João 9

God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Waŋganydhuny waluy ŋuriŋi Nhinanhamirriynydja, walalnydja ŋunhi Djesuny ga malthunamirrnydja mala nhanŋu wäŋgaŋala marrtjin bala dhukarr-ŋupara ŋulatjarryin Djurutjalamgurra wäŋakurrnydja. Bala walal nhäŋala bambaynhan yolŋunhany ḏirramunhan ŋayi gan nhinan gali'ŋur dhukarrŋur, ŋäŋ'thurr ŋayi gan rrupiyaw. Yurr ŋayi ŋunhi yolŋuny bambay beŋur bili yan ŋunhi ŋayi dhawal-guyaŋan.
1 Caminhando Jesus, viu um homem cego de nascença.
2 Bala walalnydja ŋunhi malthunamirriynydja mala nhanukal dhä-birrka'yurra ŋanya Djesunhany bitjarra, “Way Marŋgikunhamirr, nhaliy romdhuny ŋayi dhuwal dhawal-guyaŋan bambaynydja yan? Yolkal yätjkurruy? … nhanukiyingal ŋayi? … ŋany yolkal? … ŋäṉḏi'mirriŋuwal ga bäpa'mirriŋuwal maṉḏaŋgal yätjkurruy muka?”
2 E os seus discípulos perguntaram: Mestre, quem pecou, este ou seus pais, para que nascesse cego?
3 Bala ŋayi Djesuny buku-bakmaraŋalnydja walalaŋ bitjarra, “Yaka ŋayi dhuwali bambaythin ŋula yolkal yätjkurruy, nhanukiyingal ŋayi, ga ŋula ŋäṉḏi'mirriŋuwal ga bäpa'mirriŋuwal. Bäyŋu warray. Dhuwaliny ŋayi bambaythinany, märr dhu nhanukalaŋuwurrnydja yolŋuynydja walal nhäman ŋunhi God-Waŋarrwuny rom ŋunhi manymaktja.
3 Respondeu Jesus: Nem ele pecou, nem seus pais; mas foi para que se manifestem nele as obras de Deus.
4 Yo, dhiyaŋuny bala dhuwal waluny balanya nhakun ŋunhi walupuynha djämawnydja ŋarraku, ŋarrany dhu ga dhuwal djäman yan dhiyaŋuny bala, bili waluny ŋarraku dhuwal djämapuynydja galki dhawar'yunna dhu. Ŋunhi dhu munhany yupthun, bala ŋayiny dhu ŋula yolthuny yolŋuy bäyŋun nhakun buluny djäma, dhuḏitjnha ŋunhiyiny.
4 É necessário que façamos as obras daquele que me enviou, enquanto é dia; a noite vem, quando ninguém pode trabalhar.
5 Ŋuli ŋarra dhu ga baḏaktja nhina dhiyal munatha'ŋurnydja, ŋarrany dhu baḏayala'yaman bukmaknhan yan yolŋunhany walalany buku-ḻiw'maraman dhika, bili ŋarra muka dhuwal baḏayalany' bukmakkuny yan yolŋuw walalaŋ.”
5 Enquanto estou no mundo, sou a luz do mundo.
6 Ga dhäŋur beŋuryiny waŋanhaŋurnydja, bala ŋayi yan Djesuynydja dhupthurr munatha'lila, ga djämany ŋayi ŋunhi ŋurruk-nhirrparnydja djuḏum'kuŋala ŋuriŋi ŋälyuny nhanukiyingal ŋayi. Bala yan ŋayi ŋunhi mam'maraŋalnydja nhanukalnha bambaywalnha yolŋuwalnydja maŋutjilil, maŋutjin biḏi'yurr.
6 Dito isso, cuspiu na terra e, tendo feito lodo com a saliva, aplicou-o aos olhos do cego,
7 Ga nhanukal ŋayi buluny waŋan bitjarra, “Gatjuy marrtjin, bala bukun nhe dhu ḻupthun rurrwuyunmirra nhunapinya nhe ŋunhilin gapuŋurnydja guḻunŋura yäkuŋur Djäylamnha.” (Ga ŋunhiyi mayali' dhäruk Djäylamdja nhakun ‘djuy'yunawuy’.) Bala dhunupan ŋayi ŋunhiyi ḏirramuny marrtjinan, bala yan rurrwuyunminan bukun ŋanyapinya ŋayi, ga dhunupan yan ŋayi ŋunhi maŋutjimirriyinan yulŋuny, nhäŋalnydja ŋayi manymakkuŋalnha dhikan, bala ŋayi roŋiyinany djartjaryurra nhanukiyingalnydja ŋayi wäŋalil maŋutjimirra.
7 dizendo-lhe: Vai, lava-te no tanque de Siloé (que quer dizer Enviado). Ele foi, lavou-se e voltou vendo.
8 Bala walalnydja ŋunhi gurruṯumirriynydja walal nhanukal, ga wiripuwurruynydja yolŋuy walal ŋunhi walal ŋuli ganha ŋanya nhänha ŋäthil ŋäŋ'thunawuy, walal nhäŋalnydja ŋanya, ŋayi gan marrtjinany räliny maŋutjimirra, bala walal waŋanhaminany bitjanminan, “Way, dhuwandja yolnha yolŋu? Dhuwandja ŋunhiyin bambaynha ḏirramu muka? … ŋunhi ŋayi ŋuli ganha ŋäthil nhinanha, ga ŋäŋ'thuna yolŋuny walalany?”
8 Então, os vizinhos e os que dantes o conheciam de vista, como mendigo, perguntavam: Não é este o que estava assentado pedindo esmolas?
9 Ga walal wiripuwurrnydja waŋan bitjarr, “Yo, ŋunhayin ŋayi ŋunhi yolŋuny.” Ga wiripuwurrnydja waŋan bitjarr, “Yaka ŋayi ŋunha ŋunhiyi yolŋu. Ŋunhany wiripun yolŋu, yurr balanya bili rumbalnydja dharaŋanan nhakun ŋayi.”
9 Uns diziam: É ele. Outros: Não, mas se parece com ele. Ele mesmo, porém, dizia: Sou eu.
10 Bala walal ŋanya dhä-birrka'yurra bitjarr, “Nhaliy dhuwal nhe maŋutjimirriyinany?”
10 Perguntaram-lhe, pois: Como te foram abertos os olhos?
11 Ga ŋayiny ŋunhiyiny ḏirramuny buku-bakmaraŋal bitjarr, “Ḏirramuy dhuwal yolŋuy yäkuy Djesuy djäma munatha' djuḏum'kuŋal ŋälyu nhanukiyingal ŋayi, bala ŋayi mam'maraŋala ŋarrakal maŋutjilila, bala ŋayi waŋanan djuy'yurra ŋarrany balan gapulilnydja gulunlila yäkulil Djäylamlila rurrwuyunminyarawnha. Bala ŋarrany marrtjinan yan ŋunhiwiliyin gapulil, ga dhunupan ŋarra ḻupthurra rurrwuyunminan marrtjin ŋunhiliyin, bala yan ŋarra maŋutjimirriyinan yulŋuny, bira'yurra dhunupan.”
11 Respondeu ele: O homem chamado Jesus fez lodo, untou-me os olhos e disse-me: Vai ao tanque de Siloé e lava-te. Então, fui, lavei-me e estou vendo.
12 Ga walal ŋanya dhä-birrka'yurr bulu bitjarr, “Wanha dhika ŋayi yulŋuny ŋunhiyiny ḏirramu?” Ga ŋayiny buku-bakmaraŋal walalaŋguny bitjarr, “Yu-u-uw? Dhuŋa ŋarra. Yakan ŋarra marŋgi,” bitjarr.
12 Disseram-lhe, pois: Onde está ele? Respondeu: Não sei.
13 Bala walal yolŋuynydja walal garr'yurra ŋanya ŋunhiyiny ḏirramuny ŋunhi ŋayi dhawal-guyaŋan bambay, ga ŋunhi walal gäŋalnydja ŋanya balan Baratjiwala yolŋuwalnydja walalaŋgal.
13 Levaram, pois, aos fariseus o que dantes fora cego.
14 Yurr ŋayi ŋanya ŋunhi Djesuynydja ḏukmaraŋalnydja waluynydja ŋuriŋi Nhinanhamirriynha.
14 E era sábado o dia em que Jesus fez o lodo e lhe abriu os olhos.
15 Ga walalnydja ŋunhi Baratjiynydja yolŋuy mala dhä-birrka'yurr ŋanya bitjarra, “Way, nhaliy nhe dhuwal maŋutjimirriyinany?”
15 Então, os fariseus, por sua vez, lhe perguntaram como chegara a ver; ao que lhes respondeu: Aplicou lodo aos meus olhos, lavei-me e estou vendo.
16 Ga walalnydja ŋunhi wiripuwurrnydja Baratji mala waŋan bitjarra, “Dhuwaliyiny ŋunhi ḏirramu ŋunhi ŋayi bitjarryiny djäma, yakan nhakun ŋayi ŋunhiyiny God-Waŋarrwuŋuny djuy'yunawuy; ŋunhiny ŋayi rom-bakmaranhamirra yolŋu, bili ŋayi gi dhuwal yakan nhakun malthurr romguny dhiyakuny ŋunhi Nhinanhamirriwnydja waluw.” Ga walal wiripuwurruynydja waŋan ŋanya bitjarr, “Dhuwurr-yätjkurruynydja yolŋuy ŋuli gi dhuwal yakan balanyayiny djäma ganydjarr yindiny ga ŋoy-ganyim'thunamirrnydja rom, nhakun ŋayi ŋuriŋiyi ḏirramuy.” Bala walal gan yan mala-wulkmaranhaminan märrma'lila maŋutjilil; wiripuwurrnydja yolŋu walal gali'ŋur dhärran nhanukal Djesuwala, ga wiripuwurruynydja gan nyamir'yurra ŋanya, yätjkurr-lakaraŋala.
16 Por isso, alguns dos fariseus diziam: Esse homem não é de Deus, porque não guarda o sábado. Diziam outros: Como pode um homem pecador fazer tamanhos sinais? E houve dissensão entre eles.
17 Ga bulu walal dhä-birrka'yurr ŋanya ŋunhiyiny ḏirramuny bitjarr, “Ŋayi nhuna dhuwal maŋutjimirriyaŋalnydja muka? Nhaltjanna nheny ga ŋanya guyaŋa? Yol bili ŋayi ŋunhi yolŋuny?” Ga ŋayiny buku-bakmaraŋal walalaŋguny bitjarr, “Ŋunhiyiny dhuwal yolŋu God-Waŋarrwun djawarrkmirr,” bitjarr.
17 De novo, perguntaram ao cego: Que dizes tu a respeito dele, visto que te abriu os olhos? Que é profeta, respondeu ele.
18 Ga walalnydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny Djuw mala yolŋu mala bäyŋun märr-yuwalkmirriyinya ŋurikiyiny yolŋuw ŋunhi ŋayi dhawal-guyaŋan bambay yan. Bala walal wäthurra ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny yolŋu walal ŋäṉḏi'mirriŋuwnha nhanukalaŋaw ga bäpa'mirriŋuwnha.
18 Não acreditaram os judeus que ele fora cego e que agora via, enquanto não lhe chamaram os pais
19 Bala walal gan dhä-birrka'yurra maṉḏanhany bitjarra, “Way maṉḏa, muka dhuwandja nhumalaŋ yothu ḏirramu? Ga nhumany ga nhaltjanna ŋanya lakaram? Bambay ŋayi dhawal-guyaŋan? Dhuwal ŋayi ga nhäman dhiyaŋuny bala. Ga nhaliynha ŋayi dhuwal maŋutjimirriyinany?” bitjarr.
19 e os interrogaram: É este o vosso filho, de quem dizeis que nasceu cego? Como, pois, vê agora?
20 Ga maṉḏa nhanŋu ŋunhi ŋäṉḏi'mirriŋuny ga bäpa'mirriŋuny bitjarr buku-bakmaraŋal walalaŋguny, “Marŋgi linyu dhuwal, linyalaŋ muka dhuwali yothuny ḏirramuny. Yuwalk ŋayi dhuwali bambaynydja yan dhawal-guyaŋan.
20 Então, os pais responderam: Sabemos que este é nosso filho e que nasceu cego;
21 Yurr yakan linyu dhuwal marŋgi nhaliy ŋayi dhuwali maŋutjimirriyin, ga bäyŋuyi yan linyu marŋgi yolthu ŋanya dhuwal yolŋuy maŋutjimirriyaŋal. Gatjuy, nhumapi ŋanya dhu dhä-birrka'yun; bilin ŋayi ŋunhi yindin yolŋu. Ŋayi dhu gänan lakaranhamirr nhumalaŋgal.”
21 mas não sabemos como vê agora; ou quem lhe abriu os olhos também não sabemos. Perguntai a ele, idade tem; falará de si mesmo.
22 Ga ŋunhi maṉḏa ŋäṉḏi'mirriŋuynydja nhanukal ga bäpa'mirriŋuynydja bitjarryiny lakaraŋal, bili maṉḏa gan ŋunhi barrarin ŋurikiwurruŋ ŋunhi ŋurruḏawalaŋuw yolŋuw walalaŋ, bili ŋuriŋiwurruy ŋurruḏawalaŋuynydja yolŋuy walal ŋäthil yan dhäruktja nhirrpar bitjarrnydja, “Ŋunhi dhu ŋayi ŋula yolthu yolŋuy lakaram Djesunhany bitjandja ŋunhi ŋayiny Maŋutji-dhunupayanhawuy yolŋu bitjandja, ŋanapurrnydja ŋanya dhu ŋunhiyiny yolŋuny dhunupan ŋurrkaman, dhawaṯmaraman beŋurnydja ŋunhi Djuw malawalnydja buku-ḻuŋ'maranhamirriŋur buṉbuŋur.”
22 Isto disseram seus pais porque estavam com medo dos judeus; pois estes já haviam assentado que, se alguém confessasse ser Jesus o Cristo, fosse expulso da sinagoga.
23 Yo, maṉḏany ŋunhi ŋäṉḏi'mirriŋuny ga bäpa'mirriŋuny nhakun barrarinan dhunupawnydja lakaranharaw, bala maṉḏa waŋan bitjarra, “Gatjuy, dhä-birrka'yurra walal ŋanyapinyan; bilin ŋayi ŋunhi yindin yolŋu.”
23 Por isso, é que disseram os pais: Ele idade tem, interrogai-o.
24 Ga bulu nhakun walal wäthurr nhanŋu ŋurikiyi yolŋuw ŋunhi ŋayi dhawal-guyaŋan bambay, bala walal waŋanany nhanŋu bitjarra, “Go, yuwalknha yänan lakaraŋuny ŋanapurruŋgal, wokthurra manapul nhanŋu God-Waŋarrwuny, bili ŋanapurrnydja marŋgi warray nhanŋu ŋurikiyiny ḏirramuw yäkuw Djesuwnydja; dhuwurr-yätjkurra ŋayi ŋunhiyiny yolŋu.”
24 Então, chamaram, pela segunda vez, o homem que fora cego e lhe disseram: Dá glória a Deus; nós sabemos que esse homem é pecador.
25 Ga ŋayiny ŋunhiyiny ḏirramu bitjarr warray waŋan, “Mak ŋayi bäy dhuwurr-yätjkurr, nhä mak bäyŋu. Yaka ŋarrany dhuwal marŋgi. Yurr waŋganygu yan ŋarra dhuwal marŋginy, dhiyak yan gam'. Ŋäthilnydja ŋarra ŋunhi bambay yan muka, ga dhiyaŋuny bala ŋarra ga dhuwal nhäman.”
25 Ele retrucou: Se é pecador, não sei; uma coisa sei: eu era cego e agora vejo.
26 Ga buluyi walal ŋanya dhä-birrka'yurr bitjarr gam', “Nhaltjarr bili ŋayi nhuna djämany? Nhaliy ŋayi nhuna ŋula maŋutjimirriyaŋalnydja?”
26 Perguntaram-lhe, pois: Que te fez ele? como te abriu os olhos?
27 Ga ŋayiny buku-bakmaraŋal bitjarr, “Bili muka ŋarra nhumalaŋgal gan ŋunhi lakaraŋalnydja, yurr nhumany ŋunhi bäyŋu warray buthuru-bitjuna. Nhaku nhumalaŋgal ŋarra dhu ga buluny lakaram? Nhaltjan bili nhuma ga dhuwal, djälthirra nhanŋu malthunarawnha? Nhuma wiripuny dhuwalawurr?”
27 Ele lhes respondeu: Já vo-lo disse, e não atendestes; por que quereis ouvir outra vez? Porventura, quereis vós também tornar-vos seus discípulos?
28 Bala walalnydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny yolŋu walal ŋoy-dhärran nhanŋu, ŋarrtjurra manapar ŋanya, ga waŋanany walal nhanŋu bitjarra, “Nhe mak nhanŋu ŋurikiyiny malthunamirr; ŋanapurrnydja dhuwal Mawtjitjku warray malthunamirr.
28 Então, o injuriaram e lhe disseram: Discípulo dele és tu; mas nós somos discípulos de Moisés.
29 Ŋanapurrnydja dhuwal marŋgi ŋunhi God-Waŋarrnydja gan dhuwal waŋan Mawtjitjkal warray. Yurr dhuwaliyiny ḏirramu mulkurun, ŋula wanhaŋuwuynha, yakan ŋanapurr marŋgi nhanŋu dhiyakiyiny ḏirramuw.”
29 Sabemos que Deus falou a Moisés; mas este nem sabemos donde é.
30 Ga ŋayiny ŋunhiyi ḏirramuny waŋan bitjarr, “Nhä? Ŋayi muka dhuwal ŋarranhany ḏukmaraŋal, maŋutjimirriyaŋalnydja ŋuriŋiyi ḏirramuy. Ga nhumany ga dhuwal lakaram ŋanya yanbi ŋayiny ŋula wanhaŋuwuynha? Bawa'mirra nhumalaŋguŋ dhuwaliyi guyaŋanhawuynydja mayali'miriwnha!
30 Respondeu-lhes o homem: Nisto é de estranhar que vós não saibais donde ele é, e, contudo, me abriu os olhos.
31 Marŋgi muka napurr dhuwal God-Waŋarrwuny. Yaka muka ŋayi ŋuli gi buthuru-bitjurr yätjkurruwnydja yolŋuw; yuwalktja ŋayi ŋuli ga ŋunhi buthuru-bitjundja ŋurikiwurruŋgun yan yolŋuw walalaŋ ŋunhi walal ŋuli ga märr-ŋal'yun nhanŋu, buku-ŋal'yun manapan manymakkum, ga dhäruk walal ŋuli ga märram ŋanya. Ga balanyarawyin yolŋuw walalaŋ ŋayiny ŋuli ga ŋunhi God-Waŋarrnydja buthuru-bitjun.”
31 Sabemos que Deus não atende a pecadores; mas, pelo contrário, se alguém teme a Deus e pratica a sua vontade, a este atende.
32 “Yakan gi dhuwal ŋula yolthuny yolŋuy ganydjarr gäŋu maŋutjimirriyanharawnydja ŋurikiny yolŋuw ŋunhi ŋayi ŋuli dhawal-guyaŋa bambay. Beŋur bili ŋurruyirr'yunaŋur, limurr bäyŋu ŋula ŋänha balanyayi yolŋuny.
32 Desde que há mundo, jamais se ouviu que alguém tenha aberto os olhos a um cego de nascença.
33 Ŋuli balaŋ ŋayi Djesu ŋula yolnydja yolŋu, ga yakany God-Waŋarrwuŋ djuy'yunawuy, ŋayiny balaŋ ganha ŋunhi bäyŋun djäma bitjanayiny.”
33 Se este homem não fosse de Deus, nada poderia ter feito.
34 Ga walalnydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny yolŋu walal waŋan balany nhanŋuny bitjarr warray, “Nheny dhuwal yätjkurr yan yolŋu, beŋur bili yan ŋunhi nhe dhawal-guyaŋan, ga baḏak dhuwal. Nhaltjanna nhe ga dhuwal guyaŋany? … ŋanapurrunhan nhe ga dhuwal marŋgikumany?” Bala walal ŋanya ŋurrkaŋala dhawaṯmaraŋala beŋuryiny buṉbuŋurnydja buku-ḻuŋ'maranhamirriŋurnydja.
34 Mas eles retrucaram: Tu és nascido todo em pecado e nos ensinas a nós? E o expulsaram.
35 Ga dhunupan ŋayi ŋunhi Djesuynydja ŋäkula ŋunhi ḏirramunhany ŋunhi walal ŋanya ŋurrkaŋal dhawaṯmaraŋal, bala ŋayi marrtjin ga maḻŋ'maraŋalnydja ŋanya warraŋulnha, ga dhä-birrka'yurrnydja ŋayi ŋanya ŋunhi bitjarra, “Way, nhaltjan nhe ga dhuwal? … ŋula muka nhe ga Yolŋuwnydja Gäthu'mirriŋuw märr-yuwalkmirriyirr?”
35 Ouvindo Jesus que o tinham expulsado, encontrando-o, lhe perguntou: Crês tu no Filho do Homem?
36 Ga ŋayiny ŋunhiyiny yolŋu ŋunhi ŋayi ŋäthilnydja bambay yan gan nhinan, waŋan ŋayi bitjarr, “Yol bili ŋayi dhikany yolŋu? Lakaraŋun ŋarrakal go, märr ŋarrany dhu märr-yuwalkthirra nhanŋu.”
36 Ele respondeu e disse: Quem é, Senhor, para que eu nele creia?
37 “Bili muka nhe ŋanya dhuwal nhäŋalnydja,” bitjarr ŋayiny Djesuny. “Ga dhuwanna ŋayi yulŋuny waŋan ga nhokal ŋunhiyiny yolŋu.”
37 E Jesus lhe disse: Já o tens visto, e é o que fala contigo.
38 Ga dhunupan ŋayi ŋunhiyiny yolŋu waŋan bitjarra, “Garray, ŋarrany nhuŋu dhuwal märr-yuwalkthinan,” bitjarr. Bala ŋayi yan bun'kumu-djipthurra, ga bulu nhakun ŋayi buku-ŋal'yurrnydja muka nhanŋu.
38 Então, afirmou ele: Creio, Senhor; e o adorou.
39 Ga dhäŋur beŋuryiny yalalany ŋayi Djesuny waŋan walalaŋ yolŋu'-yulŋuwnydja bitjarra, “Dhiyakiyin ŋarra ŋunhi gämurruwny'tja marrtjin räliny dhipalnydja munatha'lilnydja, märr dhu yolŋuw walalaŋ yätjkurrnydja mala rom warraŋulthirra; ga dhuwalatjandhin dhu ŋunhi yolŋuy walal bambaymirriynydja nhäman. Ga ŋunhiny yolŋu ŋunhi ŋayi ŋuli ga lakaranhamirr ŋanyapinya ŋayi yanbi ŋayi maŋutjimirr, ŋunhiyiny dhu ga yolŋu bambaynha yan nhina.”
39 Prosseguiu Jesus: Eu vim a este mundo para juízo, a fim de que os que não veem vejam, e os que veem se tornem cegos.
40 Ga walalnydja ŋunhi wiripuwurruynydja Baratjiy mala ŋäkula ŋanya Djesunhany balanyawuyyiny waŋanhawuy, bala walal waŋanan bitjarra, dhä-birrka'yurrnydja ŋanya Djesuny, “Way, ŋanapurruny nhe ga dhuwal bambay lakaramany?”
40 Alguns dentre os fariseus que estavam perto dele perguntaram-lhe: Acaso, também nós somos cegos?
41 Ga ŋayiny Djesuny waŋan bitjarr, “Ŋuli nhuma yuwalktja bambay, God-Waŋarryuny nhuna dhu yakan dhä-gir'yun ŋunhiŋuwuyyi yätjkurruwuynydja djämapuy. Yurr nhumany ga dhuwal lakaranhamirr yanbi nhuma maŋutjimirr mala, ga yanbi nhuma marŋgin bukmakkun Godkalaŋawnydja romgu, yurr God-Waŋarryuny nhumalany dhu ŋunhi dhä-gir'yunna yan, bili nhuma ŋuli ga ŋunhi romnha nhanŋu bakmaram.”
41 Respondeu-lhes Jesus: Se fôsseis cegos, não teríeis pecado algum; mas, porque agora dizeis: Nós vemos, subsiste o vosso pecado.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.