Romanos 11
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs NVI
1 Manymak. Dhuwandja ŋarra nhumalany dhu dhä-birrka'yunna, “Nhaltjarra ŋayi God-Waŋarrnydja ḏiltji-gurrupanminan nhanukiyingalaŋawnydja yolŋuw walalaŋ?” Bäyŋu warray! Bili ŋarrapiny dhuwal Bolnydja Yitjural bäpurru, beŋur ŋarra dhuwal yarraṯaŋurnydja Yipurayimgal,* ga malaŋurnydja ŋarra dhuwal Bindjamangal.
1 Pergunto, pois: Acaso Deus rejeitou o seu povo? De maneira nenhuma! Eu mesmo sou israelita, descendente de Abraão, da tribo de Benjamim.
2 Bäyŋu ŋayi ŋunhi God-Waŋarryu ŋapay-ŋurrkaŋal nhanŋuwuynydja ŋayi ŋunhi gänaŋ'maranhawuynhany yolŋuny walalany.
2 Deus não rejeitou o seu povo, o qual de antemão conheceu. Ou vocês não sabem como Elias clamou a Deus contra Israel, conforme diz a Escritura?
3 “Garray, walalnydja ŋunhi bumar nhuŋuny yolŋuny walalany djawarrkmirrinhany mala, ga bitjarryi bili walal gan ŋunha bak-bakmaraŋalyi guṉḏany mala ŋunhi bärŋdja mundhurr gurrupanarawnydja, ŋunhi walal ŋuli bathanna warrakan' mala mundhurr-gurrupanna buku-ŋal'yunna manapanna nhuŋu, ga dhuwandja ŋarrapin waŋganynha yan nhokalnydja gali'ŋur. Ga dhiyaŋuny bala walal ga dhuwal djälthirr walal dhu ŋarranhan buma.” Bitjarra ŋayi gan ŋunhi Yilaydjany waŋan God-Waŋarrwalnydja.
3 "Senhor, mataram os teus profetas e derrubaram os teus altares; sou o único que sobrou, e agora estão procurando matar-me".
4 Ga ŋayiny God-Waŋarrnydja buku-bakmaraŋal balany nhanŋuny bitjarra, “Yaka dhuwal nhepiny waŋganydja yan yolŋu ŋarraku, bili dharrwayi yan muka ŋarrany ga ŋayatham ŋula nhämunha' mala, 7,000-nha malany, ŋunhi bäyŋu walal ŋuli gi ŋunha buku-ŋal'yurr ŋula nhakuny nyäḻ'wuny ŋurikiny waŋarrwu, Bayilwuny yäkuw.”
4 E qual foi a resposta divina? "Reservei para mim sete mil homens que não dobraram os joelhos diante de Baal".
5 Ga balanyayi bili yan dhuwal dhuwurrnydja. God-Waŋarrnydja ŋunhi maŋutji-wuyurr Yitjuralwuny bäpurruw yolŋuw walalaŋ, ga dhiyaŋuny bala ŋayi ŋunhi djarr'yurrnydja märr-ḻurrkun'nhan yan nhanŋuwuynydja malthunamirriny yolŋuny walalany.
5 Assim, hoje também há um remanescente escolhido pela graça.
6 Yo, bitjarryiny ŋayi ŋunhi God-Waŋarryu djäma bili ŋayi walalaŋ maŋutji-wuyurr, yaka ŋurikiwuynydja ŋunhi walal gan ŋula nhäny mala djäma. Bäyŋun balaŋ ŋayi ŋunhi gänany bitjana maḻŋ'thuna, ŋany ŋulitjarryin bili yan nhanukalaŋuwurr maŋutji-wuyunawurra romgurrnydja, ga ŋunhiyin ŋayi ŋunhi God-Waŋarrwuny mundhurr.
6 E, se é pela graça, já não é mais pelas obras; se fosse, a graça já não seria graça.
7 Yo, ŋunhiny mala Yitjuralnydja bäpurru, walalnydja ŋunhi djäl walal dhu ga nhina dhuwurr-dhunupan God-Waŋarrwalnydja maŋutjiŋur. Yurr märr-ḻurrkun'thun yan ŋunhi maḻŋ'maraŋalnydja ŋunhiyiny ŋunhi yuwalknhany walŋany, ŋuriŋiwurruynha bili yan ŋunhi ŋayi God-Waŋarryu walalany djarr'yurr. Ga ŋunhi wiripuwurrnydja buthuru-dhumukthinan, yakan walal ŋänha God-Waŋarrnha rirrakay ŋunhi ŋayi gan wäthurrnydja walalaŋ.
7 Que dizer então? Israel não conseguiu aquilo que tanto buscava, mas os eleitos o obtiveram. Os demais foram endurecidos,
8 Bili ŋunha djorrayny'tja ga lakaram bitjanna gam',
8 como está escrito: "Deus lhes deu um espírito de atordoamento, olhos para não ver e ouvidos para não ouvir, até o dia de hoje".
9 Ga bitjarra ŋayi gan ŋunhi Daybittja dhurrwara-waŋanany yolŋuwnydja walalaŋ God-Waŋarrwalnydja gam',
9 E Davi diz: "Que a mesa deles se transforme em laço e armadilha, pedra de tropeço e retribuição para eles.
10 Gatjuy maŋutjiny walalaŋ gunguŋun,
10 Escurençam-se os seus olhos, para que não consigam ver, e suas costas fiquem encurvadas para sempre".
11 Yo, walalnydja ŋunhi Djuw bäpurruny yolŋu walal ḏiltji-gurrupanminan God-Waŋarrwuny, yurr nhaltjarra walal ŋunhi barrkuthinany nhanukalaŋaŋur? Gupaḏalnha? Yäw, bäyŋu warray. Ŋunhi walal ḏiltji-bilyurrnydja Djesu-Christkalnydja ga dhuwalatjarryin ŋunhi Djan'tayilnydja yolŋu walal walŋathin. Yo, bitjarryin ŋayi ŋunhi God-Waŋarryu djämany, märr dhu walalnydja ŋuriŋiwurruyyiny Djuw bäpurruynydja maŋutji-ḏiy'yunna Djan'tayilnhany yolŋuny walalany Godkalaŋaŋurnydja.
11 Novamente pergunto: Acaso tropeçaram para que ficassem caídos? De maneira nenhuma! Ao contrário, por causa da transgressão deles, veio salvação para os gentios, para provocar ciúme em Israel.
12 Be ŋäthilnydja baman'tja, ŋunhiwurryi bili ŋunhi Yitjural bäpurru nhanŋuny God-Waŋarrwuny mala, yurr walal ŋunhi dhuwurr-yätjinan, bala ŋayi God-Waŋarryuny gurruparnydja ŋunhi ŋula nhäny mala nhanŋuwuy ŋayi ŋamakurrnydja bukmakkun yan bäpurruwnydja. Bala walalnha ŋunhi ŋuriŋiwurruyyin Djan'tayilyun bäpurruy märraŋalnydja ŋunhiyiny ŋula nhäny mala bukmaknha djiwarr'puynydja, ŋuliwitjarryin ŋunhi walal Djuw bäpurru barrkuthin nhanukal God-Waŋarrwal. Yurr yalalaŋumirriynydja God-Waŋarryuny dhu ŋunhi gurrupula ŋula nhäny mala ŋamakurrnydja dhaŋaŋnha mirithirra, ŋapa-ŋal'maranhamirra dhu marrtji ŋunhi, balanyamirriynha ŋunhi walal dhu Djuw bäpurrun gumurr-roŋiyin God-Waŋarrwala, ŋunhiwurrnydja Djuw mala ŋunhi walal ga dhiyaŋ bala nhina gänaŋ'maranhawuy nhanukuŋ.
12 Mas se a transgressão deles significa riqueza para o mundo, e o seu fracasso, riqueza para os gentios, quanto mais significará a sua plenitude!
13 — ausente —
13 Estou falando a vocês, gentios. Visto que sou apóstolo para os gentios, exalto o meu ministério,
14 — ausente —
14 na esperança de que de alguma forma possa provocar ciúme em meu próprio povo e salvar alguns deles.
15 Yo, ŋunhiwurryiny Djuw bäpurruny yolŋu walal yaka ganha märr-yuwalkthinya Djesuw, bala ŋayipiny God-Waŋarrnydja ŋapa-gurrupanminan walalaŋguny, bala yan ŋayi märraŋalnydja galkikuŋalnydja nhanukiyingallilyaŋalnydja ŋayi bawalamirrinhan bäpurrunhany ga malanhany. Ga yalalany, ŋuli balaŋ walal ŋathil dhu Djuw bäpurru bilyun roŋiyirr God-Waŋarrwal, bala ŋayiny dhu God-Waŋarryuny yurrnha märram walalanhany, ŋunhiny dhu bitjana maḻŋ'thun nhakun ŋunhi yolŋunhan ŋuli rakunyŋura walŋakum.
15 Pois se a rejeição deles é a reconciliação do mundo, o que será a sua aceitação, senão vida dentre os mortos?
16 Yo. Dhuwandja ŋarra dhu dhäwu lakaram Djuw bäpurruwnha, ga nhaltjarr ŋayi gan God-Waŋarryu guyaŋan walalany.
16 Se é santa a parte da massa que é oferecida como primeiros frutos, toda a massa também o é; se a raiz é santa, os ramos também o serão.
17 Ga nhumany dhuwal Djan'tayilnydja yolŋu mala balanyan nhakun ŋunhi wakinŋun dharpa borummirra ŋuthanmaranhawuynha God-Waŋarrwuŋun. Bala ŋayi ŋuriŋiyi dharpa-waṯaŋuynydja yolŋuy gulkthurra ŋunhi wiripuny waṉa mala, bala ŋayi märraŋalnydja ŋunhin wiripuŋunhan wakinŋunhan dharpany waṉany, bala ŋayi nhirrparnha ŋunhiwiliyiny gupa-borummirrilila dharpalil, märr dhu ŋuriŋi wakinŋuynydja waṉay mala märram walŋan beŋuryin ŋunhi yuṯuŋgurrŋura dharpaŋur, bala dhu borummirriyirra ŋamathirra. Ga nhumany dhuwal ŋunhiwurrnydja ŋunhi nhuma Djan'tayilnydja mala yolŋu, balanyayin ŋunhi nhumany nhakun ŋunhiyi wakinŋu dharpa waṉa malany. God-Waŋarryu nhumalany ŋunhi dhä-manaparnydja mam'maraŋalnydja ŋunhiwiliyiny, ŋunhi nhanukiyingalaŋuwalnydja ŋayi malalil manapar.
17 Se alguns ramos foram cortados, e você, sendo oliveira brava, foi enxertado entre os outros e agora participa da seiva que vem da raiz da oliveira,
18 Bäyŋun nhumany dhu ga ŋunhi Djan'tayilnydja märr-wiḏi'yun nhumalaŋguwuynydja nhuma. Yakan gi biyakuny guyaŋanhamirr manymak-lakaranhamirrnydja, bili nhumany ga dhuwali walŋany märram beŋura bili yan yuṯuŋgurrŋurnydja maraŋuŋura dharpaŋurnydja, nhakun nhumany dhuwali waṉan mala ŋunhiŋuwuyyin dhuthunuŋuwuynha, ga bäyŋu nhuma ŋuli gi ŋunhi gurrupul ganydjarrnydja ŋurikiyiny yuṯuŋgurrwuny.
18 não se glorie contra esses ramos. Se o fizer, saiba que não é você quem sustenta a raiz, mas a raiz a você.
19 Wiripuny mak nhuma ŋuli ga ŋunhi waŋa bitjanna, “God-Waŋarryu muka gan ŋunhi gulkthurrnydja wiripuny waṉa malany, märr ŋayi napurrunhan wiripuwurrunhan nhirrpar ŋunhiwiliyiny dhuthunuŋulilnydja.”
19 Então você dirá: "Os ramos foram cortados, para que eu fosse enxertado".
20 Ga yuwalk dhuwali yulŋuny. God-Waŋarryuny marrtjin ŋunhi mala-wulkmaraŋalnydja walalany, bili walal ŋunhi yaka ganha märr-yuwalkthinya Djesuw. Ga nhumany gan ŋunhi dhärranany ŋunhiliyi muka walalaŋgal dharapulŋurnydja, balanyamirriy muka yan ŋunhi nhuma gan ŋanya märr-yuwalkthin ŋäthil. Ga yakan nhumany dhu ga ŋunhi märr-wiḏi'yundja nhumalaŋguwuynydja nhuma ŋunhiŋuwuyyiny; yan biyak märrnydja walal barrari muka God-Waŋarrwuny.
20 Está certo. Eles, porém, foram cortados devido à incredulidade, e você permanece pela fé. Não se orgulhe, mas tema.
21 Ga ŋuli ŋayi gan ŋunhi God-Waŋarryu gulk-gulkthurr ŋunha nininyŋunhany waṉany mala beŋuryi dharpaŋur, ga yaka balaŋ ŋayi biyakiyi gulkthurr nhumalanhany, ŋuli nhuma dhu ga märr-yuḻkthundja yan ŋanya?
21 Pois se Deus não poupou os ramos naturais, também não poupará você.
22 Yo, bilin nhuma dhuwaliyi nhäŋala, waŋganydja ŋayi ŋunhi God-Waŋarr mel-wuyunamirr, ga waŋganydja ŋayi rom-ḏälmirr. Yuwalkkuman yan ŋayi dhu ŋunhi dhä-gir'yundja ŋunhiwurrunhany yolŋuny walalany ŋunhi dhä-märr-yuḻknhany walalany. Ga bitjandhi bili ŋayi dhu ga ŋunhi nhumalanhany ŋayaŋu-yal'maraman, ŋuli ŋathil nhuma dhu ga ŋanya märr-yuwalkmirriyirr bitjan bili yan. Ga ŋuli nhuma dhu ŋunhi ganandja ŋanya, bala yakan ga buluny märr-yuwalkmirriyirr ŋanya, ŋayiny dhu nhumalany ŋunhi gulkthunna.
22 Portanto, considere a bondade e a severidade de Deus: severidade para com aqueles que caíram, mas bondade para com você, desde que permaneça na bondade dele. De outra forma, você também será cortado.
23 Ga ŋuli balaŋ walal dhu Djuw bäpurru yuwalknha bilyun, bala walal dhu märr-yuwalkthirra Garraywun, ŋayiny dhu God-Waŋarryuny walalany ŋunhi nhirrpandja ŋunhiwili bili yan dharapullilnydja ŋunhi walal gan ŋäthil dhärran. Bili God-Waŋarryuny ga ŋunhi ganydjarrnydja gäma, ŋayi dhu walalany balayi roŋanmaram mala-manapandhi, märr walal dhu ga dhärrany nhanŋuwuynha yan malany.
23 E quanto a eles, se não continuarem na incredulidade, serão enxertados, pois Deus é capaz de enxertá-los outra vez.
24 Nhumany dhuwal, dhuwalawurrnydja ŋunhi nhuma Djan'tayilnydja yolŋu walal, yaka nhuma dhuwal beŋurnydja ŋunhi nhanukalnydja God-Waŋarrwalnydja malaŋur maḻŋ'thunna. Nhumany dhuwal balanya nhakun ŋunhi waṉan mala wakinŋuwnha dharpaw ŋuthan ŋuli ga. Yurr ŋayipin nhumalany ŋunhi bitjarryiny mala-wulkmaraŋalnydja God-Waŋarryun beŋuryiny ŋunhi wakinŋuŋurnydja dharpaŋur. Yurr walalnydja gan ŋunhi Djuw bäpurruny maḻŋ'thurr beŋuryin ŋunhi nininyŋuŋura dharpaŋur, yorrnha walal gan ŋunhi mala-wulkthurrnydja. Ga gumurr-yalŋgin nhanŋu ŋunhi God-Waŋarrwuny dhä-manapanarawnydja walalaŋ, ŋayi dhu buluyi walalany dhurrwara-manapan bala ŋunhi dhuthunuŋulil dharpalil.
24 Afinal de contas, se você foi cortado de uma oliveira brava por natureza e, de maneira antinatural, foi enxertado numa oliveira cultivada, quanto mais serão enxertados os ramos naturais em sua própria oliveira?
25 Wäwa ga yapa walal, dhuwal ŋarra dhu lakaramany nhumalaŋ yuwalknha yan dhäwuny', ŋunhi ŋayi God-Waŋarryu warralkuŋal dhawaṯmaraŋal ŋarrakal. Lakaramany ŋarra nhumalaŋ dhu dhuwal, märr nhumany dhu yaka guyaŋanhamirr nhumalanhawuynhany nhuma yanbi nhumany ḻiya-djambatjmirra. Dhiyaŋuny bala walalnydja ŋunhi Djuw bäpurruny ŋayaŋu-wuṉḏaŋarryinan. Ga bitjanna bili walal dhu ga ŋunhi nhinany ŋayaŋu-wuṉḏaŋarrnha yan, ga bäy dhu ŋunhi Djan'tayil yolŋu walal ŋula nhämunha' ŋunhi mala gulŋiyirr God-Waŋarrwal romlil.
25 Irmãos, não quero que ignorem este mistério, para que não se tornem presunçosos: Israel experimentou um endurecimento em parte, até que chegasse a plenitude dos gentios.
26 Ga yalalaŋumirriynha ŋayi dhu ŋunhi God-Waŋarryuny walŋakumany walalanhany ŋunhi Djuw bäpurrunhany. Bili ŋunha djorrayny'tja ga lakaram bitjanna gam',
26 E assim todo o Israel será salvo, como está escrito: "Virá de Sião o redentor que desviará de Jacó a impiedade.
27 Ŋarrany dhu djäman ŋarrakuwuy ŋarra gumurrkunhaminyawuynydja rom walalaŋgal balanyamirriynha ŋunhi ŋarra dhu buwayakkuman walalaŋ yätjkurrnydja rom.”
27 E esta é a minha aliança com eles quando eu remover os seus pecados".
28 Yo, Djuw bäpurruny gan ŋunhi ŋuyulkthinan nhanŋu Djesuwnydja, ga dhuwalatjarryin ŋayi ŋunhi God-Waŋarryuny walalany ganarrthaŋal, bala yan ŋayi märraŋalnydja nhumalanhan ŋunhiwurrunhan yolŋunhany walalany ŋunhi nhuma Djan'tayilnha mala, bala nhuma ŋuli ga ŋunhi märr-yuwalkmirriyirr Djesuwnha. Yurr be ŋäthilnydja baman'tja God-Waŋarryuny gänaŋ'maraŋal Yipurayimnha muka ga nhanukuŋ ŋunhi mala-ŋurrkanhawuynha, märraŋalnydja ŋayi walalany ŋunhi nhakun nhanukiyingallilyaŋala ŋayi. Bäydhi walal gan ŋunhi ḏiltji-bilyurrnydja gundupuŋalnydja nhanukal, yurr ŋayiny gan baḏak yan märr-ŋamathin walalaŋ, ga yalalaŋumirriynydja ŋayi dhu ŋunhi märraŋun roŋanmaraŋun walalany nhanŋuwuynha ŋayi.
28 Quanto ao evangelho, eles são inimigos por causa de vocês; mas quanto à eleição, são amados por causa dos patriarcas,
29 Yo. Ŋunhi ŋayi ŋuli God-Waŋarryu mundhurrnydja gurrupan yänany ŋula yolkuny, bäyŋun ŋayi dhu buluny ḻiya-ŋamaŋamayunmirr roŋanmaranharawnydja ŋurikiyi. Ga ŋunhi ŋayi dhu gänaŋ'maramany ŋula yolnhany nhanukiyingalnydja ŋayi märram, ŋayiny dhu ŋunhiyiny yolŋu nhanŋuwuynha yan, bitjanna bili dhu wiyinŋumirra. Bili God-Waŋarrwuny dhu ga ŋunhi dhawuny' dhärran yan bitjanna bili, yakan ŋayi dhu ḻiyany djambi ŋanyapinya ŋayi.
29 pois os dons e o chamado de Deus são irrevogáveis.
30 Ŋäthilnydja nhuma ŋunhi Djan'tayilnydja yolŋu mala ŋuli ganha nhinanha yätjkurruŋur muka yan dhuwurrŋur, bäyŋu yan nhuma ŋuli ganha dhäruktja märranha ŋanyanhany God-Waŋarrnhany. Yurr ŋayipiny God-Waŋarrnydja nhumalaŋguny mel-wuyurr warray, bala ŋayi ŋunhi märraŋalnydja nhumalany nhakun nhanukiyingallilyaŋalnha ŋayi, bili nhanŋuwuynydja ŋunhi yolŋu walal Djuw bäpurruny ḏiltji-bilyurra nhanŋu, bala walal yakan ŋanya dhäruktja märranha.
30 Assim como vocês, que antes eram desobedientes a Deus mas agora receberam misericórdia, graças à desobediência deles,
31 Yo, walalnydja ŋunhi Djuw bäpurruynydja yolŋuy walal gan bukuy-ŋurrkaŋala Garraynhany, bäyŋu walal ganha dhäruk-märranha ŋanya. Bala ŋayiny God-Waŋarrnydja nhumalaŋguny mulwu'-mulwurwuny yolŋuw walalaŋ mel-wuyurra, bala ŋayi yan walŋakuŋala nhumalanhany. Yurr yalalaŋumirriynydja ŋayi dhu ŋunhi ŋayaŋu-wuyurryi walalaŋguny Djuw bäpurruwnydja, biyak yan bili nhakun ŋayi ga dhiyaŋ bala nhumalaŋ maŋutji-gurrupurum, ŋunhi nhumany dhuwal Djan'tayil.
31 assim também agora eles se tornaram desobedientes, a fim de que também recebam agora misericórdia, graças à misericórdia de Deus para com vocês.
32 Bala ŋayi walalany God-Waŋarryuny ŋayaŋuny gulmaraŋala, bili walal yaka ŋanya dhäruk-märranha, märr ŋulatjandhin ŋayi dhu milkunhamirrnydja walalaŋgal ŋunhi ŋayiny maŋutji-wuyunamirr.
32 Pois Deus colocou todos sob a desobediência, para exercer misericórdia para com todos.
33 Go limurr wokthunna God-Waŋarrwuny, bili ŋayiny dhuwal mirithirr warray manymak limurruŋ bukmakku yan. Yuwalk yan nhanŋu guyaŋanhawuy manymaktja ga dhunupany, ga yuwalk ŋayi mirithirr djambatj. Ŋayiny marŋgi bukmakku yan, ga dhunupayam ŋayi ŋuli marrtji ŋunhi yolŋunhany walalany mala-djarr'yun. Yakan ŋanya dhu ŋunhi ŋula yolthuny yolŋuy waŋa yanbi ŋayiny God-Waŋarrnydja mala-djarr'yunarawnydja djarrpi'kunharawnha. Nhanŋuny ŋunhi dhukarr latju' warray mirithirr ga dhunupa, ḏarrtjalk yan. Yolnha dhika yolŋu marŋgi warrpam'kuny nhanukalaŋaw romgu? Bäyŋun! Bili yolŋuwuŋuny dhuwal guyaŋanhawuy märr nyumukuṉiny' yan, bäyŋu warray yindi balanyany nhakun ŋunhi nhanŋuny Garraywuny guyaŋanhawuy.
33 Ó profundidade da riqueza da sabedoria e do conhecimento de Deus! Quão insondáveis são os seus juízos, e inescrutáveis os seus caminhos!
34 Ŋunha wukirriwuynydja djorra'ŋurnydja ga dhäruktja dhärra bitjanna,
34 "Quem conheceu a mente do Senhor? Ou quem foi seu conselheiro? "
35 Bäyŋu dhu ŋunhi ŋula yolthu yolŋuy gurrupan ganany' ŋula nhä God-Waŋarrwuny,
35 "Quem primeiro lhe deu, para que ele o recompense? "
36 Bili bukmak nhäny mala ŋunhi djämapuynydja nhanukiyinguŋ yan, ga bukmak nhä mala ga marrtji'-marrtji nhanukiyingalyi yan ganydjarryuny, ga ŋunha bala dhä-dhawar'yunamirriy bukmak nhä malany dhu nhanŋuwuyyi yan warrpam'. Ŋayiny ŋunhi bulu warray latju' dhika! Go limurrnydja wokthunna nhanŋu, märr-ŋal'yunna manapan nhanŋu bitjanna bili yan wiyinŋumirra. Yo, yo.
36 Pois dele, por ele e para ele são todas as coisas. A ele seja a glória para sempre! Amém.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Romanos 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.