Mateus 22
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs AAI
1 Ajtahuaꞌa pu Jesús ayén tihuaꞌutáꞌixaa niuucari jɨmeꞌe. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
1 Naatu Jesu iban maiye oroubon tabo sabuw hai tur eowen eo,
2 ―Ayee pu Dios huáꞌaruure ɨ́ teteca mej íiyen japuan cɨɨne ɨ́ chaanaca tɨ Dios teꞌáijta. Ayee pu cheꞌatá naꞌa huáꞌaruuren tɨ́j aꞌɨ́jna ɨ́ rey tɨ tiúꞌuyeste aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ yaujraꞌan huaténeꞌɨchecaꞌa.
2 “Mar ana Aiwob ana itinin i boro iti na’atube. Ana veya ta aiwob orot natun tabin isan ana hiyuw bogaigiwas.
3 ’Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ rey, aꞌɨ́ɨ pu nuꞌu huaꞌutaꞌítecaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe mej nuꞌu u huaꞌutájeeve aꞌɨ́mej ɨ́ tɨ ari huaꞌutáꞌinee. Mɨ́ majta aꞌɨ́mej ɨ́ mej huatáꞌiniihuacaꞌa, camu áꞌujcaꞌanejcaꞌa mej á aꞌireꞌenen.
3 Naatu ana akir wairafih iyunih kob hin sabuw iyabowat hiyuw aamih hibowabow isah, baise etei’imak hikwahir hima.
4 ’Ajtahuaꞌa, seica huataꞌítecaꞌa mej mi majta huaꞌutájeeve. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe tɨjɨ́n: “Ayee xu yeehui tihuaꞌutáꞌixaateꞌen aꞌɨ́mej nej neri huaꞌutáꞌinee tɨjɨ́n puꞌuri tiuꞌutéꞌatɨme ɨ́ cuaꞌira, puꞌuri ajta tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa mej huáꞌucuiꞌini ɨ́ yeꞌemuaate tɨ tihuáꞌucɨꞌɨmite, huáacasi, majta puuyesi. Nain pu yeehui ari huaxɨ́ꞌepɨꞌɨn tej ti tiúꞌuyesten.”
4 “Imih aiwob orot iban maiye ana akir wairafih afa’abo iyunih eo, ‘Kwanan sabuw iyabowat na hiyuw aamih au’uwih hai tur kwana’owen, masanuw etei arauw hitab, naatu hiyuw etei abogaigiwas sawar, imih kwanan tabin ana hiyuw tanaa.’
5 ’Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej huatáꞌiniihuacaꞌa, camu aꞌatzu huáꞌutzaahua. Maꞌucɨ́jxɨ micu. Seɨ́j pu aꞌuun áꞌume aꞌu tɨ tejéꞌehuasteꞌe. Ajta seɨ́j, aꞌúu pu áꞌume aꞌu tɨ tejáꞌatua.
5 “Baise hin hi’o, sabuw hiyuw aayah tur men hinowar, hai kokomaim hire nanabin hin. Orot ta au masaw in, orot ta re ana sitow bowamih in.
6 Majta ɨ́ seica, aꞌɨ́ɨ mú nuꞌu huaꞌuvíviꞌi ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe meꞌɨ́jna ɨ́ rey. Majta aꞌij puaꞌa huáꞌuruu. Majta huáꞌucuii seica.
6 Naatu sabuw afa akir wairafih hibow hirouw, afa hi’asbunubunuw himorob.
7 ’Jéꞌecan pu nuꞌu huataniúꞌucacaꞌa aꞌɨ́jna rey. Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌutaꞌítecaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ xantaaruꞌu. Matɨ́ꞌɨj mi huáꞌucuii naíjmiꞌica ɨ́ teɨte. Majta raaréꞌatai ɨ́ huáꞌachiꞌi.
7 Aiwob orot anababatun yan so’ar, basit ana baiyowayah iyafarih hin sabuw ana akir wairafih hi’asbunubunuw etei hibow hirouw himorob naatu hai bar etei hi’afusar.
8 ’Aj pu i aꞌɨ́ɨn ɨ́ rey ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe tɨjɨ́n: “Puꞌuri huaxɨ́ꞌepɨꞌɨn tej tíꞌiyesten. Mɨ́ ajta, aꞌɨ́mej ɨ́ nej neri huaꞌutáꞌinee, capu ayén huaꞌucɨ́ꞌɨ mej mú mú aꞌuvéꞌejuꞌun.
8 “Imaibo aiwob orot ana akir wairafih afa’abo eaf hina iuwih eo, ‘Tabin ana hiyuw i abogaigiwas sawar, baise sabuw au’uwih men yait ta namih.
9 Sericu múꞌeen, tɨ́j naꞌa tɨ cureꞌenéjme ɨ́ caaye, setáꞌaj huaꞌutáꞌinen matɨ́j menaꞌa ɨ́ teɨte aꞌachú sej puaꞌaméca jéꞌeteuni.”
9 Imih kwanatit kwanan ef gagamih yahimaim sabuw kwana’i’itih etei kwana’uwih hinan tabin ana hiyuwamaim hinarun.’
10 ’Matɨ́ꞌɨj mi huiráacɨ caaye jetze aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe. Jéihua mú huáꞌajseɨj ɨ́ teɨte aꞌachú mej puaꞌaméca áꞌuteu, ɨ́ mej aꞌij puaꞌa tíꞌiteteɨte, majta ɨ́ mej rɨ́ꞌɨ tíꞌiteteɨte. Ayee muꞌu puaꞌamé aꞌuteájrupi u chiꞌita aꞌachú mej úꞌuve.
10 Basit akir wairafih hitit hin ef gagamih yahimaim orot babin hi’itih etei hibow, kakafin, gewasin etei hiteten hinatabin ana efanamaim hitit.
11 ’Aj pu nuꞌu i aꞌɨ́ɨn rey, aꞌuteájrupi aꞌujna tɨ́ꞌij aꞌɨ́mej huaseíj ɨ́ tɨ huaꞌutáꞌinee. Aj pu i jaꞌatɨ́ huaseíj tɨ caí ayén tiꞌitéechen aꞌij tɨ tiraavíjteꞌe tɨ puaꞌa seɨ́j huaténeɨche.
11 “Aiwob orot na nanawan hai merar yi ibabatiyih inan, basit orot ta tabin ana faifuw usina’e na ma’am itin.
12 Ayee pu tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n: “Casiꞌi, neꞌamiigu, ¿aꞌiné tiuꞌutárɨꞌɨristarecaꞌa pej caí piyen éeneꞌe tiꞌitéechen aꞌij tɨ tiraavíjteꞌe, pej uteárute peyujna?” Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ jaꞌatɨ́, capu nuꞌu aꞌatzu huataniú.
12 Naatu ibatiy eo, ‘Au begon, o mi’itube’emih tabin ana faifuw usina’e ina irun kuma’am, etawan menane irun?’ Baise orot men tur ta eo.
13 ’Aj pu i aꞌɨ́ɨn rey ayén tíhuaꞌutaꞌaíj aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌijvaɨreꞌe tɨjɨ́n: “Setáꞌaj yeehui raꞌamuájɨꞌɨcɨꞌen muájcaꞌareꞌaraꞌan jetze, seajta ɨɨcájraꞌan jetze. Seajta, mé puaꞌacɨé yaꞌurájrɨeeni aꞌu tɨ aꞌutɨ́caꞌa. Aꞌuu mú yeehui ruyeíne muáꞌajuꞌun, majta rutamej jɨ́n ancuréꞌujcɨꞌɨmée muáꞌajuꞌun meꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ mej rajpuaíjtzi.”
13 “Basit aiwob orot ana akir wairafih iuwih eo, ‘Orot an uman kwafatum kwabai kwan ufun kwaisaroun ere gugumin wanawanan nama, narerey wan nitarfofor naso’ob.’”
14 ’Majta meꞌɨ́n tɨ Dios huáꞌajee, aꞌɨ́ɨ mú muꞌíi. Mɨ́ majta, meꞌɨ́n tɨ Dios huaꞌavéꞌehuau, camu muꞌíi, sino cɨ́j muꞌu, micu.
14 Naatu Jesu ana tur yomaninamaim eo, “Sabuw moumurih na’in God ea’afih, baise matan ta’amo boro narubinih.”
15 Majta meꞌɨ́n ɨ́ fariseos, aꞌɨ́ɨ mú aꞌucɨ́j. Majta miyen raaxɨ́ꞌepɨꞌɨntare mej mi raatémuaꞌitɨn meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús tɨ ij aꞌɨ́ɨn ayén autéꞌɨtzen mej mi meꞌɨ́jna jɨ́n jetzen teꞌujpuáꞌajteꞌen.
15 Basit Ofafar Bai’obaiyenayah afa hin sa’ab akisihimo hiku’ay Jesu baikubibiruwin isan hiyakitifuw.
16 Matɨ́ꞌɨj mi seica huataꞌáitecaꞌa mej mi tiuꞌuxáj jamuan ɨ́ Jesús. Aj mú mi aꞌucɨ́j, majta seica jamuan ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ Heródes.
16 Imaibo hai bai’ufununayah afa naatu Herod ana kou’ay sabuw afa hin Jesu biyan hitit hio, “Bai’obaiyenayan, aki aso’ob. O i anababatun turamaim kuo, God ana sabuw isah abisa ekokokomaim kubi’obaiyih, abisa sabuw tenotanot isan men kubiyababan, anayabin o men orot babin ufuhine ku’i’itin.
17 Patáꞌaj piyen titaatáꞌixaateꞌen yee: ¿Ni qui xɨ́ꞌepɨꞌɨn tej teꞌɨ́ɨn tiuꞌunájchi aꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ mej huáꞌajijveꞌe ɨ́ gobierno jetze meꞌecan nusu tecaí? ¿Ni qui tiyen tiraanájchiteꞌen teꞌɨ́jna tɨ tíꞌitaꞌaijteꞌe tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n César?
17 Imih kuo anowar. Caesar isan kabay tanabibaiyan boro ata ofafar tana’astu’ub, ai en? O mi’itube kunotanot?”
18 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jesús, puꞌuri ramuaꞌareerecaꞌa mej caí miyen tíꞌiraꞌihuaꞌu jéꞌiyecan jɨmeꞌe sino ayée mú raxɨ́ꞌeveꞌecaꞌa mej aꞌij puaꞌa ráaruuren. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
18 Jesu mar ta’imon hio hai tur naniyan bai uwih eo, “Kwa i wanawan rerekabih! Aisim ayu kwabikubibiruwu?
19 Tumin senaataseíjrateꞌe ɨ́ mej jɨ́n tíꞌinajchita meꞌɨ́jna ɨ́ mej jɨ́n huáꞌajijveꞌe.
19 Kabay kwabai kwana kwai’obaiyu aitin.” Naatu kabay hibai hina hitin.
20 Aj pu i ayén tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
20 Itin sawar imaibo eo, “Iti kabayamaim i yait ayubin naatu wabin tema’am?”
21 Ayee mú tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n:
21 Hiya’afut hio, “Caesar.” Basit Jesu iuwih eo, “Abisa Caesar nowan Caesar kwanitin, naatu abisa God nowan God kwanitin.”
22 Matɨ́ꞌɨj miyen tiráanamuajriꞌi, jéꞌecan mú naa rɨ́ꞌɨ tiraꞌutaseíj. Matɨ́ꞌɨj mi á yaúurɨe. Majta aꞌucɨ́j.
22 Iti na’at eo hinonowar ana maramaim hifofor men kafaita. Naatu hihamiy himatabir maiye hin.
23 Aꞌájna xɨcájraꞌa jetze, aꞌɨ́ɨ mú majta á eꞌiréꞌene aꞌɨ́ɨme ɨ́ saduceos. Ayee mú tíꞌixaxaꞌa aꞌɨ́ɨme tɨ jɨ́meꞌen yee camu chéꞌe huatarújsin ɨ́ mej huácuii. Matɨ́ꞌɨj mi miyen tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús tɨjɨ́n:
23 Nati veya ta’imon kau’ay ta wabin Sadducee hai sabuw afa hina Jesu biyan hitit hio, “Sabuw morobone boro men hinayawas maiye.”
24 ―Maeestru, ayée pu raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés teecan. Tɨ́ puaꞌa nuꞌu jaꞌatɨ́ tɨ neɨche, tɨ puaꞌa aꞌɨ́ɨn caí títɨꞌɨríjmuaꞌa huámɨꞌɨni, ruxeꞌeveꞌe nuꞌu tɨ aꞌɨ́ɨn ihuáareꞌaraꞌan raꞌancuréꞌeviꞌitɨn aꞌɨ́jna tɨ ratéviꞌitɨneꞌe ɨ́ tɨ huamɨ́ꞌɨ tɨ ij títɨꞌɨríjmuaꞌa áꞌaraꞌani aꞌɨ́jna jetze meꞌecan.
24 Naatu hio maiye, “Bai’obaiyenayan Moses eo tautabin orot ain natun en namomorob tain boro tuwah ana kwafur ni’aawan, saise hairi hina’in kek hinatufuw tuwah efanin.
25 ’Ayee pu hui jaꞌanáj tiujuꞌurɨ́j téjmi tzajtaꞌa. Muaꞌaráhuaꞌapuacaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa. Ajta aꞌɨ́ɨn tɨ iꞌivastaꞌa, aꞌɨ́ɨ pu huaténeꞌɨchecaꞌa. Ajta áꞌiyen huamɨ́ꞌɨ. Aru capu títɨꞌɨrijmuáꞌa jáꞌaraa aꞌɨ́jna tɨ ratéviꞌitɨneꞌe. Aꞌɨ́ɨ pu jemi huateájturaa aꞌɨ́jna tɨ raꞌitéꞌase.
25 Imih marasika orot, ain uf nah etei seven hima’am, basit orot ain tabin naatu kek en morob. Ana kwafur tain i’aawan.
26 Ayee pu cheꞌatá naꞌa tiráaruu aꞌɨ́jna ɨ́ juutzeájraꞌan ɨ́ tɨ raꞌitéꞌase ɨ́ tɨ vástaꞌa meꞌecan, aꞌɨ́ɨ pu ajta caí títɨꞌɨrijmuáꞌa jáꞌaraa, huamɨ́ꞌɨ. Ajta áꞌiyen ɨ́ seɨj, ɨ́ tɨ iꞌi huaíca, aꞌɨ́ɨ pu raꞌanténexcacaꞌa. Ajta, ayée pu cheꞌatá naꞌa tiráaruu. Ajta áꞌiyen, ayén teꞌirájraa tɨ ayén tihuáꞌuruu naíjmiꞌica ɨ́ mej aráhuaꞌapua. Capu jaꞌatɨ́ títɨꞌɨrijmuáꞌa jáꞌaraa.
26 I auman kek en morob. Naatu tain ta bo kwafur i’aawan maiye. Kek en morob ef ta’imon na’atube hisinaf re in yomanin hi’asa’ub.
27 Tɨꞌɨj jí, aꞌɨ́ɨn ꞌɨ́itaꞌa ajta huamɨ́ꞌɨ.
27 Uf toro’ot, babin morob.
28 ’Ari íjii, ¿aꞌataani hui ɨ́raꞌaraꞌan púꞌéeneꞌe aꞌame, aꞌájna xɨcájraꞌa mej jetzen majtáhuaꞌa huatarújsin? Naíimiꞌi mú xaa ratéviꞌitɨneꞌe, aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aráhuaꞌapua.
28 Orot etei i babin ta’imon hi’aawan, imih ana maramaim morobone hinamimisir maiye, babin i boro menatan ni’aawan?”
29 Aj pu i Jesús ayén tiuꞌutaniú tɨjɨ́n:
29 Jesu iyafutih eo, “Kwa i a not hikwaris. Anayabin Buk Atamanin men kwaso’ob, naatu God ana fair auman men kwaso’ob.
30 Aꞌájna xɨcájraꞌa mej jetzen huatarújsin ɨ́ mɨꞌɨchite, camu miyen néjneꞌɨchen ɨ́ teteca. Majta ɨ́ ꞌuuca, camu majta viɨchen, sino ayée mú éeneꞌe muáꞌajuꞌun matɨ́j aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌivaɨreꞌe u ta japua Dios tɨ éꞌeseijreꞌe.
30 Anayabin morobone hinamimisir ana veya tounamatar maramaim tabina’e tema’am na’atube bairi boro hinama.
31 — ausente —
31 Naatu morobone hinamisir maiye isan God eo Buk Atamaninamaim hikirum inu’in kwaiyab kwa’itin ei en? God iti na’atube eo,
32 — ausente —
32 ‘Ayu i Abraham ana God, Isaac ana God, naatu Jacob ana God.’ Nati God i sabuw yawasih hai God men sabuw murubih hai Godamih.”
33 Majta meꞌɨ́n ɨ́ teɨte ɨ́ mej eꞌetiújseɨj ɨ́ jemin, jéꞌecan mú naa rɨ́ꞌɨ tiraꞌutaseíj meꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌij tɨ aꞌɨ́ɨn tihuáꞌamuaꞌatejcaꞌa.
33 Sabuw rou’ay gagamin iti tur hinonowar, hifofor men kafaita, anayabin abisa bi’obaiyih i tur anababatun.
34 Majta meꞌɨ́n ɨ́ fariseos, matɨ́ꞌɨj ráamuaꞌareeriꞌi tɨ Jesús ayén huaꞌutémuaꞌitɨ aꞌɨ́mej ɨ́ saduceos, aj mú mi tiújseɨj.
34 Jesu tur eo Sadducee sabuw hai tur etei rabirab ana maramaim Pharisee sabuw hi’itin. Basit etei hina hita’imon.
35 Ajta seɨ́j tɨ huáꞌa jetze ajtémeꞌecantacaꞌa, temuaꞌa pu tiraayɨ́ꞌɨtɨhuaꞌa aꞌij tɨ téꞌeyuꞌusiꞌi ɨ́ yuꞌuxari jetze. Aꞌɨ́ɨ pu ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
35 Wanawanahimaim ofafar so’obayan orot ta na Jesu ikubibiruw eo,
36 ―Maeestru, ¿tiꞌitájni niuucarijraꞌa jaítzeꞌe ruxeꞌeveꞌe ɨ́ tɨ raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés teecan?
36 “Bai’obaiyenayan, obaiyunen tur menatan i gagamin ofafar etei wanawanahimaim?”
37 — ausente —
37 Jesu iya’afut eo, “Regah, a God isan dogor tutufin etei, a not tutufin etei, naatu biya tutufin etei iniyabuw.
38 — ausente —
38 Iti ofafar i gagamin naatu ofafar ana ukwarin.
39 ’Ajta, ayée pu hui cheꞌatá naꞌa ꞌeen ɨ́ tɨ raꞌitéꞌase tɨjɨ́n: “Patáꞌaj nuꞌu piyen cheꞌatá penaꞌa rɨ́ꞌɨ tirájchaꞌɨɨ ɨ́ axɨ́ꞌej tevi patɨ́j aseɨ́j tiꞌitiꞌáꞌachaꞌɨ́ɨ.”
39 Naatu ofafar bairou’abin i iti. ‘Taituwa isah iniyabow o taiyuw isa kubiyabow na’atube.’
40 Nain aꞌij tɨ raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés teecan, ajta nain aꞌij mej tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Dios jetze meꞌecan tíꞌixaxaꞌataꞌa, nain pu jɨ́n ayén tirájteusin aꞌɨ́jna jɨmeꞌe i tɨ tíꞌihuaꞌapua i niuucari. ―Ayee pu Jesús tiraatáꞌixaa.
40 Moses ana ofafar tutufin etei naatu God ana dinab oro’orot hai bai’obaiyen etei i iti ofafar rou’ab tebi’ukwarih.”
41 Maúcheꞌe mú eꞌeréꞌeteꞌecaa aꞌɨ́ɨme ɨ́ fariseos. Tɨꞌɨj jí Jesús ayén tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
41 Pharisee sabuw hiru’ay hita’imon, basit Jesu ibatiyih
42 ―¿Aꞌiné tejamuáꞌamitɨejteꞌe múꞌejmi jɨ́meꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Cɨríistuꞌu, tɨ Dios án yáꞌujra ɨ́ ɨpuari japua? ¿Aꞌataani yaujraꞌan púꞌeen?
42 eo, “Kwa a notamaim Keriso isan mi’itube kwanotanot? I boro orot yait natun?” Naatu i hiya’afut hio, “Keriso i boro David ana agirane nan.”
43 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
43 Naatu Jesu ibatiyih eo, “Bo aisim Anun Kakafiyin ana fairamaim David iwanasum, Regah isan eo,
44 Tavástaraꞌa pu ayén tiraatáꞌixaa aꞌíjna i nevástaraꞌa tɨ jɨ́meꞌen yee:
44 ‘Regah au Regah isan eo, Umau au asukwafune kumare inama’am. Ana maramaim ayu boro anatit a kamabiy sabuw anabow babamaim anaya.’
45 ’Aꞌɨ́j pu jɨ́n, tɨ puaꞌa David ayén raatamuáꞌa tɨjɨ́n nevástaraꞌa, ¿aꞌiné tíꞌirɨꞌɨri tɨ aꞌɨ́ɨn Cɨríistuꞌu ayén aꞌɨ́ɨn puꞌéeneꞌe áꞌaraꞌani ɨ́ yaujraꞌan? Capu aꞌij tíꞌirɨꞌɨri xaa neꞌu, aꞌiné Cɨríistuꞌu pu jaítzeꞌe veꞌecán jɨ́n tiꞌitéjvee caí David teecan ayén tiꞌitéveecaꞌa.
45 “David Roubininenayan orot isan i ana Regah rauw eo, imih men karam Roubininenayan orot i David ana agir narauw nao.”
46 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej ráanamuajriꞌi, camu aꞌatzu aꞌij tirájteu aꞌij mej tiuꞌutániuuni. Tɨ́j naꞌa aꞌájnáꞌɨmua, capu chéꞌe jaꞌatɨ́ áꞌucaꞌanejcaꞌa tɨ ayén tiraataꞌíhuaꞌu.
46 Men yait ta Jesu ana tur wan yimih. Nati ana veya’amaim men yait ta baibat afa bow na Jesu ibatiyimih.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.