
41 Naa Elizabɛti wìla kaa Mari wi sharaga ki logo, a piyɛnlɛ lì si tigile tigile wa Elizabɛti wi lara. A Yinnɛkpoyi lì si ye wi ni maa yin.
41 Ouvindo esta a saudação de Maria, a criança lhe estremeceu no ventre; então, Isabel ficou possuída do Espírito Santo.
42 A wì si gbele ŋgbanga ma yo fɔ: «Mari, Yɛnŋɛlɛ lì duwaw ma na jɛɛlɛ pe sɔgɔwɔ. Pyɔ ŋa ma yaa se, wi yɛn duwaw pyɔ.
42 E exclamou em alta voz: Bendita és tu entre as mulheres, e bendito o fruto do teu ventre!
43 Ambɔ wi mi, we Fɔ wi nɔ wii pan wilan shari?»
43 E de onde me provém que me venha visitar a mãe do meu Senhor?
44 «Wele, mɔ̀ɔ sharaga ki logo sanga ŋa ni, a piyɛnlɛ lì si tigile tigile wa na lara, nayinmɛ pi kala na.
44 Pois, logo que me chegou aos ouvidos a voz da tua saudação, a criança estremeceu de alegria dentro de mim.
45 Fɛrɛwɛ yɛn ma woo, katugu ŋga kì yo ma kan ma yiri wa we Fɔ wi yeri, mà taga ki na ma yo ki yaa ki yɛɛ yɔn fili.»
45 Bem-aventurada a que creu, porque serão cumpridas as palavras que lhe foram ditas da parte do Senhor.
46 Kona, a Mari wì sho fɔ:
46 Então, disse Maria: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 Na nawa pì yinŋgi we Shɔfɔ Yɛnŋɛlɛ li kala na;
47 e o meu espírito se alegrou em Deus, meu Salvador,
48 katugu li yɛn na li kulojɔ ŋa wùu yɛɛ tirige wi kɔrɔsi.
48 porque contemplou na humildade da sua serva. Pois, desde agora, todas as gerações me considerarão bem-aventurada,
49 katugu Yɛnŋɛlɛ na yawa pi ni fuun Fɔ, lì kagbɔgɔlɔ pye na kan.
49 porque o Poderoso me fez grandes coisas. Santo é o seu nome.
50 Mbele paa fyɛ li yɛgɛ nali gbogo,
50 A sua misericórdia vai de geração em geração sobre os que o temem.
51 Lì yawa kagala pye li fanŋga kɛɛ ki ni.
51 Agiu com o seu braço valorosamente; dispersou os que, no coração, alimentavam pensamentos soberbos.
52 Lì wunlumbolo pe laga wa pe wunluwɔ jɔnrɔ ti na,
52 Derribou do seu trono os poderosos e exaltou os humildes.
53 Fuŋgo yɛn mbele na, lì yarijɛndɛ lɛgɛrɛ kan poro yeri, a pè ka ma tin.
53 Encheu de bens os famintos e despediu vazios os ricos.
54 Lì Izirayɛli woolo pe saga, poro mbele pe yɛn li tunmbyeele wele.
54 Amparou a Israel, seu servo, a fim de lembrar-se da sua misericórdia
55 Lìgi pye Abirahamu naa wi setirige piile pe kan fɔ sanga pyew,
55 a favor de Abraão e de sua descendência, para sempre, como prometera aos nossos pais.
56 A Mari wì si koro wa Elizabɛti wi yeri paa yeŋge taanri yɛn, ko puŋgo na, a wì si sɔngɔrɔ wa pe ca.
56 Maria permaneceu cerca de três meses com Isabel e voltou para casa.
57 Naa Elizabɛti wi sepilige kìla kaa gbɔn, a wì si pinambyɔ se.
57 A Isabel cumpriu-se o tempo de dar à luz, e teve um filho.
58 Naa wi cɛnyɛɛnlɛ poro naa wi go woolo pe ni, pàa kaa ki logo ma yo we Fɔ wìla wi yinriwɛ ta fɔ jɛŋgɛ, a pe nɛɛ yɔgɔri wi ni ja.
58 Ouviram os seus vizinhos e parentes que o Senhor usara de grande misericórdia para com ela e participaram do seu regozijo.
59 Naa piyɛnlɛ làa kaa ta pilige kɔlɔtaanri, a pè si pan mboo kɛnrɛkɛnrɛ. Piyɛnlɛ li to mɛgɛ Zakari ko pàa pye na jaa mbe taga li na.
59 Sucedeu que, no oitavo dia, foram circuncidar o menino e queriam dar-lhe o nome de seu pai, Zacarias.
60 Ɛɛn fɔ, a nɔfɔ wì sho fɔ: «Ayoo, pe yaa laa yinri: ‹Zhan.› »
60 De modo nenhum! Respondeu sua mãe. Pelo contrário, ele deve ser chamado João.
61 A leele pè sho fɔ: «Ki Zhan mɛgɛ ŋga ka si woro wa ye sege ki ni!»
61 Disseram-lhe: Ninguém há na tua parentela que tenha este nome.
62 A pè si kɛyɛn wa pyɔ wi to wi yeri, mbe ta mbege jɛn paa yɛgɛ ŋga na wila jaa paa pyɔ wi yinri we.
62 E perguntaram, por acenos, ao pai do menino que nome queria que lhe dessem.
63 A Zakari wì si walaga yɛnri pe yeri, mɛɛ ki yɔnlɔgɔ wi na ma yo fɔ: «Wi mɛgɛ ki ŋga Zhan.» A ko si to pe yɔn na.
63 Então, pedindo ele uma tabuinha, escreveu: João é o seu nome. E todos se admiraram.
64 Le ki yɔngɔlɔ nuŋgba ke ni, a Zakari wi ŋgayinnɛ lì si sanga, a wì si ya na para naa fɔnŋgɔ. A wi nɛɛ Yɛnŋɛlɛ li sɔnni ŋgbanga.
64 Imediatamente, a boca se lhe abriu, e, desimpedida a língua, falava louvando a Deus.
65 Kì kaa pye ma, a pe cɛnyɛɛnlɛ pe ni fuun pè si fyɛ. Wa Zhude yanwira tara ti ni fuun ti ni, a pe nɛɛ ki kagala ke yari wa na pe yɛɛ kaan.
65 Sucedeu que todos os seus vizinhos ficaram possuídos de temor, e por toda a região montanhosa da Judeia foram divulgadas estas coisas.
66 Mbele fuun pàa ki sɛnrɛ ti logo, pàa pye na jatere piin ti na, nɛɛ pe yɛɛ yewe na yuun fɔ: «Ki piyɛnlɛ na li yaa ka pye yiŋgi lere cɛnlɛ ma?»
66 Todos os que as ouviram guardavam-nas no coração, dizendo: Que virá a ser, pois, este menino? E a mão do Senhor estava com ele.
67 A Yinnɛkpoyi lì si ye piyɛnlɛ li to Zakari wi ni maa yin. A wi nɛɛ Yɛnŋɛlɛ li yɔn sɛnrɛ ti yuun na yuun fɔ:
67 Zacarias, seu pai, cheio do Espírito Santo, profetizou, dizendo:
68 «Yaa we Fɔ, Izirayɛli tara woolo pe Yɛnŋɛlɛ li sɔnni;
68 Bendito seja o Senhor, Deus de Israel, porque visitou e redimiu o seu povo,
69 Lì Shɔfɔ fanŋga fɔ torogo we kan.
69 e nos suscitou plena e poderosa salvação na casa de Davi, seu servo,
70 Làa ki wogo ki yo faa wa li yɔn sɛnrɛ yofɛnnɛ kpoyi pe yɔn.
70 como prometera, desde a antiguidade, por boca dos seus santos profetas,
71 Làa ki yɔn fɔlɔ kɔn ma yo li yaa ka we shɔ we mbɛnfɛnnɛ poro naa we panrafɛnnɛ pe kɛɛ.
71 para nos libertar dos nossos inimigos e das mãos de todos os que nos odeiam;
72 Fɔ li yaa we tɛlɛye pe yinriwɛ ta,
72 para usar de misericórdia com os nossos pais e lembrar-se da sua santa aliança
73 Katugu làa wugu ma we tɛlɛ Abirahamu wi kan
73 e do juramento que fez a Abraão, o nosso pai,
74 ma yo li yaa we shɔ we mbɛnfɛnnɛ pe kɛɛ,
74 de conceder-nos que, livres das mãos de inimigos, o adorássemos sem temor,
75 jaŋgo we pye kpoyi, we sin li yɛgɛ na,
75 em santidade e justiça perante ele, todos os nossos dias.
76 Mboro fun na pyɔ, pe yaa kaa ma yinri Yɛnŋɛlɛ na yaara ti ni fuun ti go na li yɔn sɛnrɛ yofɔ;
76 Tu, menino, serás chamado profeta do Altíssimo, porque precederás o Senhor, preparando-lhe os caminhos,
77 Ma yaa wi woolo pe pye pege jɛn fɔ wi yaa ka pe kapere ti kala yaga pe na,
77 para dar ao seu povo conhecimento da salvação, no redimi-lo dos seus pecados,
78 We Yɛnŋɛlɛ li yinriwɛ taga naa li kajɛŋgɛ ki kala na,
78 graças à entranhável misericórdia de nosso Deus, pela qual nos visitará o sol nascente das alturas,
79 jaŋgo mbele pe yɛn ma cɛn wa wɔwɔ po naa kunwɔ pi yinmɛ pi ni, mbe yanwa yirige pe kan,
79 para alumiar os que jazem nas trevas e na sombra da morte, e dirigir os nossos pés pelo caminho da paz.
80 A pyɔ wi nɛɛ lee na kee, a wi kotogo ki nɛɛ cɛɛn wi na. Naa wìla kaa yɛgɛ to, a wì si saa cɛn wa gbinri wi ni fɔ ma saa gbɔn pilige ŋga wìla kaa wi yɛɛ naga Izirayɛli woolo pe na we.
80 O menino crescia e se fortalecia em espírito. E viveu nos desertos até ao dia em que havia de manifestar-se a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.