Lucas 13
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs ARIB
1 Ga balanyamirriyyi waluy wiripuwurruynydja gan yolŋuy walal lakaraŋal Djesuwal bitjarrnha, “Ŋuriŋiny buŋgaway yäkuy Bäylitthuny* gan bumar rakunyguŋalnha yolŋunhany walalany wäŋa-Galalipuynhany mala, ŋuriŋi bili yan waluynydja ŋunhi walal gan mundhurr gurrupar God-Waŋarrwu warrakan'nha malaŋuny maŋgu', ŋunhiliyi djinawa' buku-ŋal'yunamirriŋur buṉbuŋur.”
1 Ora, naquele mesmo tempo estavam presentes alguns que lhe falavam dos galileus cujo sangue Pilatos misturara com os sacrifícios deles.
2 Ga ŋayiny Djesuny buku-bakmaraŋal balany walalaŋguny bitjarra, “Nhumany walalany ga guyaŋa ŋunhi walalnydja dhiŋgaŋal yanbi walal yätjkurra mirithirra muka? … wiripuwurruŋgalnydja wäŋa-Galalipuywal yolŋuwal walalaŋgal?
2 Respondeu-lhes Jesus: Pensais vós que esses foram maiores pecadores do que todos os galileus, por terem padecido tais coisas?
3 Yurr bäyŋu warray. Märr-yuwalk ŋarra nhumalaŋ ga dhuwal lakaramany. Ŋuli nhuma dhu yakany bilyun nhumalaŋgal yätjkurruŋur romŋur, bala ganarrthaman ŋunhiyiny muŋbunumany, nhumany dhu bukmaknha dhiŋga'-dhiŋgaman bitjandhi bili yan nhakun ŋunhiwurryi ŋunhi yolŋu walal.
3 Não, eu vos digo; antes, se não vos arrependerdes, todos de igual modo perecereis.
4 Nhuma dhu guyaŋa ŋathil ŋunhiwurruny yolŋuny walalany 18-nha ŋunhi walal murrmurryurr ŋunhal wäŋaŋur Djurutjalam,* balanyamirriy waluy ŋunhi walalaŋ guṉḏa buku-wiyin dhuḻ'yunawuy yäku Djäylam buku-ḻarryurr, bala yan dhä-monyguŋalnha walalany. Nhä warray ŋunhiwurryiny dhiŋgaŋal? Nhumany mak ŋuli ga guyaŋa walalanhany, yanbi walalnydja gänan yätjkurra mirithirra wiripuwurruŋgalnydja ŋunhi wäŋa-Djurutjalambuywal yolŋuwal walalaŋgal, muka?
4 Ou pensais que aqueles dezoito, sobre os quais caiu a torre de Siloé e os matou, foram mais culpados do que todos os outros habitantes de Jerusalém?
5 Bäyŋu warray. Ŋarrany nhumalaŋ dhu dhuwal yuwalknha yan lakaramany. Ŋuli nhuma dhu dhuwal bäyŋuny bilyun nhumalaŋgiyingal nhuma yätjkurruŋur romŋur, bala ganarrthaman muŋbunuman, nhumany dhu boŋguŋ biyakiyi bili yan dhiŋgu'-dhiŋguŋ nhakun ŋunhiwurryi yolŋu walal.” Ga bitjarr ŋayi gan ŋunhi Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋ.
5 Não, eu vos digo; antes, se não vos arrependerdes, todos de igual modo perecereis.
6 Bala ŋayi Djesuy dhuwandja dhäwu mayali'mirra lakaraŋal bitjarrnha gam', “Waŋgany yolŋu gätni-waṯaŋu gan nhinan, ga ŋunhiliyi nhanukal gätniŋurnydja gan dhärran dharpa gupa-borummirr. Ga waŋganymirrnydja ŋayi marrtjinan ŋunhiyin dharpan nhäŋal borumgun. Marrtjinany ŋayi ga-a-an, ga ŋunhi nhakun ŋayi nhäŋalnydja dharpany bäyŋu yan, waŋara borummiriw.
6 E passou a narrar esta parábola: Certo homem tinha uma figueira plantada na sua vinha; e indo procurar fruto nela, e não o achou.
7 Bala ŋayi waŋanan ŋurikalyiny djämamirriwalnydja nhanukiyingalaŋuwal ŋayi bitjarrnha, ‘Way, dhuwal ŋarra marrtjinany ḻurrkun'nha dhuŋgarrany mil'thurrnydja dhiyakuny borumguny, yan bäyŋu. Gatjuy djatthurra. Nhaku ŋayi ga dhuwal dharpa dhärra gupa-borummiriwnydja yänany waŋarany?’
7 Disse então ao viticultor: Eis que há três anos venho procurar fruto nesta figueira, e não o acho; corta-a; para que ocupa ela ainda a terra inutilmente?
8 Bala ŋayi djämamirrnydja waŋan bitjarrnha, ‘Ganarrthul ŋathil! Ŋayi dhu dhärra bulu waŋgany dhuŋgarra. Ŋarrany nhanŋu dhu ga djäga manymakkum dhiyakiyiny, munatha' ŋarra dhu ga yaw'yun ḻiw'maram, bala gapun ŋarra dhu ga rarryu'-rarryun, ga miniwany' muka ŋarra dhu djalkthun, ŋuthanmaramany ŋanya.
8 Respondeu-lhe ele: Senhor, deixa-a este ano ainda, até que eu cave em derredor, e lhe deite estrume;
9 Ga ŋuli ŋayi dhu ŋuthan borummirriyirrnydja dhiyaŋuny bala, ga ŋunhiyiny manymak warray. Ga ŋuli ŋayi dhu ga dhärra borummiriwnydja yan bitjandja bili, ga ŋunhiyin nhuŋu djatthunarawnydja.’” Ga bitjarr ŋayi gan Djesuy mayali'kurrnydja dhäwu lakaraŋal.
9 e se no futuro der fruto, bem; mas, se não, cortá-la-ás.
10 Ga waŋganymirrnydja waluy balanyamirriy ŋunhi Nhinanhamirriy, ŋayiny gan Djesuny nhinan ŋunhilin ŋunhi Djuw malawalnha buku-ḻuŋ'maranhamirriŋura buṉbuŋur, yurr ŋayi gan ŋunhi lakaraŋala marŋgikuŋala yolŋunhan walalany.
10 Jesus estava ensinando numa das sinagogas no sábado.
11 Ga ŋunhiliyi buṉbuŋur gan waŋgany miyalk nhinan rerrimirr, yurr ŋayi gan ŋunhi rirrikthurrnydja wiyinŋumirra, 18-nha dhuŋgarrany, bili ŋuruŋiyi yätjkurruy birrimbirryu ŋanya gurrupar rerri ḏiltjilil; marrtjinany ŋayi gan ŋunhi ḏiltji-baḻwaḻyunan yan bitjarra bili, ga bäyŋun ŋayi ŋuli ganha dhärranha dhunupany.
11 E estava ali uma mulher que tinha um espírito de enfermidade havia já dezoito anos; e andava encurvada, e não podia de modo algum endireitar-se.
12 Bala ŋayi ŋunhi Djesuynydja nhäŋalnha ŋanya ŋunhiyi miyalknhany, bala ŋayi nhanŋu wäthurra, galkikuŋalnha ŋanya bitjarrnha, “Way miyalk, bilin nhe dhuwal dhiyaŋuny bala ḻayyurrnha beŋuryiny ŋunhi rerriŋurnydja,” bitjarr.
12 Vendo-a Jesus, chamou-a, e disse-lhe: Mulher, estás livre da tua enfermidade;
13 Bala ŋayi yan Djesuny goŋ-ŋal'yurra dhunupan ḏiltjilila nhanukal, bala yan ŋayi ŋunhiyiny miyalktja ḏiltjiny dhunupayinan, ga mirithinan nhakun ŋayi dhika buku-gurrparnydja, goŋmirriyinan manapar God-Waŋarrwuny.
13 e impôs-lhe as mãos e imediatamente ela se endireitou, e glorificava a Deus.
14 Bala ŋayiny ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny gapman djägamirrnydja yolŋu ŋurikiyiny ŋunhi Djuw malawnydja buku-ḻuŋ'maranhamirriw buṉbuw mirithinan maḏakarritjthinany nhanŋu Djesuwnydja, bili ŋayi ŋunhi yolŋuny ḏukmaraŋal ŋuriŋiyin ŋunhi Nhinanhamirriynha waluynydja. Bala ŋayi ŋunhiyiny yolŋu waŋanany bukmakkun yolŋuwnydja walalaŋ bitjarrnha gam', “Waluny dhuwal djämawnydja waŋgany yan goŋ ga waŋgany bäythinyawuy. Ŋuli nhuma dhu ga ḏukmaranhaminyarawnydja nhumalaŋguwuy nhuma djälthirr, marrtjiny gi räliny dhipalnydja djämamirriy yan waluy. Ga nhinanhamirriynydja waluy nhe dhu yakan marrtji räli walŋakunharaw.”
14 Então o chefe da sinagoga, indignado porque Jesus curara no sábado, tomando a palavra disse à multidão: Seis dias há em que se deve trabalhar; vinde, pois, neles para serdes curados, e não no dia de sábado.
15 Bala ŋayipiny Garraynydja waŋanan buku-bakmaraŋal nhanŋu bitjarrnha, “Nhä nhuma dhuwal yolŋuny walal, rom gali'-märrma'? Ŋunhi balaŋ nhuŋu gi duŋ'ki nhä mak bulikiny dhärri garrpinawuynydja yan wäŋaŋurnydja nhokal, nheny balaŋ ŋunhi yakan rakiny' yapmaraŋ mayaŋŋurnydja nhanukal, ga gäŋuny ŋanya balany ŋunhi gapuwnydja gurrupanaraw ŋuriŋiyiny waluy Nhinanhamirriynydja?
15 Respondeu-lhe, porém, o Senhor: Hipócritas, no sábado não desprende da manjedoura cada um de vós o seu boi, ou jumento, para o levar a beber?
16 Ga dhuwandja ŋunhi miyalk beŋur warray yarraṯaŋur Yipurayimgal,* yurr ŋayi dhuwal ganydjarrpuynydja garrpinawuynydja mokuywuŋ, Djaytinguŋun yulŋuny, ŋayi ŋanya gan ŋayathaŋalnydja garrpirnydja wiyinnha, 18-nha dhuŋgarrany. Ga nhakun nhuma ga ŋarranhany gulmaram ŋunhi ŋarra dhu walŋakumany ŋanya dhuwal miyalknhany dhiyaŋuny ŋunhi Nhinanhamirriynydja waluy?”
16 E não devia ser solta desta prisão, no dia de sábado, esta que é filha de Abraão, a qual há dezoito anos Satanás tinha presa?
17 Ga dhiyaŋiyi dhärukthu nhanukiyingal ŋayi Djesuy gora-gurruparnydja ŋunhi, ŋunhiwurrunhany yolŋuny walalany ŋunhi walal gan rom-nyamir'yurr ŋanya Djesuny. Yurr wiripuwurrnydja yolŋu walal mirithinan goŋmirriyinan nhanukal Djesuwal, ŋunhi ŋayi gan djäma yindi mirithirr ganydjarr milkuŋal; latju' mirithirr dhika ŋula nhä malany gan maḻŋ'thurr nhanukalaŋuwurr.
17 E dizendo ele essas coisas, todos os seus adversário ficavam envergonhados; e todo o povo se alegrava por todas as coisas gloriosas que eram feitas por ele.
18 Ga bulu ŋayi Djesuy ŋäŋ'thurr bitjarr, “Nhäthinya dhika ŋunhi God-Waŋarrwuny rom? Yolkal ŋarra dhu ŋula munatha'wuywalnydja romlil mam'maram, dharaŋanarawnydja nhumalaŋ
18 Ele, pois, dizia: A que é semelhante o reino de Deus, e a que o compararei?
19 God-Waŋarrwuny dhuwal rom walŋa warray, ga ŋuthanamirr, balanya dhuwal nhakun ŋunhi genydja' nyumukuṉiny maŋutji borum. Yo. Genydjany' dhuwal maŋutji mirithirr nyumukuṉiny', ga ŋunhi ŋuli yolŋuynydja nhakun lämu-nhirrpandja ŋunhiyiny maŋutji munatha'lilnydja, bala ŋayi ŋuli ŋunhiyi maŋutjiny dhamany'tjunna, bala marrtji ŋuthanna yindithirra, bala walalnydja ŋuli warrakan'tja mala buṯthunna, bala marrtji nhinan ŋunhiwiliyiny dharpalil, ga djämany walal ŋuli wäŋan walalaŋguwuy walal yalun ŋunhiliny waṉaŋurnydja malaŋuŋur.”
19 É semelhante a um grão de mostarda que um homem tomou e lançou na sua horta; cresceu, e fez-se árvore, e em seus ramos se aninharam as aves do céu.
20 Ga bulu nhakun ŋayi Djesuy dhä-birrka'yurr bitjarr, “Nhaltjan bili ŋarra nhumalaŋgal dhu ŋunhi God-Waŋarrwuny rom dhuwurr-lakaram?
20 E disse outra vez: A que compararei o reino de Deus?
21 Balanya ŋayi dhuwal ŋunhiyiny rom nhakun miyalkthu ŋuli märram banikin', bala dharrwan ŋayi ŋuli ŋunhi rarryun ŋathany ŋunhiwiliyi banikin'lilnydja. Bala ŋayi ŋuli ŋunhi ŋathapuynydja ḏambakunhawuy djalkthun ḻurrkun'nha yan, mel-manapandja ŋunhiwiliyiny. Ga yaka wiyin, bala ŋayi ŋuli ŋunhi ŋathany ḏulul'yunna yindithirra ŋuli marrtji, wiripuŋuyirra, yurr ḏiku yan ŋunhi ŋathany.” Ga bitjarra ŋayi gan ŋunhi Djesuy lakaraŋalnydja walalaŋgal.
21 É semelhante ao fermento que uma mulher tomou e misturou com três medidas de farinha, até ficar toda ela levedada.
22 Yo. Djesuny gan ŋunhi baḏak yan marrtjinany bala Djurutjalamlilnydja. Yurr gulŋi'-gulŋiyin ŋayi marrtjin wäŋalilnydja malaŋulil, bitjarr bili yan bala. Gärri'-gärrinany ŋayi marrtjin ŋunhi, marŋgikuŋal marrtjin yolŋuny walalany.
22 Assim percorria Jesus as cidades e as aldeias, ensinando, e caminhando para Jerusalém.
23 Ga ŋayiny waŋganydhu yolŋuy ŋanya dhä-birrka'yurr bitjarr, “Way Garray, nhämunhan' dhu ŋunhi yolŋuny walŋathirr muŋbunumany? Märr-ḻurrkun' yan? Ŋany nhämunha', dharrwa mirithirr muka?”
23 E alguém lhe perguntou: Senhor, são poucos os que se salvam? Ao que ele lhes respondeu:
24 “Mirithi yan gi birrka'yurrnydja ŋurukuny ŋunhi gärrinyaraw Godkalaŋawnydja romgu, bili mirithirr ŋunhi nyumukuṉiny' dhurrwarany. Dharrwa warray dhu ga yolŋuny walal djälthirr gulŋiyinyarawnydja balany God-Waŋarrwalnydja wäŋalil, yurr yakan walal dhu ŋunhi gärriny, bili gumurr-ḏälnha nhakun walalaŋ ŋunhi balayiny gärrinyaraw.
24 Porfiai por entrar pela porta estreita; porque eu vos digo que muitos procurarão entrar, e não poderão.
25 Bili ŋayiny dhu boŋguŋ ŋunhiyi wäŋa-waṯaŋuny yolŋu rur'yurrnydja, bala ŋayi dhu yan dhurrwarany gunguŋun. Mak nhumany dhu gi boŋguŋ ŋunhi dhärri'-dharriny ŋunhilin banydjin yan warraŋulnha, dhurrwaran mak nhuma dhu gi wutthu'-wutthurr, ga waŋiny nhuma dhu gi ŋunhi biyakun, ‘Way Garray! Ḻapmaraŋ ŋanapurruŋ dhurrwara!’ biyakun. Ga ŋayiny mak dhu ŋunhi buku-bakmaram nhumalaŋguny beŋurnydja djinawa'ŋurnydja biyakun, ‘Yaka ŋarra nhumalaŋ dhuwal marŋgi. Wanhaŋuwuy mala nhuma dhuwali?’ biyak.
25 Quando o dono da casa se tiver levantado e cerrado a porta, e vós começardes, de fora, a bater à porta, dizendo: Senhor, abre-nos; e ele vos responder: Não sei donde vós sois;
26 Ga nhumany dhu buku-bakmaraŋ balany nhanŋuny biyak, ‘Garray, bili muka napurr ŋunhi ŋathany ḻukan nhokal, ga gapuny. Ga marŋgikunhany nhe ŋuli ganha napurrunhany ŋunhal ŋunhi ŋanapurruŋgiyingal wäŋaŋur mala.’
26 então começareis a dizer: Comemos e bebemos na tua presença, e tu ensinaste nas nossas ruas;
27 Yurr ŋayiny dhu bulu boŋguŋ waŋi nhumalaŋguny biyakun, ‘Yakan dhuwal ŋarrany marŋgi nhumalaŋguny. Wanhaŋuwuy mala nhuma dhuwali? Gatjuy ḻatjuwarr'yurra walal ŋarrakalaŋaŋur, nhumany dhuwalawurryiny dhuwurr-yätjmirrnydja yolŋu walal bukmaknha yan.’
27 e ele vos responderá: Não sei donde sois; apartai-vos de mim, vós todos os que praticais a iniqüidade.
28 Bala nhumany boŋguŋ gi ŋunhi ŋäthinyamirra mirithin yan, ḻirra-ḻawunhamirra manapul, bili nhumalanhany dhu ŋunhi djalkthurr balan ŋunhi warraŋullila, bili nhuma dhu boŋguŋ ŋunhi nhäŋun walalanhan Yipurayimnhan* ga Yitjaknhan* ga Djaykupnhan, ga wiripuwurruny ŋunhi djawarrkmirriny walalany, walal dhu gi ŋunhi nhininy ŋunhaliyin God-Waŋarrwalnha wäŋaŋurnydja.
28 Ali haverá choro e ranger de dentes quando virdes Abraão, Isaque, Jacó e todos os profetas no reino de Deus, e vós lançados fora.
29 Yo. Yolŋuny walal dhu marrtji ŋunhi ḻuŋ'thurra bawalamirriŋura wäŋaŋurnydja malaŋuŋur ŋunhiwiliyin waŋganylila wäŋalilnydja; beŋur bala gali'-djalathaŋŋur, ga bärra'ŋur gali'ŋur, ga beŋur bala gali'-dhimurru'ŋur, ga ŋulaŋur bala ḻuŋgurrmaŋur gali'ŋur, gulŋiyin boŋguŋ marrtji dhaŋaŋnha God-Waŋarrwalnydja wäŋalil, bala marrtji dhu ŋathan ḻuki.
29 Muitos virão do oriente e do ocidente, do norte e do sul, e reclinar-se-ão à mesa no reino de Deus.
30 Yo. Ga balanyamirriyyiny waluy boŋguŋ dhu ŋunhaliyiny ŋathamirriŋurnydja ŋurruŋuyiny ŋunhiwurrnha yolŋu walal ŋunhi nhuma ŋuli ga gali'puy lakaram walalany. Ga ŋunhiwurrnydja yolŋu walal ŋunhi walal ga dhiyaŋ bala ŋurruŋu dhärra, ga balanyamirriyyiny walalnydja dhu gi ŋunhiwurryiny dhuḏiŋun dhärri.” Ga bitjarr ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja.
30 Pois há últimos que serão primeiros, e primeiros que serão últimos.
31 Ga ŋuriŋi bili waluy yolŋu walal marrtjin ŋunhi Baratji mala, bala waŋanan ŋanya Djesuny bitjarrnha gam', “Way Garray, ganarrthaman nhe dhu dhuwandja wäŋa, bala marrtjin wiripuŋulila wäŋalil. Bili buŋgawany ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny Yarittja yäku nhuŋu ga djälthirr bunharawnha.”
31 Naquela mesma hora chegaram alguns fariseus que lhe disseram: Sai, e retira-te daqui, porque Herodes quer matar-te.
32 Ga ŋayiny Djesuny waŋan bitjarr, “Gatjuy nhumany dhu lakaraman nhanukal ŋurikalyiny yolŋuwal ḻiya-dharrwawalnydja bitjanna, ‘Dhiyaŋuny bala waluy gäthurnydja ŋarrany dhu ga dhuwal djäman dhawaṯmaram ŋunhi wakinŋunhan birrimbirrnha malaŋuny yolŋuwalnydja walalaŋgal, ga rerrimirrinhany mala ŋarra dhu ga ḏukmaram. Ga boŋguŋ goḏarr' ŋarra dhu biyakiyi bili yan djäma. Ga ŋuriŋin bala wiripuŋuynha waluy, ŋunhiyiny ŋarra dhu goŋ-dhawar'yurra djämaŋurnydja.’
32 Respondeu-lhes Jesus: Ide e dizei a essa raposa: Eis que vou expulsando demônios e fazendo curas, hoje e amanhã, e no terceiro dia serei consumado.
33 Yo. Marrtjinyarawnydja ŋarraku dhuwal dhiyaŋ bala gäthur ga boŋguŋ, ga ŋuriŋi bala waluy. Bili yaka dhuwal dhunupa God-Waŋarrwalaŋuwnydja djawarrkmirriw yolŋuw ŋayi dhu dhiŋgam ŋula bawalamirriŋurnydja wäŋaŋur ŋany ŋunhili bili yan ŋayi dhu dhiŋgam Djurutjalam yan.”
33 Importa, contudo, caminhar hoje, amanhã, e no dia seguinte; porque não convém que morra um profeta fora de Jerusalém.
34 Ga dhäŋur beŋuryiny ŋayi Djesu waŋan bitjarrnha, “Nhuma wäŋa-Djurutjalambuy yolŋu walal! Nhumany gan dhuwal bumar murrkay'kuŋal yan ŋunhi God-Waŋarrwuny djawarrkmirriny yolŋuny walalany, ga bitjarryi bili nhuma gan ŋunhi guṉḏaynydja bumar ŋunhiwurrunhany yolŋuny walalany ŋunhi ŋayi gan God-Waŋarryu djuy'yurr walalany nhumalaŋgal dhipaliyi. Yurr ŋarrapiny ga dhuwal mirithirr yan märryu-ḏapmaram ŋunhi Djurutjalamnhany wäŋany. Dharrwamirr muka ŋarra balaŋ ganha dhuwal nhumalany ḻuŋ'maranhany ŋarrakiyingalnydja ŋarra, bitjanan dhangi'yunan ganha nhumalany ŋarrakiyingalnha ŋarra waṉay, bitjan nhakun ŋuli ga ŋunhi gurrwawuy ḻuŋ'maram nhanŋuwuy ŋayi djamarrkuḻiny', ga binbarryuny ŋayi ŋuli ga galmuman ŋula nhäŋura malaŋuŋur. Yurr nhumany yaka warray gurrupanminya ŋarrakalnydja.Hen sitting on chicks|src="LB00061.tif" size="Span" loc="HK" ref="Luk 13.34"
34 Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas, e apedrejas os que a ti são enviados! Quantas vezes quis eu ajuntar os teus filhos, como a galinha ajunta a sua ninhada debaixo das asas, e não quiseste!
35 Ŋarra balaŋ nhumalany ganha walŋakunha warray, yurr dhiyaŋuny bala ŋayi dhu God-Waŋarryuny ganarrthaman dhuwal nhumalaŋ buṉbuny buku-ŋal'yunawuynydja. Yakan nhuma dhu bulu nhäma ŋarranhany, yan bili ga walu ŋarraku dhu gilitji, ga balanyamirriyyin waluy nhuma dhu ŋunhi märr-dharaŋulnydja, gumurr-ŋamathiny manapul, bala nhuma dhu ŋunhi biyakuny waŋiny, ‘Dhuwanna ŋunhi yolŋuny marrtji ga yäkuynydja Garraywalnydja. Go limurr buku-ŋal'yunna nhanŋu.’” Ga bitjarr ŋayi gan Djesuy lakaraŋalnydja ŋunhi yalalaŋumirriwnydja waluw.
35 Eis aí, abandonada vos é a vossa casa. E eu vos digo que não me vereis até que venha o tempo em que digais: Bendito aquele que vem em nome do Senhor.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.