Lucas 6
cug (CUG) vs AAI
1 A nì kɔ i chɔkɔ bimbam bidɔkɔ, Jisɔs bəh bwa bu bə mbaŋ nì nyaniki tsəki i khə wi gəŋ widɔkɔ wə. Bwa bu bə mbaŋ dza yisi i təiŋyiki kifwu ki gəŋ fiksi i bɔ kaŋ dzi.
1 Baiyarir ana veya ta Jesu sanabey wanawanah remor inan, ana bai’ufununayah sanabey hirut kanabih hikeb ro’oro’oh hibow hi’aa.
2 Bəfalasi bədɔkɔ yɛiŋ yaka, bikə a, “Akɔ kɔm nə mbɛiŋ fəki gia yə bənchi kɔŋki kə a mi fəki i chɔkɔ bimbam wə a?”
2 Ofafar bai’obaiyenayah afa hi’itih basit hibatiyih. Kwa aisim Baiyarir ana veya ata ofafar kwa’astu’ub iti na’atube kwasisinaf?
3 Jisɔs bɔŋ bikə tə i bɔ a, “Mbɛiŋ ka num fa dəkə i Kiŋwakti ki Nyɔ wə si dzɔŋ nì wɔɔki Ŋkuŋ Dɛbit bəh mbaŋ wi, wi fə a?
3 Jesu iyafutih eo, “David ana sabuw bairi bayumih himorob, abisa sisinaf Buk Atamaninamaim hikirum inu’in kwaiyab kwaitin?
4 Wi nì liə i juŋ yi Nyɔ wə dzɔ blɛd wə bə nì baa jiə a akɔ wi Nyɔ, dzi ka nya tə mbaŋ wi, a nì kɔ nchi i mi i dzî blɛd wiwɔ a kɔbi a bətii mfə gia.”
4 David God Ana Bar wanawanan run Regah isan rafiy hisibor inu’in bai eaan, naatu turin ana sabuw itih hi’aa. Nati i ata ofafar eastu’ub. Anayabin firis akisihimo nati rafiy sibor hinab hina’aan men yait ta.
5 Jisɔs ka dzaka kaasi i bɔ a, “Mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi, akɔ tikwili wi chɔkɔ bimbam.”
5 Naatu Jesu ana tur yomaninamaim iti na’atube eo, “Orot Natun i Baiyarir ana ukwarin.”
6 Aka bi chu num chɔkɔ bimbam bidɔkɔ, Jisɔs tsə liə i juŋ yi tsani wə i lani bəni. Mi widɔkɔ num fɛiŋ num kimbu ki ki tsɛiŋ yiləkəli kpi.
6 Baiyarir ana veya ta Jesu na Kou’ay Bar wanawanan run sabuw bai’obaiyih isan. Naatu nati sabuw wanawanahimaim i orot ta uman asukwafune murubin auman na ma’am.
7 Bəni bə̀ bɔ nì laniki bənchi bə Nyɔ bəh Bəfalasi yisi i nəŋki gia yə bɔ ki jiəki i Jisɔs fuŋ. Bɔ ka bwaŋ dzə́kəh i wi wə i yɛiŋ a wi ni chuku lə mi wiwɔ i chɔkɔ bimbam wə a.
7 Ofafar bai’obaiyenayah naatu Pharisee Jesu himtitiy Baiyarir ana veya orot ta tabiyawas na’at hita’itin, saise hai fair imaim hitab hitagam hita’umih.
8 Jisɔs kiə gia yə bɔ nì finiki bəh yi, wi dzaka i mi wə tsɛiŋ yi nì kɔ yi kpi a, “Dzâ bɛ̂iŋ, dzə̂ nûm fa.” Wi ka dzə numbɛiŋ.
8 Baise sabuw abisa hinotanot i Jesu so’ob, imih orot isan eo, “Kumisir kutit iti sabuw nahimaim kubat.” Basit orot ma’am misir bat.
9 Jisɔs bikə i bɔ a, “Mih bikəki num i mbɛiŋ a, gia yə bənchi bumki a mi kɔlə i fə̂ i chɔkɔ bimbam wə kɔ yi naiŋ? I fə̂ ndzɔŋni, ma i fə̂ chu a? I gâmti mi, ma i wɔ̂ɔ a?”
9 Imaibo Jesu sabuw isah eo, “Ayu kwa abibatiy, ata ofafaramaim Baiyarir ana veya abistan i ebibasit boro tanasinaf? Orot babin tanibais gewasin tanasinaf o kakafin tanasinaf? Orot babin ana ma gewas isan taniyawas o ana yawas tanagurus?”
10 Wi tsɛiŋ tali bɔ bəchi i shi chɛiŋ, ka dzaka i mi wiwɔ a, “Nâni tsɛiŋ ya.” Wi nani, yi kaa ka bɔnih.
10 Jesu tatabir sabuw nutitiyih in sawar basit orot isan eo, “Uma kubora’ah.” Naatu orot uman bora’ah, marta’imon orot uman igewasin.
11 Ayakalə, yi ka nya lɔ ŋgəkə i shɔ́m yi bəni bəwɔ wə, bɔ ka yisi i sisiki kɛiŋsi si bɔ ki fəki bəh Jisɔs.
11 Etei hima’am yah so’ar higagamat taiyuwih hibabatiyih hio, “Iti orot Jesu isan boro mi’itube tanasinaf?”
12 A nì kɔ a kaŋ yiwɔ wə, Jisɔs nyə yaka i ŋkwuŋ wə i tsə tsa, wi nì baaŋ fɛiŋ a tsaki Nyɔ chɔkɔ wɔɔ.
12 Nati ana veya’amaim Jesu yoyobanamih yen in oyaw wanamaim tit, naatu imaim ma God isan yoyoban in marto. Jesus arar yanamaim eyoyoyoban|alt="Jesus praying in wilderness" src="cn01698B.tif" size="col" loc="Luk 6.12" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="6.12"
13 Si chɔkɔ wɔɔ, wi bɔɔŋ bəmbiəli bu, bɔ dzə. Wi sabi bədɔkɔ jwɔfi ntsɔ bəfa bɔɔŋ bɔ a bwa bu bə ntum.
13 Mar auman basit, ana bai’ufununayah etei eaf ayuwih hiru’ay, naatu wanawanahimaim orot etei 12 rubinih, wabih tur abarayan iwaben.
14 Kiyɛli ki bəni bəwɔ nì kɔ: Samɔn wə wi nì nya yɛli wi widɔkɔ a Bita, bəh Andulu wə waiŋnih Samɔn. Bədɔkɔ num Jɛm, Jɔn, Filib, Batɔlɔmu,
14 Naatu iti i tur abarayah wabih, Simon (wabin ta Peter, Jesu uf biwab) naatu Peter tain Andrew, James, John, Philip naatu Bartholomew,
15 Matiɔ, Tɔmɔs bəh Jɛm wə waiŋ Alfiyus, Samɔn wə wi nì kɔ mi i mbaŋ wi Bədzɛlɔt,
15 Matthew, Thomas naatu Alpheus natun James naatu Simon (Zerot teo),
16 Judas wə waiŋ Jɛm bəh Judas Iskaliɔt wə wi nì tsə taŋni Jisɔs.
16 James natun Judas, naatu Judas Iscariot, (Jesu baban eo momorob).
17 Si wi sabi bɔ yakadəiŋ, bəh bɔ bəchi ka nyə shi dzə. Si bɔ shi dzə wi num i baa wi di wə, bəh bwa bu bə mbaŋ bə̀ bəh bɔ nì kɔ bɔ si num fɛiŋ bəh mbaŋ wi bəni wimbum bə̀ bɔ ni kwu fɛiŋ bəduli, num bɔ buku dzə i Judea bəh i Jɛlusalɛm wə. Bəni bədɔkɔ nì nyəki dzəki i bidi biə bi kɔ kɔmsiki i kinchwɔ kimbum wə ka Taya bəh Sidɔn.
17 Jesu ana tur abarayah bairi oyawane himatabir hire hina hititit ana maramaim, ana bai’ufununayah etei hiru’ay butun ana yabarinamaim bairi hibat, naatu sabuw maumurih na’in Judea wanawanan, Jerusalem wanawanan hiru’ay, naatu torane bar merar rou’ab, Taiya, Sidon auman sabuw etei hiru’ay.
18 Bɔ nì dzə i wɔkɔ nlani wi Jisɔs, a wi bɔŋ chûku tə jwɛ́iŋ yibɔ. Bəni bə̀ biŋ'waka bichu nì nyaki ŋgəkə i bɔ, nì dzəki tə wi bwili biŋ'waka biwɔ i bɔ wə.
18 Hiruru’ay anayabin i tur nowar isan naatu hai sawow yumatah ta ta hibow hima’am baiyawasih isan hina. Naatu sabuw afa demon kakafih hibiwawa’anih auman hinan etei iyawasih.
19 Ayaka bəni bəchi ka jwɔki i kɔm i wi wə, kɔm ŋga biə bi nì bukuki i wi wə, nì chukuki lə bəni bəchi bə̀ bɔ nì kɔmyiki wi.
19 Sabuw etei i hikokok Jesu hitabutubun, anayabin hibubutubun ana veya, ana fair titit i etei biyawasih.
20 Jisɔs dza tsɛiŋ tali bəni bu bə mbaŋ dzaka i bɔ a,
20 Jesu ana bai’ufununayah nutitiyih in sawar basit eo,
21 Kimbɔiŋsi kimbum kɔ kimbɛiŋ bə̀ mbɛiŋ kpiki dzɔŋ i liə,
21 Kwa iyab boun bayumih kwabi’akir
22 Kimbɔiŋsi kimbum kɔ kimbɛiŋ , i jɔbi wə mbɛiŋ biəli mi wə yɛli wi kɔ Waiŋmi, ayaka bəni baiŋŋ mbɛiŋ, kɔŋŋ bwili mbɛiŋ i mbaŋ wibɔ wə, tɔyi mbɛiŋ chu nya kiyɛli kichu i mbɛiŋ.
22 Sabuw hinifa’ifa’i, hinakwahiri, tur kakafih hina’uwi naatu kakafi hinarouw hinao ana maramaim kwaniyasisir, anayabin Orot Natun kwabi’ufunun!
23 Jɔbi wə yi bi numki yakadəiŋ, mbɛiŋ bi numki bəh kinsaŋli i chɔkɔ biə yi bi numki i mbɛiŋ, ma mbɛiŋ bi ka laŋki, biŋ, wɔkɔ ndzɔŋni, kɔm mmakti wimbɛiŋ widuli kɔ i tumi ki bɛiŋ wə. Mbɛiŋ kîəki a, akɔ asi bətii tii bəbɔ nì chəbsiki bəni bə ntum bə Nyɔ i kikpu wə.
23 Imih sawar iti na’atube hinamamatar ana veya kwanakawasa naatu kwaniyasisir kwanaben. Anayabin a baiyan gagamin na’in maramaim inu’in. Abisa tisisinaf anayabin hai a’agir dinab oro’orot isah sawar iti na’atube hisinaf.
24 Ayakalə, Ŋgəkə wimbum kɔ i mbɛiŋ, bəni bəmbum,
24 Baise kwa iyab boun sawar wairafi kwama’am
25 Ŋgəkə wimbum kɔ i mbɛiŋ, bə̀ kitɔɔ kibɔ kɔ kifwuli i liə,
25 Kwa iyab boun bay kwa’aa ya higadid kwama’am
26 Ŋgəkə wimbum kɔ i mbɛiŋ, i jɔbi wə bəni bəchi kɔksiki mbɛiŋ. Mbɛiŋ kîə a, yi kɔ asi bətii tii bəbɔ nì kɔksiki bəni bəntəkə bə̀ bɔ nì nyiki ntəkə a bɔ kɔ bəni bə ntum bə Nyɔ.
26 Kwa iyab sabuw wab tebobora’ara’ah boro yababan gagamin maiyow kwanab! Anayabin hai a’agir dinab baifufuwenayah isah na’atube hisinaf.
27 Ayakalə, mih fukuki i mbɛiŋ bələ mbɛiŋ wɔkɔliki gia yə mih dzakaki a, mbɛiŋ kɔ̂ŋki bəni bə̀ bɔ baiŋŋki mbɛiŋ, mbɛiŋ fə̂ki num gia yindzɔŋni i bə̀ bɔ baiŋŋki mbɛiŋ.
27 Kwa iyab iti tur kwanonowar a tur ao’owen a kamabiy sabuw kwaniyabuwih, sabuw iyab tibifa’ifa’i isah gewasin kwanasinaf.
28 Mbɛiŋ tsâ a Nyɔ faaŋ kimbɔiŋsi i bəni bə̀ bɔ tsaki a lɔiŋ kwaki mbɛiŋ, mbɛiŋ chu tsâ i bə̀ bɔ chəbsiki mbɛiŋ.
28 Sabuw iyab hinao’orarafi, God kwanifefeyan baigegewasin nitih, naatu sabuw iyab isa kakafin hinasisinaf isah kwanayoyoban.
29 Mi ka twɛiŋ wɔ i kimbaŋ wə, wɔ fîəni kidɔkɔ kə, wi twɛiŋ kaasi. Ayaka mi ka ba dzɔ mbuŋ wa wi nimbɛiŋ, wɔ bêe wi dzɔ kaasi wi numə.
29 Orot yait rebareb nabifafar na’at, raunane’ebo inabotabir nifafar. Naatu orot ta a biyabaibiyon tafan nikiya’ub nabaib na’at, baban auman inau nikiya’ub nab.
30 Nyâ na ndə wə wi nywa fiɛŋ i wɔ, ayaka mi ka dzɔ biɛiŋ bia, kiə wɔ ki fiəni bikə kə.
30 Orot babin ta sawar isan nabifefeyani initih, naatu orot babin ta sawar o nowa ebaib, kwihamiy ebai, men bainamih inao maiye.
31 Mbɛiŋ fə̂ki gia i bəni, asi mbɛiŋ kɔŋki a bɔ fə̂ki tə i mbɛiŋ.
31 A kok mi’itube sabuw isa tisisinaf na’atube, ibo isah na’atube inasinaf.
32 Mbɛiŋ ka kɔŋki a bəni bə̀ bɔ kɔŋki mbɛiŋ, gia yə bə bi kɔksi mbɛiŋ yɛiŋ kɔ yi naiŋ? Na bəni bəchu si bɔŋ fə kə ayaka tə a? Bɔ kɔŋki tə a bə̀ bɔ kɔŋki bɔ.
32 Sabuw o tibiyabuw akisih isah inabiyabow na’at, aisim boro baigegewasin inab? Sabuw kakafih turahinah tibiyabuwih akisih boro hiniyabuwih!
33 Mbɛiŋ ka fəki ndzɔŋni a bəni bə̀ bɔ fəki tə i mbɛiŋ, gia yə bə bi kɔksi mbɛiŋ yɛiŋ kɔ yi naiŋ? Na bəni bəchu si bɔŋ fə kə a yakadəiŋ a?
33 Naatu sabuw o isa gewasin tesisinafuwat isah gewasin inasisinaf na’at, aisim boro baigegewasin inab? Sabuw bowabow kakafin wairafih na’atube tisisinaf.
34 Mbɛiŋ ka fwasiki biɛiŋ i bəni bə̀ mbɛiŋ yɛiŋki a bɔ kɔlə i chukuli bi, gia yə bə bi kɔksi mbɛiŋ yɛiŋ kɔ yi naiŋ? Bəni bəchu tə si fwasi lə biɛiŋ i nsɛiŋ yibɔ kɔm bɔ kiəki a bɔ bi chukuki lə bichi.
34 Sabuw iyab kubitih o iso’ob i boro wan hinay maiye hinabit na’at, aisim boro baigewasin inab? Sabuw bowabow kakafin wairafih i hiso’ob turahinah tibitih ana fofonin boro wan hinab maiye!
35 Yi kɔ chəŋ a mbɛiŋ kɔ̂ŋki bəni bə̀ bɔ baiŋki mbɛiŋ, mbɛiŋ fə̂ki num gia yindzɔŋni i bɔ, mbɛiŋ ma fwâsiki biɛiŋ i bəni bəh kiŋkwaka i bi fiəni kwati. Ayakadəiŋ, mbɛiŋ bi ka kwati mmakti wimbɛiŋ wimbum, ma mbɛiŋ ka bi num bwa bə Nyɔ wə wi kɔ Fwu wi Biɛiŋ Bichi wə. Kɔm yi kɔ tə ayaka si wi fəki gia yindzɔŋni i bəni bə̀ bɔ bukuki bəh dzə́kəh, bəh bə̀ bɔ kɔ bəh shɔ́m yichu.
35 En! Baise akamabiy sabuw kwaniyabuwih, a gewasin kwanitih. Kwanitin men wan isan kwananot. Saise a baiyan gagamin na’in boro kwanab, naatu God auyomtoro’ot natunatunamih boro kwanamatar. Anayabin sabuw iyab aurih merarayow en, sabuw kakafih God nati sabuw isah i ebigewasin.
36 Mbɛiŋ kwâsiki nshɛiŋ i bəni wə, asi Ba wimbɛiŋ wə wi kɔ i bɔɔli bɛiŋ kwasiki tə i bəni.
36 Tamat ekakabeber na’atube kwanakabeber.
37 Kiə mbɛiŋ ki sâka kə bimfə bi bəni bədɔkɔ, ka Nyɔ bi ma saka tə bimbɛiŋ. Kiə mbɛiŋ bi ma bwâŋki gvu i bəni bədɔkɔ chɛiŋ a bɔ lîə i ŋgəkə wə, ka Nyɔ tə bi ma bwaŋ gvu i mbɛiŋ chəŋ. Mbɛiŋ dâlinyaki chu bi bəni bədɔkɔ, ka Nyɔ tə bi dalinya bimbɛiŋ.
37 Taituwa inibatiyih, God boro obo nibatiyi, naatu taituwa ubar initih God boro obo ubar nit, taituwa hai kakafin inanotawiy, God boro a kakafin nanotawiy.
38 Mbɛiŋ nyâ kinya i bəni, Nyɔ bi nya tə i mbɛiŋ. Ka Nyɔ bi bə́ nya wi fəkə ndzɔŋ nalə wi chəŋ, wi nəŋni ka bi shukuki i kuku.
38 Uma natasasar taituw isah, God boro uman natasasar o isa. Tur anababatun o boro inab uma awan nakasuwai. Turobe baibais boro uma yan nasuwa nare inab nayen uma awan nakaratan. Sabuw inabitih ana fofonin God boro na’atube fofon ta’imon nit.”
39 Jisɔs chu ti bɔ bəh ndi widɔkɔ a, “Kimfəkə kidɔkɔ kɔ i chusi dəiŋ dzə i kidɔkɔ a? Wi ka mɔm bɔ bəchi ma ni gbɔyi i fəŋ mə a?
39 Naatu Jesu oroubon ta iti na’atube eo, “Orot matan fim men karam boro fim turan nanawiy hairi hinan, anayabin nanawiy hairi hinanan na’at boro hairi’ika hinan hub hinare.
40 Mbɛiŋ kîəki a waiŋ wi kiŋwakti kɔkə tsə mi wi wi lanini. Ayakalə, jɔbi wə wi ka lani kiə kaasi, ma wi numki aka mi wə wi lani wi.
40 Kirum kek men yait ta boro ana bai’obaiyenayan nanatabirimih, baise na kirum nan yomanin na’a’asa’ub ana veya, i boro ana bai’obaiyenayan na’atube namatar.
41 Akɔ kɔm nə wɔ tsɛiŋki shəkə yi kpɛiŋ i dzəkəh wi waiŋnah wə, ayakalə wɔ yɛiŋ kə kimfuŋ ki kpɛiŋ kə ki kɔ i ŋ'wa dzəkəh wə a?
41 Aisim tai matan momor i’itin ku’u? Baise o mata ai bahun yi ebatabat men kutatatam.
42 Wɔ kɔ i dzaka dəiŋ i waiŋnah a, ‘Waiŋnih nûm ma mih bwili shəkə yi kpɛiŋ i dzəkəh wa mə,’ ayakalə kimfuŋ ki kpɛiŋ num i ŋ'wa dzəkəh wə a? Wɔ kɔ mi wə wi chusiki gwu! Yisi bwili kimfuŋ ki kpɛiŋ kə ki kɔ i dzəkəh wa wə, na ka wɔ ni yɛiŋ ndzɔŋ shəkə yi kpɛiŋ yə yi kɔ i dzəkəh wi waiŋnah wə i bwili.”
42 O mata ai bahun yi batabat men itatam, naatu tai isan i’o Aro, nekuna mata momor abosair, a naniyan mi’itube ibai kuo? Wanawanan rerekabih! Matoro’ot o mata ai bahun ina’uy, imaibo boro inanuw gewas tai matan momor ina’itin inabosair.
43 Jisɔs chu dzaka a, “Yi kɔ a, kpɛiŋ wi ndzɔŋni kɔkə i wum mintam michu. Ayaka kpɛiŋ wichu kɔbi tə i wum mintam mi ndzɔŋni.
43 Ai gewasin nabiw ro’on boro men kakafin nayai, na’atube ai wanawanan kour nabiw ro’on boro men gewasin nayai.
44 Bə si kiə kpɛiŋ a num i mintam mə mɔ wumki yɛiŋ wə. Mi kɔkə i kɔh fimbi i bifaka wə, ayaka mi kɔbi tə i kɔh migaali i kpɛiŋ wi chwa wə.
44 Ai etei’imak boro ro’ohimaim ina’itah, fafou ro’on boro men agor afe’en inima’ub, na’atube waris boro men digumar afe’en inawasarir hinare.
45 Mi wə wi kaŋaki kiba ki biɛiŋ bindzɔŋni i shɔm yi mə, ayaka wi si bwili num a biɛiŋ bindzɔŋni yɛiŋ. Mi wə wi kaŋaki kiba ki biɛiŋ bichu i shɔm yi mə, ayaka wi si bwili num a biɛiŋ bichu yɛiŋ. Yi kɔ yakadəiŋ kɔm gia yə yi kɔ yi jikə i shɔm yi mə, kɔ yə yi si buku i dzaka ki wə.”
45 Orot gewasin totobuyoy gewasin dogoronamaim tema’am boro nitaman nit. Orot kakafin totobuyoy kakafih dogoronamaim tema’am boro nitaman nit. Anayabin orot awanamaim abisa kakafin ititit, dogoron wanawanan i kakafin awan karatan inu’in.
46 Jisɔs ka bikə a, “Akɔ kɔm nə wə mbɛiŋ bɔɔŋki mih a, ‘Bah, Bah’, mbɛiŋ fə kə gia yə mih dzakaki i mbɛiŋ a?
46 Aisim ayu isau kwa’o, ‘Regah, Regah,’ baise abisa au’uwi i men na’atube kwasisinaf?
47 Mi wə wi dzəki i mih wi wɔkɔ nlani wuŋ, wi ka tsə fəki asi wi wɔkɔ, mih ni chusi lə i mbɛiŋ fiɛŋ fiə wi kɔ fi.
47 Orot yait na ayu au tur nowar ebobosiyasiyar, ana itinin i iti ani’obaiyi kwana’itin.
48 Wi kɔ aka mi wə wi nì nəŋki i maa juŋ, wi yisi chum shi, tsə kɔm i biaŋa wə, ka chɔkɔ chaka ki juŋ yɛiŋ wə, ka maa. Jɔbi wə bɔkɔ nì jikə buku dzə chɔkɔ juŋ yiwɔ, yi nəki gbɔ kə, kɔm wi nì kɔ wi maa yi bindzɔŋ.
48 Orot ana bar wowabinamih hub kair re kabay afe’en tutut rouw, bar wowab. Harew tit yen bar bufut rab, baise bar men iyuwiyuw, anayabin bar wowab gewas.
49 Ayakalə, mi wə wi dzə, i wɔkɔ nlani wuŋ wələ tsə nəki fə kə asi yi kɔ, yaka wi kɔ aka mi wə wi nì nəŋki i maa juŋ ka tsə takyi a di maa a kuku chaka kɔbi, bɔkɔ buku dzə chɔkɔ chini juŋ yiwɔ, yi shi gbɔ akisəkə lə gbuuu, ka shakyi yichi.”
49 Baise o yait ayu au tur inowar men kubobosiyasiyar, i orot ana bar wabat en wowowab na’atube, bar tutut en wowab batabat, harew tit yen bar rabirab ana veya mar ta’imonamo ufar re, naatu nati bar re’er i mutufor tarogowan.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.