Mateus 6
Chaʼ tsoʼo nu nchcuiʼ jiʼi̱ Jesucristo nu xuʼna na (CTANT) vs NAA
1 ’Loꞌo chaca chaꞌ ni, ná ta ma̱ sca na jiꞌi̱ nguꞌ tiꞌi nu loꞌo ñaꞌa̱ xaꞌ ñati̱ jiꞌi̱ ma̱, chaꞌ ná ñaꞌa̱ nguꞌ ñiꞌya̱ laca chaꞌ tsoꞌo nu nduꞌni ma̱ cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni. Ná taca xcoꞌo ycuiꞌ Ndyosi Sti na sca chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ni, si chaꞌ ñaꞌa̱ xaꞌ ñati̱ jiꞌi̱ ma̱ ndyuꞌni ma̱ chaꞌ tsoꞌo ti.
1 — Evitem praticar as suas obras de justiça diante dos outros para serem vistos por eles; porque, sendo assim, vocês já não terão nenhuma recompensa junto do Pai de vocês, que está nos céus.
2 Loꞌo xtyucua ma̱ jiꞌi̱ nguꞌ tiꞌi ni, ná ntsuꞌu chaꞌ cachaꞌ ma̱ chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ xaꞌ ñati̱. Ná cuaꞌni ma̱ ñiꞌya̱ nu nduꞌni nguꞌ nu tucua chaꞌ ntsuꞌu tyiquee nguꞌ, nu ntiꞌ tsa chaꞌ ñaꞌa̱ xaꞌ ñati̱ jiꞌi̱; nu loꞌo nxtyucua nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ tiꞌi, masi neꞌ laa jiꞌi̱ nguꞌ judío tyaꞌa na, masi toꞌ calle ti, sca ti ntiꞌ nguꞌ biꞌ chaꞌ tsoꞌo tsa chcuiꞌ ñati̱ jiꞌi̱. Ná cuaꞌni ma̱ juaꞌa̱. Chaꞌ liñi nchcuiꞌ naꞌ loꞌo ma̱: lcaa chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ ca slo ycuiꞌ Ndyosi nquichaꞌ, cua laca ngujui chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ nu loꞌo cua naꞌa̱ xaꞌ ñati̱ ti jiꞌi̱ nguꞌ.
2 — Quando, pois, você der esmola, não fique tocando trombeta nas sinagogas e nas ruas, como fazem os hipócritas, para serem elogiados pelos outros. Em verdade lhes digo que eles já receberam a sua recompensa.
3 Loꞌo cuꞌma̱ ni, nu loꞌo ta ma̱ sca na jiꞌi̱ nguꞌ tiꞌi, ta ma̱ jiꞌi̱ cuaana ti, chaꞌ ná ca cuayáꞌ tiꞌ xaꞌ la ñati̱; masi tyaꞌa ma̱, ná caca cuayáꞌ tiꞌ nguꞌ ni cña ndyuꞌni ma̱.
3 Mas, ao dar esmola, que a sua mão esquerda ignore o que a mão direita está fazendo,
4 Sca ti ycuiꞌ Ndyosi Sti na caca cuayáꞌ tiꞌ Ni ñiꞌya̱ laca chaꞌ tsoꞌo nu nduꞌni ma̱ cuaana ti, loꞌo liꞌ xcoꞌo Ni chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ nde loo la.
4 para que a sua esmola fique em secreto. E o seu Pai, que vê em secreto, lhe dará a recompensa.
5 ’Loꞌo chaca chaꞌ ni, loꞌo chcuiꞌ ma̱ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi, ná cuaꞌni ma̱ ñiꞌya̱ nu nduꞌni nguꞌ nu tucua chaꞌ ntsuꞌu tyiquee nguꞌ. Ndu̱ nguꞌ cuiñi biꞌ slo ñati̱ neꞌ laa jiꞌi̱ nguꞌ judío tyaꞌa na, chaꞌ ntiꞌ nguꞌ chcuiꞌ nguꞌ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi laja loꞌo ñaꞌa̱ ñati̱ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ; la cuiꞌ ti chaꞌ biꞌ loꞌo ndu̱ nguꞌ laja calle chaꞌ chcuiꞌ nguꞌ loꞌo ycuiꞌ Ni. Chaꞌ liñi nchcuiꞌ naꞌ loꞌo ma̱: lcaa chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ ca slo ycuiꞌ Ndyosi nquichaꞌ, cua laca ngujui chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ nu loꞌo cua naꞌa̱ ñati̱ chalyuu ti jiꞌi̱ nguꞌ.
5 — E, quando orarem, não sejam como os hipócritas, que gostam de orar em pé nas sinagogas e nos cantos das praças, para serem vistos pelos outros. Em verdade lhes digo que eles já receberam a sua recompensa.
6 Loꞌo cuꞌma̱ ni, nu loꞌo chcuiꞌ ma̱ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi, tsaa ma̱ sca seꞌi̱ su taca tyiꞌi̱ ma̱ cuaana ti. Si ngaꞌa̱ ma̱ nde niꞌi̱, liꞌ tacu̱ꞌ ma̱ toniꞌi̱, chaꞌ juaꞌa̱ cuaꞌni tlyu ma̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi Sti na cajua; ndiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi cacua ti slo ma̱, masi ná ngaꞌa̱ xaꞌ ñati̱ slo ma̱. Sca ti ycuiꞌ Ndyosi Sti na nchca cuayáꞌ tiꞌ ñiꞌya̱ laca chaꞌ tsoꞌo nu nduꞌni ma̱ cuaana ti, loꞌo juaꞌa̱ xcoꞌo Ni chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ nde loo la.
6 Mas, ao orar, entre no seu quarto e, fechada a porta, ore ao seu Pai, que está em secreto. E o seu Pai, que vê em secreto, lhe dará a recompensa.
7 ’Nu loꞌo chcuiꞌ ma̱ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi ni, ná chcuiꞌ ma̱ la cuiꞌ ti chaꞌ quiñaꞌa̱ tsa quiyaꞌ, ni ná chcuiꞌ ma̱ quiñaꞌa̱ tsa chaꞌ nu ná nchca cuayáꞌ tiꞌ ycuiꞌ ca ma̱, ñiꞌya̱ nu nduꞌni nguꞌ nu ná ntsuꞌu chaꞌ jiꞌi̱ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi tsiyaꞌ ti. Nclacua tiꞌ nguꞌ biꞌ, chaꞌ tsoꞌo la taquiyaꞌ joꞌó jiꞌi̱ nguꞌ si quiñaꞌa̱ tsa chaꞌ chcuiꞌ nguꞌ, juaꞌa̱ ntiꞌ nguꞌ biꞌ.
7 E, orando, não usem vãs repetições, como os gentios; porque eles pensam que por muito falar serão ouvidos.
8 Pana, ná chcuiꞌ ma̱ juaꞌa̱, chaꞌ jlo tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi Sti na cua ñaꞌa̱ ca chaꞌ nu lyiji jiꞌi̱ ma̱, masi bilya jña ma̱ chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ Ni.
8 Não sejam, portanto, como eles; porque o Pai de vocês sabe o que vocês precisam, antes mesmo de lhe pedirem.
9 Tsoꞌo la si ndiꞌya̱ chcuiꞌ ma̱ loꞌo ycuiꞌ Ni lacua:
9 — Portanto, orem assim:
10 Ca̱a̱ nuꞌu̱ nde chalyuu chaꞌ caca nuꞌu̱ loo jiꞌi̱ ya.
10 venha o teu Reino;
11 Ta nuꞌu̱ na cacu ya tsa̱ juani.
11 o pão nosso de cada dia
12 Loꞌo juaꞌa̱ cuiꞌya nuꞌu̱ chaꞌ clyu tiꞌ jiꞌi̱ ya jiꞌi̱ lcaa chaꞌ cuxi nu ntsuꞌu tyiquee ya, chaꞌ juaꞌa̱ cua ngüiꞌya ya chaꞌ clyu tiꞌ jiꞌi̱ ñati̱ nu nguaꞌni chaꞌ cuxi loꞌo ya.
12 e perdoa-nos as nossas dívidas,
13 Ná ta nuꞌu̱ chacuayáꞌ chaꞌ cojolaqui chaꞌ cuxi jiꞌi̱ ya, pana cuaꞌni lyaá nuꞌu̱ jiꞌi̱ ya yaꞌ nu xñaꞌa̱.
13 e não nos deixes
14 ’Si cuiꞌya ma̱ chaꞌ clyu tiꞌ jiꞌi̱ nguꞌ nu nguaꞌni chaꞌ cuxi loꞌo ma̱, liꞌ loꞌo Sti na nu ntucua nde cua̱ cuiꞌya Ni chaꞌ clyu tiꞌ jiꞌi̱ ma̱;
14 — Porque, se perdoarem aos outros as ofensas deles, também o Pai de vocês, que está no céu, perdoará vocês;
15 pana si ná cuiꞌya ma̱ chaꞌ clyu tiꞌ jiꞌi̱ tyaꞌa ñati̱ ma̱, loꞌo ycuiꞌ Ndyosi Sti na, ná cuaꞌni clyu tiꞌ Ni jiꞌi̱ ma̱ jiꞌi̱ quiꞌya nu ntsuꞌu jiꞌi̱ ma̱ liꞌ.
15 se, porém, não perdoarem aos outros as ofensas deles, também o Pai de vocês não perdoará as ofensas de vocês.
16 ’Loꞌo chaca chaꞌ ni: nu loꞌo tyalaa tsa̱ jiꞌi̱ ma̱ loꞌo ná cacu ma̱ xquiꞌya chaꞌ cuaꞌni tlyu ma̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni, ná tsoꞌo si tyuꞌu chaꞌ xñiꞌi̱ tiꞌ tyiquee ma̱, ñiꞌya̱ nu nduꞌni nguꞌ nu tucua chaꞌ ntsuꞌu tyiquee nguꞌ. Ntiꞌ nguꞌ biꞌ chaꞌ ñaꞌa̱ ñati̱ jiꞌi̱ chaꞌ tacati tsa nu nduꞌni ycuiꞌ ca nguꞌ, chaꞌ ná ndyacu nguꞌ tsa̱ biꞌ. Chaꞌ liñi nchcuiꞌ naꞌ loꞌo ma̱, chaꞌ cua laca ngujui chaꞌ jiꞌi̱ nguꞌ; lcaa chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ nguꞌ ca slo ycuiꞌ Ndyosi nquichaꞌ, cua ngujui chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ nu loꞌo cua naꞌa̱ xaꞌ ñati̱ chalyuu ti jiꞌi̱ nguꞌ.
16 — Quando vocês jejuarem, não fiquem com uma aparência triste, como os hipócritas; porque desfiguram o rosto a fim de parecer aos outros que estão jejuando. Em verdade lhes digo que eles já receberam a sua recompensa.
17 Pana cuꞌma̱ ni, loꞌo tyalaa sca tsa̱ nu ná cacu ma̱, chaꞌ tsoꞌo la cuaꞌni tlyu ma̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni, liꞌ tsoꞌo la tyaati̱ loo ma̱, juaꞌa̱ subeꞌ ma̱ chcuu hique ma̱,
17 Mas você, quando jejuar, unja a cabeça e lave o rosto,
18 chaꞌ ná caca cuayáꞌ tiꞌ xaꞌ ñati̱ jiꞌi̱ ma̱ chaꞌ ná ndyacu ma̱ tsa̱ biꞌ. Sca ti ycuiꞌ Ndyosi Sti na nchca cuayáꞌ tiꞌ ñiꞌya̱ laca chaꞌ tsoꞌo nu nduꞌni ma̱ cuaana ti. Loꞌo liꞌ xcoꞌo Ni chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ nde loo la.
18 a fim de não parecer aos outros que você está jejuando, e sim ao seu Pai, em secreto. E o seu Pai, que vê em secreto, lhe dará a recompensa.
19 ’Loꞌo chaca chaꞌ ni: ná xcoꞌo ma̱ quiñaꞌa̱ tsa chaꞌ tsoꞌo cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ ti ma̱ laja loꞌo ndiꞌi̱ ma̱ chalyuu re. Yala ti quiñuꞌu̱ chaꞌ tsoꞌo biꞌ juaꞌa̱ ti; ntsuꞌu quiyaꞌ cacu tiñaꞌ jiꞌi̱, cacu cuixu̱ꞌ jiꞌi̱, cuaꞌni ñuꞌu̱ jiꞌi̱ liꞌ. La cuiꞌ juaꞌa̱ cuaana nguꞌ jiꞌi̱ chaꞌ tsoꞌo nu ntsuꞌu jiꞌi̱ ma̱, ngunaꞌ chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ ma̱ liꞌ.
19 — Não acumulem tesouros sobre a terra, onde as traças e a ferrugem corroem e onde ladrões escavam e roubam;
20 Tsoꞌo la loꞌo xcoꞌo ycuiꞌ Ni chaꞌ tsoꞌo nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ni; ngaꞌaa cacu tiñaꞌ jiꞌi̱ chaꞌ tsoꞌo biꞌ, ngaꞌaa quiñuꞌu̱, loꞌo juaꞌa̱ ngaꞌaa caca cuaana nguꞌ jiꞌi̱ chaꞌ tsoꞌo biꞌ.
20 mas ajuntem tesouros no céu, onde as traças e a ferrugem não corroem, e onde ladrões não escavam, nem roubam.
21 Chaꞌ nu tyacaꞌa la jiꞌi̱ ma̱ ni, tyanu cresiya jiꞌi̱ ma̱ ca su ntsuꞌu chaꞌ biꞌ, masi sca chaꞌ tsoꞌo nu ndyuꞌu coꞌo jiꞌi̱ ma̱ nde chalyuu, masi chaꞌ tsoꞌo nu cua nchcoꞌo Ni cuentya jiꞌi̱ ma̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ni.
21 Porque, onde estiver o seu tesouro, aí estará também o seu coração.
22 ’Nu siꞌyu cloo na ni, biꞌ laca nu nda xee jiꞌi̱ tyucui ñaꞌa̱ na. Nu loꞌo tsoꞌo ti siꞌyu cloo na, liꞌ taca ñaꞌa̱ na chaꞌ cuaꞌni na lcaa lo cña nu ntsuꞌu chaꞌ cuaꞌni na, taca cuaꞌni na xcuiꞌ chaꞌ tsoꞌo.
22 — Os olhos são a lâmpada do corpo. Se os seus olhos forem bons, todo o seu corpo será cheio de luz;
23 Pana si quicha siꞌyu cloo na, ngaꞌaa caca cuaꞌni na cña, chaꞌ talya xee ñaꞌa̱ na liꞌ. Loꞌo juaꞌa̱ neꞌ cresiya jiꞌi̱ ma̱ ni, si ndyacu̱ꞌ xee jiꞌi̱ ma̱ chaꞌ ntsuꞌu chalyuu cuxi jiꞌi̱ ma̱, ngaꞌaa tyuꞌu xee neꞌ cresiya jiꞌi̱ ma̱ tsiyaꞌ ti liꞌ; talya tsa tyanu cresiya jiꞌi̱ ma̱ liꞌ.
23 se, porém, os seus olhos forem maus, todo o seu corpo estará em trevas. Portanto, se a luz que existe em você são trevas, que grandes trevas serão!
24 ’Ni sca ñati̱ ná taca jiꞌi̱ nguꞌ cuaꞌni nguꞌ cña jiꞌi̱ tucua tyaꞌa xuꞌna nguꞌ sca tyempo ti. Ná taca taquiyaꞌ ma̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi la cuiꞌ tyempo loꞌo lye tsa ndyaꞌa̱ chaꞌ tyiquee ma̱ chaꞌ jiꞌi̱ cñi. Si juaꞌa̱ ni, cua ntsuꞌu tucua tyaꞌa xuꞌna ma̱ liꞌ. Ná tyiqueeꞌ liꞌ ca tiꞌí tiꞌ ma̱ jiꞌi̱ tsaca xuꞌna biꞌ, loꞌo juaꞌa̱ ca tiji̱ꞌ tiꞌ ma̱ jiꞌi̱ chaca xuꞌna biꞌ. La cuiꞌ juaꞌa̱ taquiyaꞌ tsoꞌo ma̱ jiꞌi̱ xuꞌna clyo biꞌ, loꞌo juaꞌa̱ cñiloꞌo ti ma̱ jiꞌi̱ chaca biꞌ liꞌ.
24 — Ninguém pode servir a dois senhores; porque ou irá odiar um e amar o outro, ou irá se dedicar a um e desprezar o outro. Vocês não podem servir a Deus e às riquezas.
25 ’Ndube tiꞌ ycuiꞌ Ni jiꞌi̱ ma̱, biꞌ chaꞌ ná ntsuꞌu chaꞌ culacua tsa tiꞌ ma̱ ñiꞌya̱ caca chaꞌ cuꞌú ma̱, na ca cacu ma̱, na ca coꞌo ma̱ su ndiꞌi̱ ma̱ chalyuu. Ná culacua tsa tiꞌ ma̱ ma caja steꞌ ma̱. Cuayáꞌ tsa chaꞌ na luꞌú ti na juani, masi siꞌi quiñaꞌa̱ tsa na nu cacu na; cuayáꞌ tsa chaꞌ tsoꞌo ti tyucui ñaꞌa̱ na, masi siꞌi na tsoꞌo tsa steꞌ na.
25 — Por isso, digo a vocês: não se preocupem com a sua vida, quanto ao que irão comer ou beber; nem com o corpo, quanto ao que irão vestir. Não é a vida mais do que o alimento, e não é o corpo mais do que as roupas?
26 Culacua xi tiꞌ ma̱ ñiꞌya̱ nu ndyaca jiꞌi̱ quiñi nu ndyacui cua̱: ná ntyaa niꞌ nscuaꞌ, ná nduꞌni niꞌ clacua, ná ndiñá niꞌ jaꞌba su xcoꞌo niꞌ na cacu niꞌ; pana ycuiꞌ Ndyosi Sti na nu ntucua nde cua̱, nda Ni na cacu niꞌ juaꞌa̱ ti. Loꞌo cuꞌma̱ ni, ¿ha xti la ntsuꞌu loo ma̱ que quiñi biꞌ ca slo ycuiꞌ Ndyosi? Siꞌi. Quiñaꞌa̱ la ntsuꞌu loo ma̱ cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni.
26 Observem as aves do céu, que não semeiam, não colhem, nem ajuntam em celeiros. No entanto, o Pai de vocês, que está no céu, as sustenta. Será que vocês não valem muito mais do que as aves?
27 Pana ngaꞌaa caca caluu la ma̱ sa claꞌbe metro cua̱ la, masi quiñaꞌa̱ tsa chaꞌ culacua tiꞌ ma̱.
27 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
28 ’Loꞌo juaꞌa̱ chaꞌ jiꞌi̱ steꞌ ma̱, ¿ni chaꞌ nclyacua tsa tiꞌ ma̱ jiꞌi̱ chaꞌ biꞌ? Culacua xi tiꞌ ma̱ loꞌo ñaꞌa̱ ma̱ queé nu ntsuꞌu lo quixi̱ꞌ cua. Tsoꞌo ti nclyuu biꞌ, masi ná nduꞌni biꞌ cña, masi ná nchca jiꞌi̱ cuiñá lateꞌ cacuꞌ.
28 — E por que se preocupam com o que vão vestir? Observem como crescem os lírios do campo: eles não trabalham, nem fiam.
29 Nu jyoꞌo Salomón nu ngua rey culiyaꞌ tsa cua saꞌni ni, tsoꞌo tsa ñaꞌa̱ ngua steꞌ jyoꞌo biꞌ; pana ná stuꞌba ñaꞌa̱ steꞌ yu loꞌo queé cua, chaꞌ tsoꞌo la ñaꞌa̱ queé.
29 Eu, porém, afirmo a vocês que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
30 Ñiꞌya̱ loꞌo tsoꞌo tsa ngüiñá ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ queé cua, chaꞌ nda Ni sca lo steꞌ biꞌ, masi sca ti tsa̱ talo queé biꞌ loꞌo liꞌ tyaqui̱ ntsuꞌu quiyaꞌ; la cuiꞌ juaꞌa̱ ta ycuiꞌ Ni lateꞌ cacuꞌ ma̱, masi xti tsa chaꞌ jlya tiꞌ ma̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni.
30 Ora, se Deus veste assim a erva do campo, que hoje existe e amanhã é lançada no forno, não fará muito mais por vocês, homens de pequena fé?
31 Biꞌ chaꞌ ná ntsuꞌu chaꞌ culacua tsa tiꞌ ma̱ ñiꞌya̱ chaꞌ cuxi tyacua jiꞌi̱ ma̱ ca nde loo la. Ná ñacui̱ lye ma̱: “¿Ma caja na cacu ya?” Ná ñacui̱ ma̱: “¿Ma caja hitya coꞌo ya?” Ni ná ñacui̱ ma̱: “¿Ma caja steꞌ ya?”
31 Portanto, não se preocupem, dizendo: “Que comeremos?”, “Que beberemos?” ou “Com que nos vestiremos?”
32 Juaꞌa̱ nclacua tiꞌ ñati̱ nu ná ntsuꞌu chaꞌ jiꞌi̱ loꞌo ycuiꞌ Ndyosi tsiyaꞌ ti. Pana jlo tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi Sti na nu ntucua nde cua̱ chaꞌ lyiji chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ ma̱,
32 Porque os gentios é que procuram todas estas coisas. O Pai de vocês, que está no céu, sabe que vocês precisam de todas elas.
33 biꞌ chaꞌ siꞌi jiꞌi̱ chaꞌ biꞌ clyana ma̱. Tsoꞌo la si ta ma̱ tyempo jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni chaꞌ caca Ni loo neꞌ cresiya jiꞌi̱ ma̱, juaꞌa̱ tsoꞌo la si cuaꞌni ma̱ lcaa chaꞌ nu ntiꞌ ycuiꞌ Ni chaꞌ cuaꞌni ma̱ nde chalyuu; liꞌ ta Ni lcaa na nu lyiji xi jiꞌi̱ ma̱.
33 Mas busquem em primeiro lugar o Reino de Deus e a sua justiça, e todas estas coisas lhes serão acrescentadas.
34 Loꞌo juaꞌa̱ ná ntsuꞌu chaꞌ culacua tiꞌ ma̱ cuentya jiꞌi̱ ñiꞌya̱ nu caca jiꞌi̱ ma̱ tsa̱ quee. Chaca tsa̱ laca biꞌ. Sca ti jiꞌi̱ tsa̱ juani culacua xi tiꞌ ma̱ ñiꞌya̱ cuaꞌni ma̱ chaꞌ tyiji̱loo ma̱ jiꞌi̱ chaꞌ cuxi nu tyacua jiꞌi̱ ma̱ juani.
34 — Portanto, não se preocupem com o dia de amanhã, pois o amanhã trará os seus cuidados; basta ao dia o seu próprio mal.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.