Marcos 14
Majepacʉ jʉ̃menijicʉi yávaiye mamaene coyʉitucubo (CUBNT) vs ARIB
1 Pascua ãmicʉrijãravʉ aru pã́ure bʉcʉre d̶aiye cʉbe ãiye torojʉve teinʉmʉ pʉcajãravʉa jipocai barejávʉ̃ya cãreja. Yavenina Jesúre jʉjovarĩ jẽni, boarĩ́ jarʉvaiyʉrejaimad̶a sacerdotevare jaboteipõeva aru Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva máre.
1 Ora, dali a dois dias era a páscoa e a festa dos pães ázimos; e os principais sacerdotes e os escribas andavam buscando como prender Jesus a traição, para o matarem.
2 Ne bajumia arejaimad̶a:
2 Pois eles diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
3 Jesús ʉ̃i cʉede Betania ãmicʉriĩmajinoi, Simón pojeyʉ bácʉi cʉ̃rami tʉoiva yebai ãivʉ barejáimad̶a na, Jesújã. Que teni cũináco nomió earejacod̶a Jesús yebai. Ico nomió nʉvarejacod̶a cũinábʉ ʉ̃mʉjʉribʉ boribʉ mumijʉricoroque. Iye mumijʉe nardo ãmicʉe pare mearo corajʉrejavʉ̃ya. Aru pare bojecʉe barejávʉ̃ya. Ico nomió earĩ, dibʉre cobarĩ yuarejacod̶a caiye iye mumijʉede Jesúi jipobʉrã.
3 Estando ele em Betânia, reclinado à mesa em casa de Simão, o leproso, veio uma mulher que trazia um vaso de alabastro cheio de bálsamo de nardo puro, de grande preço; e, quebrando o vaso, derramou-lhe sobre a cabeça o bálsamo.
4 Ʉbenita nore cʉrivʉ apevʉ, jorojĩni, ne bajumia arejaimad̶a:
4 Mas alguns houve que em si mesmos se indignaram e disseram: Para que se fez este desperdício do bálsamo?
5 —¿Aipe teni iye mumijʉede jarʉvad̶oba õ? Diede bojed̶arĩ, ʉrarõ boje ĩni, cũinácʉ memeipõecʉ cũináʉjʉ ʉ̃i memeino bojede ĩni, jíye jaʉjebu ṍre cʉve cʉvabevʉre, arejaimad̶a na.
5 Pois podia ser vendido por mais de trezentos denários que se dariam aos pobres. E bramavam contra ela.
6 Ʉbenita Jesús arejamed̶a:
6 Jesus, porém, disse: Deixai-a; por que a molestais? Ela praticou uma boa ação para comigo.
7 Cainʉmʉa ina cʉve cʉvabevʉ cʉrãjarama mʉjaque. Que baru mʉja cad̶ateiyʉrivʉ cainʉmʉa náre bʉojaivʉ. Ʉbenita yʉ cʉbecʉbu mʉjaque cainʉmʉa.
7 Porquanto os pobres sempre os tendes convosco e, quando quiserdes, podeis fazer-lhes bem; a mim, porém, nem sempre me tendes.
8 Õ d̶acaibico yʉre õi oainope. Õ mead̶acaibico ji bajure, ne yʉre jarʉvarãjiye jipocai.
8 ela fez o que pode; antecipou-se a ungir o meu corpo para a sepultura.
9 Que baru jãve coyʉyʉbu mʉjare: Cainoa joborõai ijãravʉi põeva ne coyʉiyede iye yávaiye méne ji mead̶aiyede põevare, iye õi yʉre d̶acaiyede máre coyʉrãjarama, ne ãrʉrajiyepe aivʉ ṍre, arejamed̶a Jesús.
9 Em verdade vos digo que, em todo o mundo, onde quer que for pregado o evangelho, também o que ela fez será contado para memória sua.
10 No yóboi Judas Iscariote, cũinácʉ doce paivʉ Jesúi bueimaracacʉ, nʉrejamed̶a ina sacerdotevare jaboteipõeva yebai, náre jẽni jíyʉrejamed̶a Jesúre.
10 Então Judas Iscariotes, um dos doze, foi ter com os principais sacerdotes para lhes entregar Jesus.
11 Ʉ̃i d̶aiyʉede jápiarĩ, torojʉrejaimad̶a na. Que baru arejaimad̶a ʉ̃́re:
11 Ouvindo-o eles, alegraram-se, e prometeram dar-lhe dinheiro. E buscava como o entregaria em ocasião oportuna.
12 Pã́ure bʉcʉre d̶aiye cʉbe ãiye torojʉve teinʉmʉ mamabʉijãravʉ barejávʉ̃ya. Pascua jãravʉcacʉre, ovejajĩcʉre, boarĩ́, toaque juarĩ, ã́varejaimad̶a dijãravʉre. Aru dijãravʉre arejaimad̶a Jesúre ʉ̃i bueimara:
12 Ora, no primeiro dia dos pães ázimos, quando imolavam a páscoa, disseram-lhe seus discípulos: Aonde queres que vamos fazer os preparativos para comeres a páscoa?
13 Aru nácavʉ pʉcarã jarorĩ, arejamed̶a Jesús:
13 Enviou, pois, dois dos seus discípulos, e disse-lhes: Ide à cidade, e vos sairá ao encontro um homem levando um cântaro de água; seguí-o;
14 Ʉ̃́que nʉri, cʉ̃ramine ʉ̃i ecoiyede cũinátʉrʉ mʉja máre ecojarã. Diñami upacʉre yópe ajarã mʉja: “ ‘¿Átucubʉba ji bueimaraque ji Pascua jãravʉre ji ãquitucubʉ?’ aibi bueipõecʉ”, ajarã mʉja.
14 e, onde ele entrar, dizei ao dono da casa: O Mestre manda perguntar: Onde está o meu aposento em que hei de comer a páscoa com os meus discípulos?
15 Diñami upacʉcapũravʉ pʉenocatucubʉ jave majare jaʉéde mead̶aitucubʉ bácarõre mʉjare jã́d̶ovacʉyʉme ʉ̃. Noi ditucubʉi majare maje ãrajiyede mead̶ajarã mʉja, arejamed̶a náre Jesús.
15 E ele vos mostrará um grande cenáculo mobiliado e pronto; aí fazei-nos os preparativos.
16 Ʉ̃́re jʉ arĩ, nʉri, ĩmaroi earejaimad̶a. Earĩ, nore Jesús ʉ̃i aiye báquepedeca ʉ̃i aitucubʉre earejaimad̶a na. Noi Pascua jãravʉque ãiyede mead̶arejaimad̶a na pʉcarã.
16 Partindo, pois, os discípulos, foram à cidade, onde acharam tudo como ele lhes dissera, e prepararam a páscoa.
17 Que teni mead̶arĩ bʉojarĩ, nainú baji, aviá ʉ̃i dorĩburu yóboi, ʉ̃i bueimara ina doce paivʉque no ditucubʉre earejamed̶a Jesús.
17 Ao anoitecer chegou ele com os doze.
18 Nore earĩ, dobarĩ ãivʉre, Jesús arejamed̶a ʉ̃i bueimarare:
18 E, quando estavam reclinados à mesa e comiam, disse Jesus: Em verdade vos digo que um de vós, que comigo come, há de trair-me.
19 Que baru chĩorejaimad̶a. Aru na coapa yópe arejaimad̶a Jesúre:
19 Ao que eles começaram a entristecer-se e a perguntar-lhe um após outro: Porventura sou eu?
20 Que arĩ, Jesús arejamed̶a náre:
20 Respondeu-lhes: É um dos doze, que mete comigo a mão no prato.
21 Yʉ, Jʉ̃menijicʉi daroimʉ mácʉ ʉ̃mʉpe ijãravʉi, ji yaijãravʉi nʉcʉyʉmu yʉ, yópe Jʉ̃menijicʉi toivaicõjeiye báquepedeca ʉ̃i yávaiyede. Ʉbenita ãmeno vaicʉ́yʉme ʉ̃, ñai yʉre jẽni jíyʉ bacʉyʉ́. Ñai nópe d̶acʉyʉ, ʉ̃i põetebedu meajebu, arejamed̶a ʉ̃i bueimarare Jesús.
21 Pois o Filho do homem vai, conforme está escrito a seu respeito; mas ai daquele por quem o Filho do homem é traído! bom seria para esse homem se não houvera nascido.
22 Ne ãiyedeca, pã́ure ĩni, Jʉ̃menijicʉre torojʉede jídejamed̶a Jesús. Torojʉede jíni bʉojarĩ, pã́ure cotʉvarejamed̶a. Cotʉvarĩ bʉojarĩ, náre coapa jídejamed̶a. Aru arejamed̶a:
22 Enquanto comiam, Jesus tomou pão e, abençoando-o, o partiu e deu-lho, dizendo: Tomai; isto é o meu corpo.
23 Ũcuidore máre ĩni, torojʉede jíni Jʉ̃menijicʉre, náre jídejamed̶a Jesús. Didore jẽni, ũcuri, veorĩ, ũcurejaimad̶a na coapa.
23 E tomando um cálice, rendeu graças e deu-lho; e todos beberam dele.
24 Aru Jesús arejamed̶a náre:
24 E disse-lhes: Isto é o meu sangue, o sangue do pacto, que por muitos é derramado.
25 Jãve coyʉyʉbu mʉjare: Quénora vino ʉ́yaicorore ũcuñʉmu yʉ ijãravʉre. Ʉbenita ãnijãravʉ baquinói, Jʉ̃menijicʉi jabotequinʉmʉ maquinóre, bedióva cojedeca ũcuri jã́cʉyʉmu yʉ, arejamed̶a ʉ̃i bueimarare Jesús.
25 Em verdade vos digo que não beberei mais do fruto da videira, até aquele dia em que o beber, novo, no reino de Deus.
26 Ne ãriburu yóboi, Salmos ãmicʉe yʉriaiyede yʉriarejaimad̶a. Yʉriarĩ bʉojarĩ, no cʉ̃racũ Olivocũ ãmicʉricũi nʉrejaimad̶a na, Jesújã.
26 E, tendo cantado um hino, saíram para o Monte das Oliveiras.
27 Mái nʉri, arejamed̶a Jesús:
27 Disse-lhes então Jesus: Todos vós vos escandalizareis; porque escrito está: Ferirei o pastor, e as ovelhas se dispersarão.
28 Ʉbenita ji yainíburu yóboi, Jʉ̃menijicʉ ʉ̃i nacovaiyede yʉre yainore jarʉvarĩ, mʉje jipocai nʉcʉyʉmu Galileai, arejamed̶a Jesús.
28 Todavia, depois que eu ressurgir, irei adiante de vós para a Galiléia.
29 Que ayʉre, Pedrocapũravʉ arĩdurejamed̶a ʉ̃́re:
29 Ao que Pedro lhe disse: Ainda que todos se escandalizem, nunca, porém, eu.
30 Aru Jesús arejamed̶a ʉ̃́re:
30 Replicou-lhe Jesus: Em verdade te digo que hoje, nesta noite, antes que o galo cante duas vezes, três vezes tu me negarás.
31 Ʉbenita Pedrocapũravʉ copʉ ayʉ barĩdurejamed̶a:
31 Mas ele repetia com veemência: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de modo nenhum te negarei. Assim também diziam todos.
32 Getsemaní ãmicʉrõi nʉrejaimad̶a Jesújã. Nore earĩ, arejamed̶a ʉ̃i bueimarare Jesús:
32 Então chegaram a um lugar chamado Getsêmani, e disse Jesus a seus discípulos: Sentai-vos aqui, enquanto eu oro.
33 Nʉvarejamed̶a ʉ̃́que Pedrore, Santiagore, aru Jũare máre. Aru ʉrarõ ñájiñʉ ʉ̃i dápiaino, ãmeno vaidéjamed̶a Jesús.
33 E levou consigo a Pedro, a Tiago e a João, e começou a ter pavor e a angustiar-se;
34 Que teni arĩdurejamed̶a náre:
34 e disse-lhes: A minha alma está triste até a morte; ficai aqui e vigiai.
35 Jipojĩca báque nʉñʉ Jesús, ñʉatutarĩ, mori tʉrejamed̶a joborõita. Aru Jʉ̃menijicʉque boroteyʉ barejámed̶a ʉ̃:
35 E adiantando-se um pouco, prostrou-se em terra; e orava para que, se fosse possível, passasse dele aquela hora.
36 Ʉbenita ji ʉrõpe d̶abejacʉ. Quénora mi ʉrõpe d̶ajacʉ mʉ, arejamed̶a jípacʉre Jesús.
36 E dizia: Aba, Pai, tudo te é possível; afasta de mim este cálice; todavia não seja o que eu quero, mas o que tu queres.
37 Ʉ̃i bueimara yebai copainʉri, náre cãivʉre earejamed̶a Jesús. Aru arejamed̶a Pedrore:
37 Voltando, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Simão, dormes? não pudeste vigiar uma hora?
38 Caivʉ ʉ̃i bueimarare arĩdurejamed̶a cojedeca:
38 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
39 Cojedeca Jʉ̃menijicʉque borotecʉnʉrejamed̶a Jesús. Ʉ̃i Jʉ̃menijicʉque boroteiye báquepedeca bedióva borotecʉnʉrejamed̶a ʉ̃.
39 Retirou-se de novo e orou, dizendo as mesmas palavras.
40 Ʉ̃i bueimara yebai copainʉri, náre cãivʉre earejamed̶a Jesús cojedeca. Ãmei vʉo ijidejavʉ̃ya náre. Aru ʉ̃́re jʉ aiye majibedejaimad̶a na.
40 E voltando outra vez, achou-os dormindo, porque seus olhos estavam carregados; e não sabiam o que lhe responder.
41 Bedióva Jʉ̃menijicʉque borotecʉnʉri, yóbecʉe borotecʉñʉ. Boroteni bʉojarĩ, ne yebai copainʉri, arejamed̶a náre:
41 Ao voltar pela terceira vez, disse-lhes: Dormi agora e descansai.-Basta; é chegada a hora. Eis que o Filho do homem está sendo entregue nas mãos dos pecadores.
42 Nacajajara mʉja. Copʉ nʉrajarevʉ. Yʉre ji mauvare jẽni jícʉyʉ daibi, arejamed̶a Jesús.
42 Levantai-vos, vamo-nos; eis que é chegado aquele que me trai.
43 Jesús ʉ̃i boroteiyedecata earejamed̶a Judas, nácacʉ, doce paivʉcacʉ. Obedivʉ põeva ʉ̃́que earĩ, boaicarovea aru boaidʉa dʉrʉrĩ earejaimad̶a, sacerdotevare jaboteipõeva, aru Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru judíova bʉcʉva máre ne daroimara.
43 E logo, enquanto ele ainda falava, chegou Judas, um dos doze, e com ele uma multidão com espadas e varapaus, vinda da parte dos principais sacerdotes, dos escribas e dos anciãos.
44 Judas, ñai Jesúre jẽni jícʉyʉ, ʉ̃i eaquiye jipocamia, javeta Jesúre boarĩ́ jarʉvaiyʉrivʉre coyʉrejamed̶a yópe: “Ji jacoyʉrĩ jiva nuimʉ macʉyʉ́me mʉje jẽnajimʉ. Ʉ̃́re jẽjara. Ʉ̃́re jẽni, ména ʉ̃́re jã́ri capʉrĩ nʉvajara mʉja”, arejamed̶a náre Judas.
44 Ora, o que o traía lhes havia dado um sinal, dizendo: Aquele que eu beijar, esse é; prendei-o e levai-o com segurança.
45 Jesús yebai nʉri, cũiná Judas ʉ̃́re earĩ, arejamed̶a:
45 E, logo que chegou, aproximando-se de Jesus, disse: Rabi! E o beijou.
46 Que teni ina põeva ʉ̃́re jẽnejaimad̶a na.
46 Ao que eles lhes lançaram as mãos, e o prenderam.
47 Nópe teiyede jã́ri, cũinácʉ Jesúi bueimaracacʉ ʉ̃i boaicarovede tatorĩ, duarĩ, ĩni, sacerdotevare jaboteipõecʉi yebacacʉre juijórĩ najuárejamed̶a ʉ̃i cámucare.
47 Mas um dos que ali estavam, puxando da espada, feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe uma orelha.
48 Ʉ̃́re jẽnaeaivʉre arejamed̶a Jesús:
48 Disse-lhes Jesus: Saístes com espadas e varapaus para me prender, como a um salteador?
49 Jãravʉa coapa mʉje jẽneboi Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami bueyʉ batecácʉ yʉ. Apʉrĩ mʉjaque cʉcʉre, yʉre jẽni jacobeteavʉ̃ mʉja. Ʉbenita yópe Jʉ̃menijicʉi toivaicõjeiye báquepedeca, caiye iye vaivʉ, náre arejamed̶a Jesús.
49 Todos os dias estava convosco no templo, a ensinar, e não me prendestes; mas isto é para que se cumpram as Escrituras.
50 Que tedurata ʉ̃i bueimara ʉ̃́re jocarĩ, dupini nʉrejaimad̶a na.
50 Nisto, todos o deixaram e fugiram.
51 Cũinácʉ bojʉyo, nore cʉcʉ, Jesús yóboi nʉñʉ, dorejamed̶a quénora cũinácaje doicaje meacajede, lino ãmicʉricajede. Jesúre jẽivʉ bácavʉ jẽnidurejaimad̶a ñai bojʉyore máre, ʉ̃i doicajede jẽni.
51 Ora, seguia-o certo jovem envolto em um lençol sobre o corpo nu; e o agarraram.
52 Ʉbenita dajocayʉ dicajede ne pʉrʉái, cúyarĩ, dupini nʉrejamed̶a cuitótecaje cʉbecʉva.
52 Mas ele, largando o lençol, fugiu despido.
53 Jesúre nʉvarejaimad̶a sacerdotevare jaboteipõecʉ yebai na, ʉ̃́re jẽivʉ bácavʉ. Nore ina sacerdotevare jaboteipõeva, aru ina judíova bʉcʉva, aru ina Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva máre ne baju cójijini borotenanʉrejaimad̶a ne jabova baju ne cójijiñami.
53 Levaram Jesus ao sumo sacerdote, e ajuntaram-se todos os principais sacerdotes, os anciãos e os escribas.
54 Aru Pedro joajĩenata Jesús yóboi nʉre nʉñʉ mácʉ, sacerdotevare jaboteipõecʉi tãibʉi ecorejamed̶a ʉ̃. Nore ecorĩ, Jʉ̃menijicʉi cʉ̃ramine coreipõevaque toaboi cʉocarĩ dobarejamed̶a ʉ̃.
54 E Pedro o seguiu de longe até dentro do pátio do sumo sacerdote, e estava sentado com os guardas, aquentando-se ao fogo.
55 Na sacerdotevare jaboteipõeva aru caivʉ ne cójijinocavʉ Jesúre ãmecororãjivʉre vorĩdurejaimad̶a, ʉ̃́re boarĩ́ jarʉvaiyʉrivʉ. Ʉbenita eabedejaimad̶a na.
55 Os principais sacerdotes testemunho contra Jesus para o matar, e não o achavam.
56 Obedivʉ Jesúre borocʉrĩ ãmecororĩdurejaimad̶a. Ʉbenita cũinátʉrʉ boro coyʉbedejaimad̶a na.
56 Porque contra ele muitos depunham falsamente, mas os testemunhos não concordavam.
57 Apevʉ ne jẽneboi cʉrivʉ nacajari, núri, borocʉrĩ ãmecororejaimad̶a Jesúre, yópe arĩ:
57 Levantaram-se por fim alguns que depunham falsamente contra ele, dizendo:
58 —Ʉ̃i yópe arĩ coyʉiyede jápiacarã ñʉja: “Iñami Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami, põevai d̶aiñamine, jarʉvacʉyʉmu yʉ. Yóbecʉrijãravʉa ji jarʉvarĩburu yóboi, aped̶ãmi d̶acʉyʉmu yʉ. Ʉbenita ji pʉrʉáque d̶abecʉbu yʉ”, áme Jesús, arejaimad̶a na.
58 Nós o ouvimos dizer: Eu destruirei este santuário, construído por mãos de homens, e em três dias edificarei outro, não feito por mãos de homens.
59 Ʉbenita yópe ne ãmecororĩduiyedeca cũinátʉrʉ abedejaimad̶a na.
59 E nem assim concordava o seu testemunho.
60 Dinʉmʉre ñai sacerdotevare jaboteipõecʉ nacajari ne coricai núri, arejamed̶a Jesúre:
60 Levantou-se então o sumo sacerdote no meio e perguntou a Jesus: Não respondes coisa alguma? Que é que estes depõem conta ti?
61 Ʉbenita Jesúcapũravʉ bi arejamed̶a. Dinʉmʉ bedióva cojedeca arejamed̶a Jesúre sacerdotevare jaboteipõecʉ:
61 Ele, porém, permaneceu calado, e nada respondeu. Tornou o sumo sacerdote a interrogá-lo, perguntando-lhe: És tu o Cristo, o Filho do Deus bendito?
62 Aru Jesús arejamed̶a ʉ̃́re:
62 Respondeu Jesus: Eu o sou; e vereis o Filho do homem assentado à direita do Poder e vindo com as nuvens do céu.
63 Que ayʉre, ñai sacerdotevare jaboteipõecʉ jorojĩni, ʉ̃i doiyede tatorĩ, jad̶evarĩ, arejamed̶a:
63 Então o sumo sacerdote, rasgando as suas vestes, disse: Para que precisamos ainda de testemunhas?
64 Javeta mʉja jápiad̶avʉ̃. Jʉ̃menijicʉ ʉbebi ñai nópe yávayʉre. ¿Aipe ad̶arãrʉ mʉja? arejamed̶a ʉ̃.
64 Acabais de ouvir a blasfêmia; que vos parece? E todos o condenaram como réu de morte.
65 Que arĩ, ʉ̃́ra jẽcututurejaimad̶a na. Aru ʉ̃i jivare moari, ʉ̃́re pẽvavarejaimad̶a na. Aru arejaimad̶a:
65 E alguns começaram a cuspir nele, e a cobrir-lhe o rosto, e a dar-lhe socos, e a dizer-lhe: Profetiza. E os guardas receberam-no a bofetadas.
66 Pedro ʉ̃i cʉedeca tãibʉi, sacerdotevare jaboteipõecʉi yebacarõmivacaco cũináco nore earejacod̶a õ.
66 Ora, estando Pedro em baixo, no átrio, chegou uma das criadas do sumo sacerdote
67 Ʉ̃ cʉocayʉre jã́ri, ʉ̃́re me cocorejacod̶a õ. Aru arejacod̶a:
67 e, vendo a Pedro, que se estava aquentando, encarou-o e disse: Tu também estavas com o nazareno, esse Jesus.
68 Ʉbenita Pedrocapũravʉ arejamed̶a ṍre:
68 Mas ele o negou, dizendo: Não sei nem compreendo o que dizes. E saiu para o alpendre.
69 Aru bedióva cojedeca ʉ̃́re jã́ri, arejacod̶a ico yebacaco náre, nore cʉrivʉre coyʉyo:
69 E a criada, vendo-o, começou de novo a dizer aos que ali estavam: Esse é um deles.
70 Aru Pedrocapũravʉ arejamed̶a cojedeca:
70 Mas ele o negou outra vez. E pouco depois os que ali estavam disseram novamente a Pedro: Certamente tu és um deles; pois és também galileu.
71 Dinʉmʉma jãve ayʉpe, náre pare baju arĩ coyʉrejamed̶a Pedro:
71 Ele, porém, começou a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem de quem falais.
72 Ʉ̃i que aiye bajure, bedióva cojedeca órejarejamed̶a cáyu. Ʉ̃i órejaiyede, Pedro ãrʉrejamed̶a Jesús ʉ̃i coyʉiye báquede: “Cáyu ʉ̃i pʉque órejaquiye jipocai, yóbecʉe baju, ‘Jesúre yʉ coreóvabevʉ’, acʉyʉmu mʉ”, arĩ coyʉiye báquede ãrʉrejamed̶a. Aru ãrʉcʉ, cũiná orejamed̶a ʉ̃.
72 Nesse instante o galo cantou pela segunda vez. E Pedro lembrou-se da palavra que lhe dissera Jesus: Antes que o galo cante duas vezes, três vezes me negarás. E caindo em si, começou a chorar.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 14, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.