Mateus 9
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs AAI
1 Bala ŋayi Djesuny wapthurra marthaŋaylila bala yan buḏapthurra balayin wäŋalil ŋunhi ŋayi gan ŋäthil nhinan.
1 Jesu wa afe’en yen naatu matabir maiye rabon na ana bar ana meraramaim tit.
2 Ga ŋunhiliny walal yolŋu'-yulŋuynydja marrtjin gäŋalnha nhanukal Djesuwalnydja bundhurrnhan yolŋuny, yurr djaṉdjaṉdhurr walal marrtjin ŋanya ŋunhi yulŋuny wiṉiṉdhu, yurr mata'maranhawuy dharpalil märrma'lil. Ga ŋunhi ŋayi Djesuy nhäŋalnydja walalany, bala yan ŋayi makmakthurra walalaŋ, ŋunhi walal gan märr-yuwalkthin nhanŋu. Bala yan ŋayi bitjarra ŋunhi waŋanany ŋurikiyiny gaṉuŋguny yolŋuw gam', “Way! Gäthu, yaka warwuyurr! Bilin nhuŋu dhuwurr-yätjtja rom malany bäy-lakaranhawuynha.”
2 Nati’imaim sabuw afa orot ta an uman murubin emo’emomaim hiwan hi’abar hina Jesu biyan hitit, naatu Jesu sabuw hai baitumatum itin, basit orot an uman murubin isan eo, “Natu men iniyababan, o a bowabow kakafih i anotanotawiyen.”
3 Ga ŋunhili gan dhärra'-dharran rom-marŋgikunhamirr mala, ŋunhi walal ŋuli ga marŋgikum ŋäthiliŋu rom Mawtjitjkuŋ gurrupanawuy. Ga ŋunhi walal ŋäkulnydja ŋanya Djesunhany balanyawuynydja waŋanhawuy, bala walal bitjarra gan waŋanhaminany gam', “Nhä ŋayi ŋunha Djesuny God-Waŋarrnha muka!”
3 Naatu Ofafar Bai’obaiyenayah afa taiyuwih hibabatiyih hio, “Iti orot i tur kakafin maiyow eo God ebi’ib.”
4 Yurr ŋayiny Djesuny marŋgithin walalaŋ ŋunhi nhaltjarr walal gan guyaŋan, bala yan ŋayi bitjarra walalaŋ waŋanany gam', “Nhaltjan nhuma ga dhuwal bitjandja djarrpi'kumany guyaŋa ŋarraku?
4 Jesu abisa hinotanot itin naatu eo, “Kwa aisim dogor wanawanan not kakafih kwanotanot?
5 … nhä ŋunhi manymaktja, nhaltjanna balaŋ ŋarra ŋunhi yuwalktja waŋanha dhiyak ḏirramuwnydja? Ŋayi balaŋ yan rur'yunan bala yan marrtjinyan balan wäŋalila wo lakaram yan nhanŋu ŋunhi dhuwurr-yätjkurrnydja mala rom nhanŋu bilin bäy-lakaranhawuynha?
5 Ef menatan i hamehamen, orot ana kakafih notawiyen isan anao i hamehamen ai anau namisir nabat nareremor i hamehamen?
6 Yurr ŋarrany dhu milkuman nhumalaŋ, ŋunhi Yolŋuwnydja Gäthu'mirriŋuw dhuwal dhunupa yan ŋayi dhu bäy-lakaram yolŋuw walalaŋ dhuwurr-yätjkurr rom malany dhiyal munatha'ŋurnydja wäŋaŋur.” Bala yan ŋayi Djesuny waŋanan nhanukal ŋurikalyiny gaṉuŋgalnydja ḏirramuwal bitjarra gam', “Gatjuy rur'yurra, ga märraŋun nhuŋuwuy nhe miṉdhalany bala yan marrtjin wäŋalila.”
6 Baise kwakakasiy, imih ani’obaiyi kwana’itin, orot Natun i tafaramamaim fair bai bowabow kakafih notawiyen isan.” Naatu orot an uman murubin isan eo, “Kumisir a ir kunuw kubai a ubar kwen.”
7 Bala yan ŋayiny ŋunhi ḏirramuny rur'yurrnydja bala yan marrtjinan wäŋalila.
7 Orot misir ana ir nuw bai ana ubar in.
8 Ga ŋunhi walal yolŋu'-yulŋuynydja nhäŋal, ŋunhi nhä ŋunhiliyi maḻŋ'thurr, bala yan walal mirithinan dhika barrarinany, bala yan walal gan wokthurra God-Waŋarrwuny ŋunhi nhaltjarr ŋayi gan ganydjarr gurrupar walalany yolŋu'-yulŋuny mala.
8 Sabuw iti na’atube matar hi’i’itin ana mar hai hibir ra’at naatu God wabin hibora’ara’ah fair iti na’atube orot bitih isan.
9 Ga ŋunhi ŋayi Djesuy ganarrthaŋalnydja ŋunhiyiny wäŋa, bala ŋayi yan nhäŋala ḏirramunhan yäkuny Mathuyunhan ŋayi gan nhinan, rrupiya marrtjin gombu'-gumbuŋal yolŋuny walalany, bili nhanŋu ŋunhiyi djäma buŋgaway mala djäma gurrupar ŋanya. Bala ŋayiny Djesuny nhanŋu bitjarra waŋan gam', “Nheny dhu ŋarrakun malthun!” bitjarr, bala ŋayiny ŋunhi Mathuyuny dhunupan rur'yurrnydja, bala yan malthurra nhanŋun Djesuwnha.
9 Jesu efan nati ihamiy remor inan auman, kabay o’onayan wabin Matthew ana bowabow efanamaim ma’am itin naatu iu, “Kumisir kwi’ufnunu.” Matthew ma’am misir Jesu iufunun hairi hin.
10 Ga beŋuryiny ŋayiny Djesuynydja ga malthunamirriynydja mala nhanukal gan ŋathan ḻukan ŋunhiliyin nhanukala Mathuyuwala wäŋaŋur. Ga ŋunhili wäŋaŋurnydja nhanukal dharrwan mirithirra rrupiya-märranhamirrnydja gapmangu yolŋu walal ḻuŋ'thurr, ga wiripuny dhuwurr-yätjmirra mala ḻuŋ'thurr balayi.
10 Jesu Matthew ana baremaim ma bay hi’au, ana maramaim kabay o’onayah naatu bowabow kakafih sinafuyah moumurih maiyow hina Jesu ana bai’ufununayah bairi hikofanih bay aa ana efanamaim himare.
11 Bala walalnydja ŋunhi wiripuwurruynydja Baratjiynydja malay, dhä-birrka'yurra ŋunhiwurrunhan ŋunhi Djesuwnha malthunamirriny mala, bitjarra gam', “Way! Nhaku muka ŋayi ŋuli ga ŋunha nhumalaŋgal marŋgikunhamirriynydja ŋatha ḻuka mala-manapan ŋurikiwurruŋgalnydja ŋunhi rrupiya-märranhamirriwalnydja yolŋuwal walalaŋgal ga dhuwurr-yätjmirriwalnydja?”
11 Naatu Ofafar Bai’obaiyenayah hi’itih ana maramaim, Jesu ana bai’ufununayah hibatiyih, “Aisim kwa a bai’obaiyenayan kabay o’onayah naatu sabuw kakafih bairi hima bay te’aa?”
12 Yurr ŋayiny ŋunhi Djesuynydja ŋäkul walalany bala yan ŋayi bitjarra waŋanany walalaŋ buku-bakmaraŋalnydja gam', “Wäy, ŋunhiwurrnydja yolŋu walal ŋunhi ḏäwalamirrinhany rerrimiriwnhany mala ŋuli bäyŋu warray nhäma marrŋgitjthu. Ŋany nhämany ŋayi dhu ŋunhiwurruny bili yan rerrimirrinhan mala.
12 Jesu hio nowar naatu iyafutih eo, “Sabuw aurih sawow en adanafur orot boro men hinakok, baise sabuw iyab sawusawuwih boro adanafur orot hinakok.
13 Gatjuy marrtjin walal ga bulu marŋgithi Dhuyuw Djorraw' ŋunha Ŋäthiliŋuŋur gali'ŋur, ga maḻŋ'maram yan nhuma dhu mayali' ŋunhi ga dhäruk ŋunhili waŋa bitjan gam',
13 Kwa Buk Atamaninamaim kwabiyab tur yabin kwa’itin? ‘Ayu i akokok kabeber, men sibor.’”
14 Waŋganymirrnydja waluy malthunamirr mala Djongu ŋunhi ŋayi gan buku-ḻupmaraŋal yolŋuny walalany gapuy, marrtjin nhanukal Djesuwal, bala walal dhä-birrka'yurra ŋanya bitjarra gam', “Dhuwal napurrnydja, ga ŋunhawurr ŋunhi Baratjiny mala, dharrwamirr ŋuli ga ŋoy-ŋathamiriw warray nhina ŋunhi ŋanapurr ŋuli buku-ŋal'yundja nhanŋu God-Waŋarrwuny. Yurr nhuŋuny ŋunhi malthunamirr mala yaka ŋuli gi biyakiyi ŋoy-ŋathamiriw nhini.”
14 Naatu John Baptist ana bai’ufununayah hina Jesu hibatiy hio, “Aisim aki naatu ofafar bai’ufununayah bairi mar etei ayoyohar naatu o a bai’ufununayah i en?”
15 Bala ŋayiny Djesuny buku-bakmaraŋal walalaŋ bitjarra gam', “Ŋunhi ŋuli dhiyaŋ bili muka ḏirramuy märram nhanŋuwuy ŋayi miyalknha, ga walalnydja ŋuli ŋunhi ḻundu'mirriŋuynydja mala nhanukal ŋathany marrtji ḻukan dhika ŋoy-djulŋithirra manapan, balanyamirriynydja waluy ŋunhi maṉḏa ŋuli märranhamirrnydja. Ga bäy ŋayi dhu ŋunhi dhuway'mirriŋuny nhakun marrtjin, ganarrthaman walalany, bala yorrnha walalnydja dhu ŋunhi dhuḏitjnha ŋoy-ŋathamiriwnydja nhina ḻundu'mirriŋuny mala nhanŋu.”
15 Jesu iyafutih eo, “Men karam sabuw orot boubun tatatabin ana yasisir isan hitaruru’ay, hitama orot yawasin hitabotouw, baise mar boro nanan orot boro hinabosair naatu nati ana veya’amaim imaibo hinifoufur hinirowarow.
16 “Yo, marŋgi muka nhuma ŋunhi girriwny'tja. Ŋuli dhu ŋula yolthu yolŋuy dharpum girri', bäyŋun ŋayi dhu ŋunhi yuṯany girri' dharpum balany ŋunhi ŋäthiliŋulilnydja dhä-manapan, ŋayi balaŋ bäynha ŋunhiyi yuṯany girri' dhurŋ'thurra, bala yan yarrar'yurra, bala ŋuli ŋunhi ŋarŋgany yindithin mirithin.”
16 Na’atube faifuw atamanin boro men karam hinab faifuw boubun hinafitimih, anayabin faifuw boubun hinasasauw ana veya boro nakaro’om natakweb mahar nara’at.
17 Bäyŋun yanbi limurr dhu ga ŋunhi yuṯany borum wiyika' leŋumirr rarryun balany ŋunhi ŋäthiliŋulilnydja bathilil, ŋunhi walal ŋuli mindapum ŋunhiyi bathi beŋur warrakan'kal galŋaŋur. Bili ŋunhi balaŋ ŋayi mirithiny dhaŋaŋdhi ŋunhiyi yuṯany borum wiyika', bala ŋayi balaŋ yan yarrar'maraŋun ŋunhiyi ŋäthiliŋuny bathi gararrkararrnydja bala ŋuli yan yätjin buruŋgulkthin, bala wiyikany' balaŋ ŋunhi yan djalkthunmirra. Yurr ŋunhi limurr djäl ŋurikiyi bathiw ga borumgu wiyikaw', limurrnydja dhu ŋunhi yuṯany borum wiyika rarryun balan yan ŋunhi yuṯalila bathilil.”
17 Na’atube men yait ta wine boubun ebai wine ana kibub atamaninamaim eriririmih, anayabin wine boubun boro nara’at naatu kibub natafofor wine nasuwa na re, imih wine boubun i boro wine ana kibub boubunamaim hinarir, saise hairi boro gewasih hinabat.”
18 Ga baḏak yan ŋayi gan ŋunhi Djesuny waŋan, dhäwuny lakaraŋal, bala yan ŋayiny ŋunhi waŋganydja ḏirramu, ŋunhi ŋayi ŋurruḏawalaŋu gapman Djuw-malaw marrtjin nhanukal Djesuwal bala yan bun'kumu-djipthurra gumurrŋura nhanukal. Bala ŋayi ŋunhi waŋanany bitjarra gam', “Ŋunha ŋarraku dhiyaŋ bili wirrkuḻ gäthu'mirriŋu dhiŋgaŋal! Buku-djulŋi marrtji ŋathil balayi ga goŋ-ŋal'yurr nhanukal, märr ŋayi dhu bulu walŋathirr.”
18 Iti na’atube eo auman Tafaror Bar kaifenayan orot ta na Jesu biyan tit nanamaim sun yowen eo, “Ayu natu babitai i veya boun morob, baise akokok inan umawat inabutubun nayawas.”
19 Bala yan ŋayiny Djesuny ga malthunamirrnydja mala nhanŋu rur'yurrnydja, bala malthurra nhanŋu ŋurikiyiny ḏirramuwnydja.
19 Basit Jesu misir ana bai’ufununayah bairi orot hi’ufunun hin.
20 Ga waŋgany miyalk gan rerrikthurr 12-nha dhuŋgarra, maŋgu' nhanŋu ŋuli ganha waṉḏinya bitjana bili. Yo! Marrtjinany ŋayi gan ŋunhi miyalktja ŋapa-munguyurra marrtjin bala ŋanyanhan Djesunhan, bala yan ŋayi baḏatjnha ŋayathaŋal nhanŋu girrin' Djesuwnha.
20 Naatu babin ta ana faifuwamaim rara bota’ar ma’am kwamur etei 12 sasawar, na Jesu ufunane tit,
21 Bili bitjarra ŋayi marrtjin ŋunhi miyalktja waŋanhaminany gam', “Ŋuli balaŋ ŋarra dhu dhuwal yan ŋayatham nhanŋu girriny', ŋarrany dhu ŋunhi ḏukthunna yan.”
21 ana notamaim eo, “Jesu ana faifuw tainin ana butubun boro ana yawas.” Naatu ana faifuw tainin butubun.
22 Bala yan ŋayiny Djesuny bilyurrnydja dharrnha nhäŋal ŋanyanhan ŋunhiyin miyalknhan. Bala yan ŋayi waŋanany nhanŋu bitjarra gam', “Yaka warwuyurr! Bilin nhe dhuwali ḏukthurra dhipuŋuryiny rerriŋurnydja, bili nhe märr-yuwalkmirriyin.” Ga dhunupan ŋayi ŋunhi miyalktja ḏukthurra ŋuriŋi bili yan waluynydja.
22 Jesu tatabir babin itin eo, “Natu men iniyababan, abai tumatumamaim kubigewasin.” Iti na’at eo ana veya’amaim, mar ta’imonamo babin igewasin.
23 Ga ŋunhi ŋayi gan Djesu marrtjinany bala, ŋunhiwiliny wäŋalil ŋunhi wanhami gan ŋunhiyi ŋurruḏawalaŋu gapman Djuw-malaw nhinan. Bala yan ŋayi nhäŋala yolŋunhany walalany walal marrtjin nyä'yunminan ga buŋgulnha dhika djäma, manikaynha.
23 Imaibo Jesu na Kou’ay Bar kaifenayan orot ana bar wanawanan run. Sabuw hiru’ay hima hirerey itih, naatu rerey ana fik hibababin nowar.
24 Ga ŋunhi ŋayi Djesuy nhäŋalnydja walalany, bala yan ŋayi bitjarra waŋanany walalaŋ gam', “Way walal, gatjuy gundupuŋun walal dhipuŋurnydja! Yaka ŋayi dhuwali dhiŋganha, yan ŋayi ga dhuwali ŋorra yakurr.” Yurr walalnydja ŋunhi yolŋu'-yulŋuny gitkitthunmin warray nhanŋu Djesuwnydja.
24 Jesu eo, “Iti kek babitai i matan fot inu’in, men morobomih, kwamisir ufun kwatit.” Baise sabuw isan himarib, anayabin i hiso’ob kek i morob.
25 Ga bäy walalany ŋayi bukmaknha yan yolŋu'-yulŋuny dhawaṯmaraŋal beŋuryi wäŋaŋur, bala ŋayi Djesuny gärrinan, bala marrtjinan balayin ŋunhi wanhal ŋayi gan ŋunhiyi wirrkuḻ miyalk ŋorran. Bala yan ŋayi ŋanya Djesuynydja dhunupan goŋnha ŋayathaŋal bala yan guŋga'yurra ŋanya rur'maraŋala.
25 Basit sabuw etei himisir ufun hitit sawar, imaibo Jesu run in kek inu’in ana efanamaim tit, naatu babitai uman bai imisiruw yawas misir.
26 Ga dhunupan gan ŋunhi dhäwuny ŋunhiŋuwuyyiny ḻatjuwarr'yurra warrpam'thurra dhika, ŋuliwitjarryiny wäŋakurr malaŋuwurr.
26 Iti sisinaf ana tur ra’at tasasar in nati tafaram hima’am ana fofonin etei hinowar.
27 Ga ŋunhi ŋayi Djesu marrtjin waṉḏinany bala, bala yan maṉḏany märrmany' ḏirramu maṉḏa, yurr bambay maṉḏa malthurra yan nhanŋu, ga waŋanany maṉḏa marrtjin ŋunhi yatjurrnha bitjarra gam', “Daybitku Gäthu'mirriŋu, wuyurr linyalaŋ!”
27 Jesu efan nati itumar tit remor inan, orot rou’ab matah fim hitit hi’ufunun hin hi’af hio, “David uwan, kwiwanbabani.”
28 Ga bäy ŋayi Djesu djuḏupthurr wäŋalil, bala yan maṉḏany ŋunhi bambaynydja ḏirramu maṉḏa bunanan nhanŋu. Bala ŋayiny Djesuny bitjarra maṉḏaŋ waŋan gam', “Märr-yuwalkmirriyirr muka nhuma ga dhuwal yulŋuny, ŋunhi ŋarra dhu ḏukmaramany nhumalany?” “Yo! Garray,” bitjarr maṉḏany waŋan nhanŋu buku-bakmaraŋal.
28 Jesu na bar wanawanan run naatu orot rou’ab hina biyan hitit, Jesu ibatiyih eo, “Kwabitumatum ayu boro aniyawasi?” Hairi hiya’afut hio, “Regah abitumitum.”
29 Bala yan ŋayiny Djesuynydja melnha maṉḏany ŋayathaŋal, ga bitjarra ŋayi waŋanany, “Dhiyaŋiyi nhumalaŋgal märr-yuwalkthinyaraynydja, nhumany dhu ḏukthunna yan.”
29 Basit Jesu hairi matah botobonen eo, “Kwabitumatum na’atube isa namatar.”
30 Bala maṉḏany ŋunhi dhunupan bala yan nhäŋala, maŋutjiny maṉḏaŋ ḻapthurra. Yurr ŋayiny Djesuny dhäruk-gurrupanminan maṉḏaŋgal, maṉḏa dhu yakan yan lakaram bawalamirriwalnydja yolŋuwal walalaŋgal ŋunhiŋuwuyyiny.
30 Hairi matah higewasin hinuw naatu Jesu eofafarih eo, “Men yait ta ana tur kwana’owen.”
31 Yurr ŋunhi ŋayi Djesuy, maṉḏany ganarrthaŋalnydja bala yan maṉḏa marrtjin dhäwuny birrŋ'maraŋala bawalamirriwala yolŋuwalnydja walalaŋgal bukmakkurra yan wäŋakurrnydja malaŋuwurr.
31 Baise hairi hitit hin Jesu ana tur hibosemor ra’at, nati tafaram hima’am ana fofonin etei hinowar.
32 Ga ŋunhi walal marrtjin Djesu ga malthunamirr mala nhanŋu wäŋgaŋalnydja bala, bala walalnydja ŋunhi wiripuwurruynydja yolŋu'-yulŋuy gäŋal nhanukal Djesuwal ḏirramuny matha-dhumuknhan, bili nhanukal gan ŋunhi wakinŋu birrimbirr gärrin.
32 Orot rou’ab hinan ufut sabuw afa orot ta yoyom hirab awan igug ma’am hibai hina Jesu biyan hitit.
33 Ga ŋunhi ŋayi gan Djesuy dhawaṯmaraŋalnydja ŋunhi wakinŋunhany birrimbirrnha nhanukal, bala yan ŋayiny ŋunhi ḏirramuny dhunupan waŋanan marrtjin dhika. Ga walalnydja ŋunhi yolŋu'-yulŋuynydja mirithinan dhika ŋoy-ganyim'thurra ŋurikiny romgu, bala yan walal bitjanminan marrtjin lakaranhaminany gam', “Bäyŋu limurruŋgal gan dhuwal ŋäthilnydja balanya mala rom maḻŋ'thurr, dhiyalnydja wäŋaŋur Yitjuralnydja!”
33 Naatu Jesu yoyom mowan nun tit orot busuruf tur eo sabuw etei hifofor hio, “Sawar iti na’atube Israel wanawananamaim men ta i’itin bounabo ta’i’itin.”
34 Yurr walalnydja ŋunhi Baratjiny mala yolŋu'-yulŋu, bitjarr warray waŋan walalaŋ gam', “Ŋunha ga ŋanya buŋgaway wakinŋuy birrimbirryu ganydjarr-gurrupan, märr ŋayi dhu ga ŋaŋ'ŋaŋ'thun, ga dhar'-dhar-wurrupan ŋunha wiripuwurruny wakinŋumirriny birrimbirrnha mala.”
34 Baise Ofafar Bai’obaiyenayah hio, “Iti i Demon Hai Ukwarin fair itin imih demon nunih titit.”
35 Yo, ŋayiny gan ŋunhi Djesuny marrtjin ḻiw'maraŋala wäŋakurra malaŋuwurr marŋgikuŋala marrtjin yolŋunhan walalany ŋunhiliyin ŋunhi Djuw malawal buku-ḻuŋ'maranhamirriŋur buṉbuŋur mala, dhäwun gan lakaraŋal manymaknha God-Waŋarrwalaŋuwuynha rombuy. Ga bitjarryi bili ŋayi gan ŋunhi ḏukmaraŋalnydja ga walŋakuŋalnydja yolŋunhany walalany ŋula nhäŋurnydja mala rerriŋur.
35 Jesu bar awan awan run tit sabuw inanawanih bar merar hai Kou’ay Baremaim sabuw i’obaibiyih, mar ana aiwob isan Tur Gewasin eo hinowar naatu sabuw hai sawow yumatah ta ta hibow hinan etei iyayawasih.
36 Ga dharrwan mirithirra yolŋuny walal marrtjin nhanukal ḻuŋ'thurr, bala ŋayi ŋunhi Djesuynydja nhäŋalnydja walalany, ga mirithinan yan ŋayi ŋunhi warwuyurrnydja walalaŋ, bili walalnydja ŋunhi warwumirra mala ga ganydjarrmiriwnha mala, balanyan nhakun ŋunhi warrakan'nha bimbin mala djägamiriwŋurnha ŋuli ga nhina.
36 Jesu iti rou’ay gagamin maiyow hinan itih yan baban, anayabin hai not kwaris naatu aurih baibais en, ana itinin i sheep na’atube aurih nabatanenayan orot en.
37 Yo nhäŋalnydja ŋayi ŋunhi walalany Djesuynydja, bala ŋayi waŋanan nhanukalaŋuwal malthunamirriwalnydja mala bitjarra, “Dharrwan dhuwal mirithirra yolŋuny walal, ŋunhi walal ga djälthirr Godkalaŋawnydja yuwalkkuny romgu, galkunna walal ga God-Waŋarrwun, bitjanna nhakun borum ŋunhi ŋatha dhakal ŋuli ga galkun gulkthunarawnha yanan. Ga yolthun dhu ŋunhi gulkthundja, ḻuŋ'maramany Garraywalnydja? Bili djämamirrnydja mala dhuwal ḻurrkun' yan.
37 Basit ana bai’ufununayah isah eo, “Masaw i gagamin na’in baise ana fourayah i men moumurih.
38 Gatjuy, waŋi ŋäŋ'thurr God-Waŋarrnha Bäpany, märr ŋayi dhu djuy'yundja dharrwanhan djämamirrinhany walalany ḻundukunharawnydja ŋurikiyiny borumguny malaŋuw.” Bitjarr ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja.
38 Imih masaw matuwan isan kwanayoyoban saise bowayah afa niyafarih hinan bay hinafour, anayabin bay i hiyamur.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.