Atos 17
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs NVT
1 Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌuréꞌene aꞌujna chajtaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Anfipolis, ajta tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Apolonia. Aj mú mijtáꞌi meꞌuun aꞌaráꞌa chajtaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Tesalónica aꞌu tɨ huaꞌateyuu éꞌeseijreꞌe aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Tɨ́j naꞌa tíꞌijrɨꞌɨrejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo. Aꞌuu pu aꞌuteájrupi huaꞌatéyujtaꞌa jaꞌanáj tɨ ayén tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa jetze matɨ́ꞌɨj puaꞌa ruseꞌupi. Huaíca itɨeeri tzajtaꞌa pu tihuaꞌutáꞌixaa ɨ́ yuꞌuxari jetze.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Ayee pu tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa tɨ ayén tiúꞌuxeꞌeveꞌecaꞌa tɨ aꞌɨ́ɨn rajpuaíjtzi áꞌaraꞌani aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ nuꞌu Dios án yáꞌujra ɨ́ ɨpuari japua. Ajta, nuꞌu tɨ́ꞌɨj huamɨ́ꞌɨn, ayée pu tiúꞌuxeꞌeveꞌecaꞌa tɨ huatarún ajtahuaꞌa huáꞌa tzajtaꞌa ɨ́ mɨꞌɨchite. Ayee pu tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa tɨjɨ́n:
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Matɨ́ꞌɨj mi seica ráꞌantzaahua ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan. Aj mú mi huáꞌajaahua meꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, majta meꞌɨ́jna ɨ́ Silas, majta mú jeíhua téꞌantzaahua ɨ́ mej meꞌɨ́n púꞌeen ɨ́ griego ɨ́ mej ranáꞌamicheꞌe ɨ́ Dios, majta muꞌiitɨ́ ɨ́ ꞌuuca ɨ́ mej jaítzeꞌe raxɨ́ꞌeveꞌe ɨ́ chajtaꞌana.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, jéꞌecan mú huáꞌanchueere. Aꞌɨ́j mú jɨ́n huáꞌajseɨj seica ɨ́ mej aꞌij puaꞌa tíꞌiteteɨte ɨ́ mej áꞌujujhuaꞌaneꞌe aꞌujna jáꞌahuaꞌa aꞌu mej tejeꞌetuáaj muáꞌayeꞌi. Aj mú mi caꞌaníjraꞌa huaꞌutáꞌa ɨ́ teɨte mej mi huataníniuꞌucacun. Jéꞌecan pu aꞌij puaꞌa tiujuꞌuteáarɨj aꞌujna ɨ́ chajtaꞌa.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Mɨ majta, camu huáꞌuteu aꞌɨ́mej ɨ́ mej huaꞌapua; seica mú huáteu. Aꞌɨ́j mú jɨ́n aꞌɨ́mej aꞌujájpuacaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ Jasón, majta seica ɨ́ ihuáamuaꞌameꞌen. Aꞌɨ́ɨ mú mé huajaꞌujájpuacaꞌa aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej tiꞌitɨj jɨ́n títetateí. Majta antijíihua miyen tɨjɨ́n:
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 Ajta aꞌíjna i Jasón, aꞌii pu hui huaꞌancuréꞌeviꞌitɨ ɨ́ ruche. Camu téꞌaste ɨ́ yeꞌirá jetze ɨ́ tɨ tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌíjna ɨ́ ta rey, aꞌíjna tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n César. Ayee mú tiꞌixa tɨ nuꞌu hui seɨj aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ rey, aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Jesús. ―Ayee mú tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa tíꞌiteteɨte.
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Matɨ́ꞌɨj aꞌɨ́mej huánamuajriꞌi, jéꞌecan pu aꞌij puaꞌa huaꞌutáꞌa ɨ́ huáꞌa tzajtaꞌa ɨ́ teɨte, majta ɨ́ mej tiꞌitɨj jɨ́n títetateí.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Aj pu i aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jasón, majta meꞌɨ́jna ɨ́ seica, tumin mú tiuꞌutáꞌa aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej títetateí mej mi huaꞌutátuaani caí chéꞌe miyen huáꞌaruure matɨ́j huáꞌuruu u mej huajaꞌuvéꞌejajpuacaꞌa. Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej títetateí, aꞌɨ́ɨ mú huaꞌutátuaa.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Matɨ́ꞌɨj mi meꞌɨ́n huáꞌihuaamuaꞌa caꞌanacan huaꞌutaꞌítecaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, majta meꞌɨ́jna ɨ́ Silas mej áꞌucɨɨne tɨ́caꞌari tzajtaꞌa aꞌujna jáꞌahuaꞌa chajtaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Berea. Jɨ́meꞌen muꞌu meꞌuun aꞌaráꞌa, aj mú mi aꞌuteájrupi huaꞌatéyujtaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Berea éꞌeche, jaítzeꞌe mú rɨ́ꞌɨ naa tihuáꞌajeevecaꞌa mecaí aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Tesalónica aꞌuchéjmeꞌecaa. Naa mú rɨ́ꞌɨ tiraꞌancuréꞌa ɨ́ niuucari. Tɨ́ꞌɨj pɨ́ naꞌa nain xɨcaj tzajtaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú rahuaucaꞌa ɨ́ yuꞌuxari jetze mej mi ráamuaꞌaree tɨ puaꞌa ayén tiꞌayajna nusu caí aꞌij tɨ tíꞌixajtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Aꞌɨ́j mú jɨ́n muꞌiitɨ́ téꞌantzaahua, majta muꞌiitɨ́ ɨ́ mej aꞌɨ́mej jetze ajtémeꞌecan ɨ́ griego. Aꞌɨ́ɨ mú majta téꞌantzaahua ɨ́ mé ꞌuuca ɨ́ mej rɨ́ꞌɨ huajáꞌuseijracaꞌa temuaꞌa naa. Ayee mú cheꞌatá menaꞌa téꞌantzaahua ɨ́ teteca.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Tesalónica éꞌechejcaꞌa, matɨ́ꞌɨj ráamuaꞌareeriꞌi tɨ aꞌɨ́ɨn Pablo tihuaúꞌixaa ɨ́ niuucari tɨ jetzen ráꞌaxa ɨ́ Dios aꞌujna Berea, matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun áꞌujuꞌun. Aꞌɨ́ɨ mú majta caꞌaníjraꞌa huaꞌutáꞌa ɨ́ teɨte mej mi huaꞌutájaaxɨejviꞌi. Jéꞌecan mú huáꞌaniuꞌucasteꞌecaꞌa.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Majta meꞌɨ́n ɨ́ huáꞌaꞌihuaamuaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú caí áꞌatee; áꞌiyen mú raataꞌítecaꞌa tɨ Pablo áꞌuraꞌani aꞌujna ti eꞌeveꞌeꞌástɨme ɨ́ jaj tɨ veꞌée. Majta meꞌɨ́n ɨ́ Silas, ajta ɨ́ Timoteo, aꞌɨ́ɨ mú aꞌuteájturaa aꞌujna u Berea.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Majta ɨ́ mej Pablo jamuan aꞌucɨ́j, aꞌɨ́ɨ mú yaꞌuvíꞌitɨ chajtaꞌa jetze tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Atenas. Majta áꞌiyen huaréꞌacɨ. Mehuaꞌutaꞌítacaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ Silas, majta meꞌɨ́jna ɨ́ Timoteo mej nuꞌu tiújseɨreꞌen caꞌanacan.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Tɨ́ꞌɨj Pablo aúcheꞌe huáꞌachuꞌeveꞌecaꞌa aꞌujna Atenas, jéꞌecan pu tiniúꞌucacaꞌa ɨ́ ru jetze aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ huaꞌuseíj ɨ́ huáꞌa dioosi ɨ́ mej á eꞌeréꞌeteꞌecaa nainjapua aꞌujna chajtaꞌana.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Aꞌɨ́j pu jɨ́n, aꞌɨ́ɨn Pablo tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa huáꞌa teyujtaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, ajta aꞌɨ́mej jemi ɨ́ griego ɨ́ mej Dios náꞌamicheꞌe. Ajta tɨ́j naꞌa nain tújcaꞌari tzajtaꞌa, aꞌɨ́ɨ pu tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej meꞌuun aꞌutéꞌuucaꞌa aꞌujna aꞌu mej tejéꞌetuꞌaraca.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Majta meꞌuun seica aꞌutéꞌuucaꞌa ɨ́ mej tiúꞌujmuaꞌate aꞌij mej tíꞌixaxaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej jee epicúreos, majta seica ɨ́ mej tiúꞌujmuaꞌate aꞌij mej tíꞌixaxaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej miyen huataújmuaꞌa tɨjɨ́n estoicos. Matɨ́ꞌɨj mi autéjhuii mej tiuꞌuxáj jeíhua. Matɨ́ꞌɨj mi autéjhuii mej miyen tiráꞌixaateꞌen meꞌɨ́jna. Ayee mú seica tiꞌixa tɨjɨ́n:
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Matɨ́ꞌɨj mi yaꞌuvíꞌitɨ aꞌánna aꞌu mej eꞌetiújseꞌɨrihuaꞌa jɨrí japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Areópago. Ayee mú tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 ¿Aꞌiné petíꞌitaꞌixaateꞌe tiꞌitɨj jɨmeꞌe tej caí yaúꞌitɨe, tej caí jaꞌanáj ráanamuajriꞌi? Ayee tu hui tíꞌijxeꞌeveꞌe tej ráamuaꞌaree aꞌij tɨ huataújmuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ niuucari.
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Ayee mú aꞌɨ́jna jɨ́n tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi, aꞌiné naímiꞌi ɨ́ mej Atenas éꞌemeꞌecan, majta ɨ́ mej seɨj chuéjraꞌa japua éꞌemeꞌecan ɨ́ mej meri meꞌuun aꞌuchéjme aꞌujna Atenas, camu máàj tiꞌitɨ́j avéꞌemuaꞌareerecaꞌa. Aꞌɨ́ɨ muꞌu pɨ́ namuajracaꞌa ɨ́ tɨ jéjcuacan jɨ́n tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa ɨ́ niuucari.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Aj pu i Pablo huatéechaxɨ jáꞌitaꞌa huáꞌa tzajtaꞌa ɨ́ mej eꞌetiújseɨreꞌecaꞌa aꞌujna Areópago. Ayen tɨjɨ́n:
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Ayee nu hui tejáꞌamuaꞌixaateꞌe aꞌiné netɨ́ꞌɨj áꞌucheꞌecaneꞌe nehuáꞌaseijracaꞌa aꞌu tɨ naꞌa sej yeꞌutéchajtza seɨ́j ɨ́ aꞌamua dioosi. Seɨ́j nu huaseíj ɨpuari japua tɨ jetzen téꞌeyuꞌusiꞌi ayén tɨjɨ́n: “Tej rɨ́ꞌɨ tiraatáꞌan ɨ́ Dios tej caí ramuaꞌate.” Aꞌíjna sej caí ramuaꞌate, rɨ́ꞌɨ xu tiraatáꞌaca. Aꞌij nu xaa jɨ́n niyen tejámuaatáꞌixaateꞌesin.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Dios tɨ raatétaahuacaꞌa i chaanaca tej japuan seijreꞌe, ajta nain jɨmeꞌe tɨ ayén tíꞌiseijreꞌe, aꞌii pu hui aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ tɨ tíꞌaijta naíjmiꞌicɨꞌe u ta japua, ajta naíjmiꞌicɨꞌe íiyen chaanaca japua. Capu ayun che ɨ́ Dios íiyu teyujtaꞌa ɨ́ mej ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ́ teteca.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Capu ayén tiúꞌujxeꞌeveꞌe mej raatévaɨreꞌen tiꞌitɨj jɨmeꞌe tɨ tiráꞌaturaateꞌe aꞌiné aꞌɨ́ɨ pu ruseɨ́j huaꞌatáꞌaca naíjmiꞌica ɨ́ teteca mej ruuri muáꞌaraꞌani, mej ucajyáatɨyeꞌican, ajta huaꞌatáꞌaca naíjmiꞌica tɨ́j naꞌa tiꞌitɨ́j tɨ huáꞌaturaateꞌe.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 ’Ayee pu Dios ráaruu mej seɨ́j jetze huanéj ɨ́ teáataꞌa naímiꞌi ɨ́ teɨte mej mi nainjapua seijreꞌe íiyen chaanaca japua. Ajta, aꞌɨ́ɨ pu hui raaxɨ́ꞌepɨꞌɨntare aꞌachú mej áꞌatɨjtɨꞌɨren, ajta aꞌu mej aꞌuchéjmeꞌeni.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Ayee pu Dios aꞌɨ́jna jɨ́n huarɨ́j mej mi ráahuauni meꞌɨ́jna, mej mi miyen éeniꞌicɨꞌe ráateuni. Mɨ ajta aꞌɨ́ɨn, capu aꞌachú aꞌɨmuá méꞌe éꞌeseijreꞌe itejmi jemi.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 ’Ayee puꞌu naꞌa tíꞌeen aꞌiné aꞌɨ́j tu jetze ruuri ɨ́ Dios, tej ti tiyen éeneꞌe mé téꞌujujhuaꞌaneꞌen, tej ti tiyen huatéꞌuuca. Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tíꞌichuicaca múꞌejmi tzajtaꞌa, seica mú majta miyen cheꞌatá menaꞌa tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌij nej inee tejáꞌamuaꞌixaateꞌe. Majta miyen tɨjɨ́n: “Teen tu teajta yaújmuaꞌameꞌen púꞌeen ɨ́ Dios.”
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 ’Jaꞌiné teen tu yaújmuaꞌameꞌen púꞌeen ɨ́ Dios, capu hui ayén tiraavíjteꞌe tej tiyen tíꞌimuajca tɨ Dios ayén ꞌeen tɨ́j tiꞌitɨ́j tɨ taavíjhua oro jɨmeꞌe, nusu i plata jɨmeꞌe, nusu tetej jɨmeꞌe. Capu ayén ꞌeen tɨ́j tiꞌitɨ́j ɨ́ mej raatétaahuacaꞌa ɨ́ teɨte aꞌij mej yeꞌí tirájteu meꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ rumuaꞌatzíiraꞌa.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 — ausente —
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 — ausente —
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Matɨ́ꞌɨj ráanamuajriꞌi tɨ Dios raꞌajjáj ɨ́ mɨꞌɨchite tzajtaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, seica mú ráꞌaxɨeehuariꞌiracaꞌa. Majta seica miyen tɨjɨ́n:
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Aj pu i ajtáraa ɨ́ Pablo huáꞌa jetze.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Aru maúcheꞌe mú seica ɨ́ teɨte áꞌujujhuaꞌaneꞌe jamuan. Meráꞌantzaahua micu. Aꞌii mú meꞌɨ́n púꞌeen, ɨ́ mej huáꞌa tzajtaꞌa aꞌutéꞌuucaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Dionisio, ɨ́ tɨ huáꞌa jetze ajtémeꞌecantacaꞌa aꞌujna Areópago, ajta seɨ́j ɨ́ ꞌɨ́itaꞌa tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Dámaris, majta seica mú majta téꞌantzaahua.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.