João 18
Sochiapam Chinantec NT (CSO_TBL) vs NVT
1 Hi³ jáun² jmɨ́¹ má²lɨ́²juáh³ jáun² Jesús jáɨ¹³ nɨ́² né³, cua³han³ quionh³ tsá² haɨn²¹ hí³ tɨ³ con² hi³ ngau³ tɨ³ jo²¹ jëh³ ñí¹ téh²³ tsú² jáun² Cedrón. Ñí¹ jáun² jmɨ́¹ zia³² cáun² ñí¹ lɨ́³ ñí¹ jná¹ hmá²; ñí¹ jáun² né³, hi³ Jesús la³ má²quionh³ tsá² quionh³.
1 Depois de dizer essas coisas, Jesus atravessou com seus discípulos o vale de Cedrom e entrou num bosque de oliveiras.
2 Ja³bí¹ Judas tsá² má²jɨenh³ hí³ Jesús jmɨ́¹ ñi² uá²jaɨ³² ñí¹ jáun², quí¹ hliáun³ jéin³² bíh¹ jmɨ́¹ má²ca³cuú² ca³ngɨh³² Jesús quionh³ tsá² haɨn²¹ hí³ tɨ³ con² ñí¹ jáun².
2 Judas, o traidor, conhecia aquele lugar, pois Jesus tinha ido muitas vezes ali com seus discípulos.
3 Hi³ jáun² né³, ca³chó³² bíh¹ Judas ñí¹ jáun² la³ má²quionh³ hliáu³ tsá² *romanos, jɨ³ ma³ jan² tsá²cuú² tsá²ta³ tsá² ná¹lɨ́n³ mi³jmú³ hi³ ca³ze³ tsá² ná¹chín¹ joh¹ tsú² la³ má²quionh³ tsá² *fariseos. Tsá² hí³ né³ ná¹quian³² sɨ́² jmɨ́²cau³² jɨ³ sɨ́² ca² nɨ́² siáh³, la³ má²quionh³ mí¹táɨ³ mí¹jla² jɨ³ hmá² nɨ́² siáh³.
3 Os principais sacerdotes e fariseus tinham dado a Judas um destacamento de soldados e alguns guardas do templo para acompanhá-lo. Eles chegaram ao bosque de oliveiras com tochas, lanternas e armas.
4 Tɨ³la³ Jesús má¹ná¹, jmɨ́¹ má²ñi³² bíh¹ la³ cun³ la³jɨ́³² hi³ quiunh²¹, hi³ jáun² ja³ hi³ ca³ngáɨh³ tsá² hí³ la³ lá²: ―¿Hin² tsánh² hnah²³ hnoh²?
4 Jesus, sabendo tudo que ia lhe acontecer, foi ao encontro deles. “A quem vocês procuram?”, perguntou.
5 Jáun² tsá² hí³ né³ ca³juáh³: ―Jesús tsá² Nazaret bíh¹ hnah²³ jnoh¹. Jmɨ́¹jáun² ca³juáh³ Jesús: ―Jná¹³ bíh¹ la³². Ja¹ quioh²¹ tsá² hí³ né³ jmɨ́¹ zenh¹ Judas tsá² má²lɨ́²jɨenh³ Jesús.
5 “A Jesus, o nazareno”, responderam. “Sou eu”, disse ele. (Judas, o traidor, estava com eles.)
6 Hi³ jáun² jmɨ́¹ ca³juáh³ Jesús: “Jná¹³ bíh¹ la³²”, jmɨ́¹jáun² né³ ca³yá²han¹ tsú² hi³ ca³quɨnh³ tɨ³ cu³hna²¹ hi³ ta³tonh¹ la³ tɨ³ hué³².
6 Quando Jesus disse: “Sou eu”, todos recuaram e caíram para trás, no chão.
7 Jmɨ́¹jáun² ca³ngáɨ³ siáh³ Jesús cónh³í¹ cu³ jéin³²: ―¿Hin² tsánh² hnah²³ hnoh²? Jáun² tsá² hí³ ca³ngáɨ³ siáh³: ―Jesús tsá² Nazaret bíh¹ hnah²³ jnoh¹.
7 Mais uma vez, ele perguntou: “A quem vocês procuram?”. E, novamente, eles responderam: “A Jesus, o nazareno”.
8 Hi³ jáun² ca³juáh³ siáh³ Jesús la³ lá²: ―Má²lɨ́²juáh³² bíh¹ jná¹³ hi³ jná¹³ bíh¹ la³². Nɨ́¹juáh³ jná¹³ la³ hnauh²³ náh², tɨ³la³ cué¹ jáɨ¹³ hi³ tsa³tánh¹ tín² tsá² ñí¹ hná¹ lá².
8 “Já lhes disse que sou eu”, respondeu ele. “E, uma vez que é a mim que vocês procuram, deixem estes outros irem embora.”
9 La³ nɨ́² dá² ca³lɨ³ hi³ jáun² lɨ³tí³ la³ cun³ hi³ má²lɨ́²juáh³ tsú² jáun² hnga², jmɨ́¹ ca³juáh³ la³ lá²: “Tia²¹, tsá² ca³cuen²¹ hnú² hí³, hí¹ jan² yáh³ tiá² já²hín³”.
9 Ele fez isso para cumprir sua própria declaração: “Não perdi um só de todos que me deste”.
10 Jmɨ́¹jáun² ca³chí² Sí¹mu²¹ Pé¹ mí¹táɨ³ hmu³ tá¹ tun³ jo²¹ quioh²¹, hi³ ca³jmú³ cu³ nga¹³ mí¹táɨ³ cuá¹ cuá² chu²¹ quioh²¹ jan² tsá² jmáɨ² Malco, jan² *tsá² má²dí¹hlánh¹ joh¹ tsá² cuá¹lɨ́n³ mí²tsá² hɨ́en¹.
10 Então Simão Pedro puxou uma espada e cortou a orelha direita de Malco, o servo do sumo sacerdote.
11 Tɨ³la³ Jesús né³, ca³záɨh³ Pé¹ la³ lá²: ―Tiáunh¹ mí¹táɨh³ hñu³ láu² quioh²¹. Nɨ́¹juáh³ Ñuh³² jná¹³ hnió³ hi³ há¹ ngá¹³ jná¹³ uu³cha³tsɨ³² lá², ¿hí¹ lɨ́¹³ hi³ tiá² hen¹ jná¹³ hi³ quiunh²¹ jná¹³ la³ lá²?
11 Jesus, porém, disse a Pedro: “Guarde sua espada de volta na bainha. Acaso não beberei o cálice que o Pai me deu?”.
12 Hi³ jáun² jmɨ́¹jáun² né³, hliáu³ tsá² chín¹, la³ má²quionh³ hliáu³ joh¹, jɨ³ tsá²cuú² tsá²ta³ tsá² *judíos tsá² ná¹ñí¹ nɨ́² siáh³ ca³ma³tson¹³ Jesús hi³ ca³hñéi³² dí².
12 Assim, os soldados, seu comandante e os guardas do templo prenderam Jesus e o amarraram.
13 Jmɨ́¹ lɨ²¹ jáun² né³, ca³ñí¹jan² dí² hñú¹³ Anás. Anás hí³ jmɨ́¹ lɨ́n³ tsa³jméi² Caifás, tsá² cuá¹lɨ́n³ mí²tsá² hɨ́en¹ jmɨ́¹jáun².
13 Primeiro, levaram Jesus a Anás, pois era sogro de Caifás, o sumo sacerdote naquele ano.
14 Caifás hí³ bíh¹ jmɨ́¹ má²ca³záɨh³ tsá² judíos tsá² ná¹ñí¹ hi³ tɨ³ quien² bíh¹ jún³ jan² tsáu² cha¹³ jɨ³lɨn² tsáu².
14 Caifás foi quem tinha dito aos outros líderes judeus: “É melhor que um homem morra pelo povo”.
15 Tɨ³la³ Sí¹mu²¹ Pé¹ né³, la³ má²quionh³ jan² tsá² ñí¹ hná¹ jáun², jmɨ́¹ hí¹tsá²táunh¹ chí¹cáɨn² cu³hna²¹ Jesús. Tsá² jan² hí³ né³ jmɨ́¹ cuóu²¹ bíh¹ tsá² cuá¹lɨ́n³ mí²tsá² hɨ́en¹, hi³ jáun² ca³hiauh³ jáɨ¹³ hi³ hí³ ñí¹hñú³ quioh²¹ mí²tsá² hɨ́en¹ hí³ quionh³ Jesús;
15 Simão Pedro e outro discípulo seguiram Jesus. Esse outro discípulo era conhecido do sumo sacerdote, de modo que lhe permitiram entrar com Jesus no pátio do sumo sacerdote.
16 tɨ³la³ Pé¹ né³, cheih³² bíh¹ ca³ta³zanh¹. Hi³ jáun² tsá² jmɨ́¹ cuóu²¹ hí³ mí²tsá² hɨ́en¹ né³ cua³han³ hi³ ñí¹mɨ́² jáɨ¹³ ñí¹con² tsá²mɨ³ tsá² jmɨ́¹ dí¹jmu² hua³hí¹³ ho³hñú¹³ hi³ hí³ Pé¹ ñéih³, jmɨ́¹jáun² ca³tanh² tsú² Pé¹ tɨ³ ñéih³.
16 Pedro teve de ficar do lado de fora do portão. Então o discípulo conhecido do sumo sacerdote falou com a moça que tomava conta do portão, e ela deixou Pedro entrar.
17 Jmɨ́¹jáun² ca³ngáɨ³ tsá²mɨ³ hí³ ñí¹con² Pé¹ la³ lá²: ―¿Há¹ jun³juáh¹³ hnú² lɨ́n³ nú² uá²jaɨ³² tsá² hen² tɨ³ con² tsá²ñuh² ó³² dúh¹? Jáun² ca³juáh³ Pé¹ la³ lá²: ―Já¹han²¹, ha³ tiá² lɨ́n³ yáh³ jná¹³.
17 A moça perguntou a Pedro: “Você não é um dos discípulos daquele homem?”. “Não”, respondeu ele. “Não sou.”
18 Jmɨ́¹ cuóu³ lɨ́n³² bíh¹ jmɨ́¹jáun², hi³ jáun² tsá² má²ná¹hlánh¹ quian²¹ mí²tsáu² la³ má²quionh³ tsá²cuú² tsá²ta³ tsú² la³ má²lɨ́²jmú³ sɨ́², hi³ jáun² má²ná¹táun³ hi³ ná¹chóh²³ sɨ́² jáun². Ja³bí¹ Pé¹ siáh³ jmɨ́¹ zenh¹ ñí¹ jáun² quionh³ tsá² hí³ hi³ dí¹chóh²³ sɨ́².
18 Como fazia frio, os servos da casa e os guardas tinham feito uma fogueira com carvão e se esquentavam ao redor dela. Pedro estava ali com eles, esquentando-se também.
19 Jáun² tsá² lɨ́n³ hí³ mí²tsá² hɨ́en¹ ca³ma³liáu³² hi³ nga² ñí¹con² Jesús hi³ ca³tɨn¹ tsá² haɨn²¹ tɨ³ con² dí², hi³ he³ ñí¹ jáɨ¹³ má²tɨn² tsú² siáh³ tsáu².
19 Lá dentro, o sumo sacerdote começou a interrogar Jesus a respeito de seus discípulos e de seus ensinamentos.
20 Jáun² Jesús né³ ca³juáh³ la³ lá²: ―Jná¹³ dá² má²ca³hléh³ ná¹ chú¹ja²¹ bíh¹; tiú²nio² bí¹ hñu³ cuáh³² quiú¹³ dí² má²ca³ma³tɨn¹³ jná¹³ tsáu², jɨ³ hñu³ cuáh³² chín¹ nɨ́² siáh³, ñí¹ qui³ cuú² ngɨh³² ca³la³ jɨ́n³² tsá² judíos; hi³ jáun² né³, hí¹ cáun² yáh³ tiá² hi³ má²ca³hɨ́e³ jná¹³ ñí¹ ná¹conh¹.
20 Jesus respondeu: “Falei abertamente a todos. Ensinei regularmente nas sinagogas e no templo, onde o povo se reúne.
21 Jáun² ¿he³ yáh³ láɨh³² sa³ ñí¹con² huen² yáh³ jná¹³ ngaɨh³² hnú²? Ñí¹con² tsá² má²ca³náɨ³² jáɨ¹³ hi³ hléh²³ dá² jná¹³ nga³, quí¹ tsá² hí³ bíh¹ tsá² ná¹ñi³² la³ cun³ hi³ má²cá²juáh³² jná¹³.
21 Por que você me interroga? Pergunte aos que me ouviram. Eles sabem o que eu disse”.
22 Jmɨ́¹ má²lɨ́²juáh³ jáun² Jesús la³ nɨ́² né³, jáun² jan² tsá²cuú² tsá²ta³ mí²tsáu² jmɨ́¹ zenh¹ ñí¹ jáun² ca³pá³ ñí¹ Jesús, hi³ juáh³ la³ lá²: ―¿Hí¹ la³ nɨ́² máh³ ngaɨh³² hnú² ñí¹con² mí²tsá² hɨ́en¹?
22 Um dos guardas do templo que estava perto bateu no rosto de Jesus, dizendo: “Isso é maneira de responder ao sumo sacerdote?”.
23 Jáun² ca³ngáɨ³ Jesús la³ lá²: ―Nɨ́¹juáh³ cáun² jú¹ hlah³ la³ lɨ́²hléh³ jná¹³, jáun² juah²¹ neh²¹ ha³ jinh¹ ti³tsóh³ lɨ́³ jú¹ hlah³; tɨ³la³ nɨ́¹juáh³ re² bíh¹ la³ lɨ́²hléh³ jná¹³ né³, jáun² ¿he³ ya³ láɨh³² sa³ po²³ yáh³ hnú² jná¹³?
23 Jesus respondeu: “Se eu disse algo errado, prove. Mas, se digo a verdade, por que você me bate?”.
24 Jmɨ́¹ lɨ²¹ jáun² né³, ca³zen³ Anás Jesús la³ má²hñe² jáun² bíh¹ ñí¹con² Caifás tsá² cuá¹lɨ́n³ siáh³ mí²tsá² hɨ́en¹.
24 Então Anás amarrou Jesus e o enviou a Caifás, o sumo sacerdote.
25 Tá¹la³ jmɨ́¹ dí¹chóh²³ jáun² Pé¹ sɨ́² né³, jáun² tsá² jmɨ́¹ tionh¹ hí³ ñí¹ jáun² ca³ngáɨh³ Pé¹ hi³ ca³juáh³: ―¿Há¹ jun³juáh¹³ hnú² uá²jaɨ³² lɨ́n³ jan² tsá² hen² tɨ³ con² tsá²ñuh² ó³²? Jáun² Pé¹ ca³juáh³: ―Já¹han²¹, jun³juáh¹³ jná¹³ yáh³.
25 Nesse meio-tempo, enquanto Simão Pedro estava perto da fogueira, esquentando-se, perguntaram-lhe novamente: “Você não é um dos discípulos dele?”. Ele negou, dizendo: “Não sou”.
26 Ñí¹ jáun² siáh³ jmɨ́¹ zenh² jan² tsá² má²dí¹hlánh¹ quian²¹ mí²tsá² hɨ́en¹, raɨnh²¹ tsá² ca³uóunh³ hí³ cuá¹ hi³ ca³quieh³ Pé¹, hi³ jáun² tsá² hí³ né³ ca³juáh³ la³ lá²: ―¿Há¹ jun³juáh¹³ hnú² lɨ́²jɨe¹ jná¹³ ja¹ hmá² jáun² quiúnh¹ nú² tsá² ó³² dúh¹?
26 Mas um dos servos da casa do sumo sacerdote, parente do homem de quem Pedro havia cortado a orelha, perguntou: “Eu não vi você no bosque de oliveiras com Jesus?”.
27 Tɨ³la³ siáh³ bíh¹ siáh³ tiá² ca³ton³ Pé¹ jmɨ́¹jáun². Ti³tsóh³dí¹ jmɨ́¹jáun² né³ ca³hó³ jan² cá¹tsó³.
27 Mais uma vez, Pedro negou. E, no mesmo instante, o galo cantou.
28 Jmɨ́¹ lɨ²¹ jáun² né³, cua³han³ Jesús hñú¹³ Caifás, hi³ ca³ñí¹jan² dí² ñí¹ta²¹ quioh²¹ tsá² ho² ta²¹ tsá² romano. Jmɨ́¹ má²já²jnia² bíh¹, hi³ jáun² né³ tsá² ná¹ñí¹ joh¹ tsá² judíos hí³ tiú²uú² taunh³ yáh³ ñéih³ ñí¹ta²¹ jáun², quí¹ hi³ jáun² tiá² lɨ́¹³ lɨ́n³ dí² tsá² tiá² jɨn². Quí¹ jɨ́³²la³ tsá² jɨn² bíh¹ lɨ́¹³ cuh³ má³² quioh²¹ *Jmɨ́¹hɨ́en¹ nɨ́¹ má¹ca³niéi² jáun².
28 O julgamento de Jesus diante de Caifás terminou nas primeiras horas da manhã. Em seguida, foi levado ao palácio do governador romano. Seus acusadores não entraram, pois se contaminariam e não poderiam celebrar a Páscoa.
29 Cun³ñí¹ hi³ jáun² bíh¹ cua³han³ Pilato tsá² ho² ta²¹ tɨ³ cheih³² hi³ ca³liéinh³² tsá² hí³, hi³ ca³juáh³ la³ lá²: ―¿He³ ñí¹ tso³ chah³² hnoh² quioh²¹ tsá²ñuh² lá²?
29 Então o governador Pilatos foi até eles e perguntou: “Qual é a acusação contra este homem?”.
30 Jáun² tsá² hí³ né³ ca³ngáɨ³: ―Sá¹jmɨ́¹ hi³ tiá² lɨ́n³ tsá²ñuh² nɨ́² jan² tsá² hláɨh¹ tsá² hon², jáun² tiá² jmɨ́¹ má²lɨ́²jɨenh²¹ yáh³ jnoh¹ tsú² ñí¹con² hnú².
30 Eles responderam: “Não o teríamos entregue ao senhor se ele não fosse um criminoso”.
31 Tɨ³la³ Pilato né³ ca³juáh³ siáh³: ―Jon¹ náh² tsú², hi³ jáun² cuá²ra³tsɨ³² náh² héih³² la³ cun³ lɨ́³ liei²¹ quián¹³ náh² hmóu³². Jmɨ́¹jáun² ca³ngáɨ³ siáh³ tsá² ná¹ñí¹ hí³: ―Tɨ³la³ jnoh¹ tsá² judíos má¹ná¹, tiú²uú² jáɨ¹³ hau³² yáh³ jnoh¹ hi³ má¹ngɨ¹³ tsáu².
31 “Então levem-no embora e julguem-no de acordo com a lei de vocês”, disse Pilatos. “Só os romanos têm direito de executar alguém”,
32 La³ jáun² bíh¹ ca³lɨ³ hi³ jáun² lɨ́¹³ lɨ³tí³ la³ cun³ hi³ ca³juáh³ hnga² Jesús hi³ he³ lánh³ rón³² jún³ dí².
32 Assim cumpriu-se a previsão de Jesus sobre como ele morreria.
33 Jáun² Pilato hen³ siáh³ ñéih³ ñí¹ta²¹ quioh²¹, jáun² ca³teh³ dí² Jesús hi³ ca³záɨh³ dí² la³ lá²: ―¿Hí¹ hnú² uá¹ lɨ́n³ nú² Re²¹ Juo¹³ tsá² judíos?
33 Então Pilatos entrou novamente no palácio e ordenou que trouxessem Jesus. “Você é o rei dos judeus?”, perguntou ele.
34 Jmɨ́¹jáun² ca³juáh³ Jesús la³ lá²: ―¿Hí¹ ngaɨh³² hnú² jáɨ¹³ nɨ́² hi³ ca³tɨn¹ hnú² huen², ho³ hi³ zian² jan² tsá² má²lɨ́²juáh³ uá¹ hi³ ca³tɨn¹ jná¹³?
34 Jesus respondeu: “Essa pergunta é sua ou outros lhe falaram a meu respeito?”.
35 Hi³ jáun² Pilato né³, ca³juáh³ siáh³: ―¿Hí¹ lɨ́n³ jná¹³ tsá² judío dúh¹? Quí¹ tsá² coh¹ huen² bíh¹ hnú², la³ má²quionh³ tsá² ná¹lɨ́n³ mi³jmú³ joh¹ tsú² má²lɨ́²jɨenh³ hnú² ñí¹con² jná¹³. ¿He³ dá² ca³jmuh³ hnú²?
35 “Acaso sou judeu?”, disse Pilatos. “Seu próprio povo e os principais sacerdotes o trouxeram a mim para ser julgado. Por quê? O que você fez?”
36 Jáun² ca³ngáɨ³ siáh³ Jesús la³ lá²: ―Ha³ tiá² ñí¹ hué²¹ lá² ho² yáh³ jná¹³ jáɨ¹³. Quí¹ sá¹jmɨ́¹ hi³ ho² jná¹³ jáɨ¹³ ñí¹ hué²¹ lá² dúh¹, hi³ jáun² jmɨ́¹ lɨ́¹³ bíh¹ jmu³ tsá² tionh² jo³uón³² jná¹³ hniéi², hi³ jáun² tiá² jmɨ́¹ jɨenh³ yáh³ tsú² jná¹³ ñí¹con² tsá² judíos tsá² ná¹ñí¹. Tɨ³la³ tiá² ñí¹ lá² ho² yáh³ jná¹³ jáɨ¹³.
36 Jesus respondeu: “Meu reino não é deste mundo. Se fosse, meus seguidores lutariam para impedir que eu fosse entregue aos líderes judeus. Mas meu reino não procede deste mundo”.
37 Hi³ jáun² Pilato né³ ca³ngáɨ³ siáh³: ―¿Hí¹ jáun² lɨ́n³ uá¹ hnú² re²¹? Jáun² Jesús ca³juáh³: ―Lɨ́n³ bíh¹ jná¹³ la³ cun³ má²lɨ́²juah²¹ hnú² nɨ́². Jná¹³ dá² ca³lɨ³zian² ná¹, hi³ cuan³ ná¹ ñí¹ hué²¹ lá² hi³ hɨ́e¹³ ná¹ jú¹ tson². La³jɨ́n³² bíh¹ tsá² haɨn²¹ tɨ³ con² jú¹ tson² náɨ³² la³ cun³ hi³ juah³² jná¹³.
37 Pilatos disse: “Então você é rei?”. “Você diz que sou rei”, respondeu Jesus. “De fato, nasci e vim ao mundo para testemunhar a verdade. Todos que amam a verdade ouvem minha voz.”
38 Jáun² Pilato ca³juáh³ la³ lá²: ―¿He³ dá² jaun³² jú¹ tson²? Má²ma³ngɨ́³ tsú² Jesús (Mateo 27:15-31; Marcos 15:6-20; Lucas 23:13-25) Jáun² jmɨ́¹ má²lɨ́²juáh³ Pilato jáɨ¹³ nɨ́² né³, cua³han³ siáh³ cheih³² hi³ ca³ñí¹lienh¹³ tsá² judíos tsá² ná¹ngɨh³² hí³, hi³ ca³ñí¹zeh¹ dí² la³ lá²: ―Hí¹ cáun² yáh³ tso³ quioh²¹ tsá² lá² tiá² choh¹ jná¹³.
38 Pilatos perguntou: “Que é a verdade?”. Depois que disse isso, Pilatos saiu outra vez para onde estava o povo e declarou: “Ele não é culpado de crime algum.
39 Tɨ³la³ hnoh² né³ ná¹hëh³ chinh³² hi³ hniáuh³² lion¹ jná¹³ jan² tsá² tson³ tá¹la³ Jmɨ́¹hɨ́en¹; jáun² né³ ¿hnáuh¹ náh² lion¹ jná¹³ Re²¹ Juóuh³² hnoh² tsá² judíos?
39 Mas vocês têm o costume de pedir que eu solte um prisioneiro cada ano, na Páscoa. Vocês querem que eu solte o ‘rei dos judeus’?”.
40 Jmɨ́¹jáun² ca³la³ jɨ́n³² bíh¹ tsú² ca³tɨ́² ca³hóh³² hi³ ca³juáh³: ―¡Jun³juáh¹³ tsá² nɨ́² yáh³! ¡Barrabás bíh¹ lion¹ nú²! Tɨ³la³ Barrabás hí³ né³ jmɨ́¹ lɨ́n³ jan² tsá² háɨn² hian² tsɨ́³ bíh¹.
40 Eles, porém, gritaram: “Não! Esse homem, não! Queremos Barrabás!”. Esse Barrabás era um criminoso.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 18, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.