Atos 13
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs NVT
1 Ajta, aꞌujna jáꞌahuaꞌa, chajtaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Antioquía, aꞌúu mú aꞌutéꞌuucaꞌa ɨ́ teɨte ɨ́ mej téꞌatzaahuateꞌe. Seica mú tíꞌixajtacaꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan, majta seica mú tihuáꞌamuaꞌatejcaꞌa ɨ́ teɨte. Aꞌii mú aꞌɨ́ɨn púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Simón, tɨ ajta ayén ántehuaacaꞌa tɨjɨ́n tɨ xuꞌumuaraꞌa. Ajtahuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Lucio tɨ Cirene éꞌemeꞌecan, ajta ɨ́ Manaén. (Aꞌɨjna ɨ́ Manaén, aꞌɨ́ɨ pu amiiguraꞌan pu éeneꞌe ɨ́ Heródes tɨ tíꞌaijtacaꞌa nainjapua u Galilea). Ajta pu aꞌɨ́ɨn aꞌuun aꞌutéveecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Saulo.
1 Entre os profetas e mestres da igreja de Antioquia da Síria estavam Barnabé e Simeão, chamado Negro, Lúcio de Cirene, Manaém, que tinha sido criado com o rei Herodes Antipas, e Saulo.
2 Jaꞌanáj mú téniúuveꞌe, majta rúꞌitziꞌiveꞌecaꞌa, aj pu i aꞌɨ́ɨn xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
2 Certo dia, enquanto adoravam o Senhor e jejuavam, o Espírito Santo disse: “Separem Barnabé e Saulo para realizarem o trabalho para o qual os chamei”.
3 Aj mú mi raatáhuaviiriꞌi ɨ́ Dios, majta rúꞌitziꞌiveꞌe. Matɨ́ꞌɨj mi huaꞌavéꞌemuarɨꞌexɨ ɨ́ huáꞌamuꞌuutzeꞌe. Aj mú mi huaꞌutaꞌítecaꞌa mej nuꞌu áꞌucɨɨne.
3 Então, depois de mais jejuns e orações, impuseram as mãos sobre eles e os enviaram em sua missão.
4 Aꞌiné aꞌɨ́jna ɨ́ xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌutaꞌítecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Saulo, aꞌúu mú pújmeꞌen aꞌucɨ́j aꞌujna jáꞌahuaꞌa, chajtaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Seleucia. Aj mú mi atéecɨ ɨ́ baarcu jetze. Matɨ́ꞌɨj mi aꞌuun jetze pújmeꞌen antacɨ́j seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ eꞌeráahuachi tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Chipre.
4 Enviados pelo Espírito Santo, eles desceram ao porto de Selêucia, de onde navegaram para a ilha de Chipre.
5 Aꞌuu mú vejliꞌi eꞌejtéene aꞌujna jáꞌahuaꞌa baarcu tɨ aꞌutéecheꞌeca. Ayee pu téjaꞌarájtehuaa ɨ́ chajtaꞌana tɨjɨ́n Salamina. Matɨ́ꞌɨj mi autéjhuii mej tihuaꞌutáꞌixaateꞌen aꞌij tɨ tihuaꞌutáꞌixaa ɨ́ Dios. Aꞌuu pu tihuáꞌaꞌixaateꞌecaꞌa huaꞌateyuu tzajtaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan. Ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Juan, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌa jamuan huaméꞌecaa, ajta pu aꞌɨ́ɨn huáꞌavaɨreꞌecaꞌa.
5 Ali, na cidade de Salamina, foram às sinagogas judaicas e pregaram a palavra de Deus. João Marcos os acompanhava como assistente.
6 Nain japua mú úꞌucɨɨnecaꞌa tɨ́j naꞌa á tejeꞌeráahuachi. Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌaráꞌa chajtaꞌa, tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Pafos. Aꞌuu mú raꞌantinájchecaꞌa seɨ́j ɨ́ tɨ Israél jetze ajtémeꞌecan tɨ ayén ántehuaacaꞌa tɨjɨ́n Barjesús. Támuaꞌaree aꞌɨ́jna. Ajta tíꞌihuaꞌitaca tɨ nuꞌu tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan.
6 Viajaram por toda a ilha até que, por fim, chegaram a Pafos, onde encontraram um feiticeiro judeu, um falso profeta chamado Barjesus.
7 Aꞌɨjna tɨ támuaꞌaree, aꞌɨ́ɨ pu ravaɨreꞌecaꞌa ɨ́ tajtuhuan ɨ́ tɨ jɨ́n antiújmuaꞌaree. Ayee pu ántehuaacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ tajtuhuan tɨjɨ́n Sergio Paulo. Jéꞌecan pu téꞌumuaꞌareerecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ tajtuhuan. Aj pu i huaꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Saulo aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ aꞌɨ́ɨn tajtuhuan ayén tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa tɨ huáꞌunamua aꞌij tɨ ꞌeen jɨ́n huajaꞌutaꞌítecaꞌa ɨ́ Dios.
7 Ele acompanhava o governador Sérgio Paulo, um homem inteligente que convidou Barnabé e Saulo para visitá-lo, pois desejava ouvir a palavra de Deus.
8 Ajta aꞌɨ́ɨn tɨ támuaꞌaree, aꞌɨ́ɨ pu ayén ántehuaacaꞌa tɨjɨ́n Elimas. Aꞌɨ́ɨ pu huáꞌa jetze meꞌecan huatéechaxɨ tɨ́ꞌij caí téꞌantzaahuateꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ tajtuhuan.
8 Mas Elimas, o feiticeiro (esse é o significado de seu nome), opôs-se a eles, na tentativa de impedir que o governador viesse a crer.
9 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Saulo, tɨ ajta ayén ántehuaa tɨjɨ́n Pablo, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́jna jetze aráujcaꞌanejcaꞌa ɨ́ xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios. Aj pu i raꞌaráaseij temuaꞌa naa.
9 Cheio do Espírito Santo, Saulo, também conhecido como Paulo, encarou Elimas nos olhos
10 Tɨꞌɨquí ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
10 e disse: “Filho do diabo, cheio de toda espécie de engano e maldade e inimigo de tudo que é certo! Quando deixará de distorcer os caminhos retos do Senhor?
11 Puꞌuri Dios puaíjtzi muaatáꞌasin íjii. Puaꞌaracúuni pej puaꞌamé. Capej hui chéꞌe mé uunéeri puaꞌamé tújcaꞌari tzajtaꞌa.
11 Preste atenção, pois o Senhor colocou a mão sobre você para castigá-lo, e você ficará cego, sem conseguir ver a luz do sol por algum tempo”. No mesmo instante, neblina e escuridão cobriram-lhe os olhos e ele começou a tatear, suplicando que alguém o tomasse pela mão e o guiasse.
12 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ tajtuhuan, tɨ́ꞌɨj raaseíj aꞌij tɨ tiꞌitɨ́j huarɨ́j, tɨꞌɨqui ráꞌantzaahua aꞌiné aꞌij pu puaꞌa raꞌutaseíj aꞌij mej yeꞌí tihuaꞌumuáꞌate meꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ tavástaraꞌa tɨ raniuuca.
12 Quando o governador viu o que havia acontecido, creu, muito admirado com o ensino a respeito do Senhor.
13 Aj mú mi aꞌucɨ́j, aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, majta meꞌɨ́jna ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. Aꞌuu mú atéecɨ ɨ́ baarcu jetze. Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌuréꞌene aꞌujna jáꞌahuaꞌa seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Panfilia. Aꞌuu mú aꞌaráꞌa aꞌujna chajtaꞌana japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Perge. Tɨꞌɨquí aꞌɨ́jna ɨ́ Juan, aꞌúu pu huajaꞌutétuaaxɨ. Ajta aꞌuun airáane u Jerusalén.
13 Paulo e seus companheiros saíram de Pafos num navio e foram à Panfília, onde aportaram em Perge. Ali, João Marcos os deixou e voltou para Jerusalém.
14 Majta meꞌɨ́n ɨ́ seica, aꞌɨ́ɨ mú huiráacɨ aꞌujna Perge. Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌaráꞌa aꞌujna jáꞌahuaꞌa aꞌujna chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Pisidia. Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌaráꞌa aꞌujna Antioquía. Aꞌuu mú aꞌuteájrupi huáꞌa teyuu tzajtaꞌa aꞌɨ́jna xɨcájraꞌa mej jetzen ruseꞌupi. Matɨ́ꞌɨj mi huatéraꞌasecaꞌa.
14 Paulo e Barnabé prosseguiram para o interior, até Antioquia da Pisídia. No sábado, foram à sinagoga.
15 Aj mú mi seica raꞌujíjve ɨ́ yuꞌuxari ɨ́ teꞌanxɨ́vi, majta ɨ́ seica ɨ́ yuꞌuxari ɨ́ mej teꞌuyúꞌuxacaꞌa ɨ́ mej tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan. Matɨ́ꞌɨj mi ɨ́ mej tíꞌaijta teyujtaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú miyen tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
15 Depois da leitura dos livros da lei e dos profetas, os chefes da sinagoga lhes mandaram um recado: “Irmãos, se vocês têm uma palavra de encorajamento para o povo, podem falar”.
16 Aj pu i aꞌɨ́ɨ á aꞌutéechaxɨ aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo. Tɨ́ꞌɨj i rumuájcaꞌa jɨ́n huaꞌutáꞌijmɨijriꞌi tɨjɨ́n mej caí aꞌij teáruaasimeꞌen. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
16 Então Paulo ficou em pé, levantou a mão para pedir silêncio e começou a falar: “Homens de Israel e gentios tementes a Deus, ouçam-me!
17 Aꞌɨjna ɨ́ huaꞌaDioj ɨ́ mej uyéꞌesiseꞌiraꞌa aꞌujna Israél, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌavéꞌeviꞌitɨ aꞌɨ́mej ɨ́ tayáꞌupuacɨꞌɨstemuaꞌa. Aj pu i aꞌɨ́ɨn huaꞌutámuꞌiire jeíhua matɨ́ꞌɨj mauj meꞌuun éꞌechejcaꞌa aꞌu mej caí chuej éꞌejchaꞌɨcaꞌa. A mú éꞌechejcaꞌa meꞌújna jáꞌahuaꞌa seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Egipto. Aj pu nuꞌu i Dios huaꞌirájtuaa, aꞌujna chuéjraꞌa japua, aꞌiné aꞌɨ́ɨ pu ayén huaꞌumuáꞌamuateꞌecaa.
17 “O Deus desta nação de Israel escolheu nossos antepassados e fez que se multiplicassem e se fortalecessem durante o tempo em que ficaram no Egito. Então, com braço poderoso, ele os tirou da escravidão.
18 ’Aꞌɨ́ɨ pu nuꞌu huáꞌa jɨmeꞌe huáꞌuviicuaꞌire huaꞌapuate nineꞌiraꞌa matɨ́ꞌɨj áꞌujujhuaꞌaneꞌe aꞌujna jáꞌahuaꞌa ɨtzitá.
18 Ele suportou seu comportamento durante os quarenta anos em que andaram sem rumo pelo deserto.
19 Ajta arahuaꞌapuáca pu antipuáꞌari ɨ́ teɨte ɨ́ mej meꞌuun aꞌuchéjmeꞌecaa ɨ́ seɨ́j chuéjraꞌa japua, tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Canaán. Aj pu nuꞌu i huaꞌutapuaíjve ɨ́ ruteɨ́testemuaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej huáꞌachueereꞌecaꞌa ɨ́ mej amuacaícan meꞌuun éꞌechejcaꞌa.
19 Destruiu sete nações em Canaã e deu seu território a Israel como herança.
20 ’Jiráꞌatee nuꞌu aꞌachú cumu muáacua ciento japuan muáacuajetze nineꞌiraꞌa tɨ ayén huaꞌutéemuaꞌitɨ. Ajta áꞌiyen Dios pu núꞌu huaꞌutáꞌa ɨ́ ruyaujmuaꞌa tɨ tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌen jueesi jɨmeꞌe. Ayee pu nuꞌu teuuméꞌeca ajta naꞌa caí huataseíjre aꞌɨ́jna ɨ́ Samuel ɨ́ tɨ Dios jetze meꞌecan tíꞌixaxaꞌataꞌa.
20 Tudo isso levou cerca de quatrocentos e cinquenta anos. “Depois, Deus lhes deu juízes para governá-los até o tempo do profeta Samuel.
21 ’Aj mú nuꞌu mi raatáhuaviiriꞌi tɨ Dios tiuꞌutáꞌan tɨ seɨj rey tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌen. Aj pu i Dios ayén raatáꞌa tɨ seɨ́j tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌen. Aꞌii pu nuꞌu aꞌɨ́ɨn puꞌéeneꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ Saúl tɨ yaujraꞌan púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Cis, ɨ́ tɨ huáꞌa jetze ajtémeꞌecantacaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ mej Benjamín jetze airáane. Saúl pu tíhuaꞌutaꞌaíj aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa.
21 Então o povo pediu um rei, e ele lhes deu Saul, filho de Quis, homem da tribo de Benjamim, e ele reinou por quarenta anos.
22 ’Aj pu nuꞌu i Dios ráꞌariꞌiriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Saúl tɨ tihuáꞌaꞌaijteꞌecaꞌa. Aj pu i aꞌɨ́jna huatáꞌa tɨ aꞌɨ́ɨn ɨ́ David tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌen rey jɨmeꞌe. Jɨ́meꞌen pu nuꞌu tiuꞌutaxájtacaꞌa ɨ́ Dios, ayén tɨjɨ́n: “Nee nu hui raꞌantíhuaꞌu neꞌíjna i David, ɨ́ tɨ yaujraꞌan púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Isaí. Rɨ́ꞌɨ pu xáahuí tinaatáꞌasin ineetzi. Naíjmiꞌi pu ayén tíꞌirɨni aꞌij nej tíꞌijxeꞌeveꞌe.”
22 Mas Deus removeu Saul e colocou em seu lugar Davi, a respeito de quem Deus disse: ‘Davi, filho de Jessé, é um homem segundo o meu coração; fará tudo que for da minha vontade’.
23 Seɨ́j tɨ nuꞌu íꞌihuaacɨxaꞌaraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ David teecan, aꞌii pu hui aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ Jesús ɨ́ tɨ Dios yaꞌutaꞌítecaꞌa aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej Israél aꞌuchéjme tɨ ij huáꞌa japua huániuuni. Ayee pu teꞌaráꞌaste ɨ́ Dios aꞌɨ́jna tɨ jɨ́meꞌen teꞌataújratziiriꞌi.
23 “E Jesus, um dos descendentes de Davi, é o salvador que Deus concedeu a Israel, conforme sua promessa!
24 ’Tɨ́ꞌɨj caí xɨ á aꞌutaseíjre aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu hui Juan huaꞌutáꞌixa aꞌɨ́mej ɨ́ mej Israél mé aꞌuchéjme. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨ nuꞌu ayén ruxeꞌeveꞌe mej huámuaɨꞌɨvijhua, ajta mej nuꞌu seɨcɨé tiúꞌumuaꞌati ɨ́ ru tzajtaꞌa.
24 Antes da vinda de Jesus, João Batista anunciou que todo o povo de Israel precisava se arrepender e ser batizado.
25 Ajta, tɨ́ꞌɨj ari aꞌájna tejaꞌuréꞌenejsimeꞌeca ɨ́ xɨcájraꞌa tɨ jetzen huámɨꞌɨni ɨ́ Juan, ayée pu tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna tɨjɨ́n: “Canu hui nee neꞌɨ́n pɨ́rɨcɨ ɨ́ sej rachúꞌeveꞌe. Seɨ́j pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen, aúcheꞌe pu mé eꞌevéꞌeme. Aꞌɨjna jemi, capu hui ayén tínaavíjteꞌe ineetzi nej tiꞌitɨj jɨ́n raatévaɨreꞌen tiꞌitɨj jɨmeꞌe tɨ cɨ́lieen jɨ́n seijreꞌe. Aꞌɨ́ɨ pu jaítzeꞌe veꞌecán jɨ́n tiꞌitevée aꞌame necaí inee.”
25 Quando João estava concluindo seu trabalho, perguntou: ‘Vocês pensam que eu sou o Cristo? Não sou! Mas ele vem em breve, e não sou digno sequer de desamarrar as correias de suas sandálias’.
26 ’Neꞌihuáamuaꞌa, mɨ sej Abraham jetze huanéj, mɨ seajta Dios jemi téꞌatzaahuateꞌe, múꞌejmi pu hui jemi aꞌame aꞌíjna i niuucari tɨjɨ́n aꞌamua japua huániuuni ɨ́ Dios.
26 “Irmãos, vocês que são filhos de Abraão e também vocês gentios tementes a Deus, esta mensagem de salvação foi enviada a nós.
27 ’Mɨ́ majta aꞌɨ́mej ɨ́ mej Jerusalén mé éꞌechejcaꞌa, majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tihuáꞌaꞌaijteꞌecaꞌa, camu aꞌatzu ramuaꞌareerecaꞌa jaꞌatɨ tɨ pɨ́rɨcɨ aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, camu majta yaúꞌitɨée muáꞌaraa ɨ́ niuucari ɨ́ mej raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej mejmíꞌi tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan. Ayee mú tiraꞌaráꞌaste meꞌɨ́jna ɨ́ niuucari meꞌɨ́jna jɨmeꞌe mej tiꞌitɨj jɨ́n jetzen teꞌujpuáꞌajte meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Camu rɨ́ꞌɨ aꞌij mej raꞌujíjveꞌecaꞌa aꞌíjna i niuucari aꞌij tɨ yeꞌí huataújmuaꞌa jaꞌanáj tɨ naꞌa tɨ́ꞌɨjtá aꞌájna tejaꞌuréꞌenen aꞌájna xɨcájraꞌa ɨ́ mej jetzen ruseꞌupi.
27 O povo de Jerusalém e seus líderes não reconheceram que Jesus era aquele a respeito de quem os profetas haviam falado. Em vez disso, eles o condenaram e, ao fazê-lo, cumpriram as palavras dos profetas, que são lidas todos os sábados.
28 ’Camu hui majta aꞌij tirájteu ɨ́ mej jɨ́n ráamuaꞌaree tɨ ayén tiraavíjteꞌe tɨ aꞌɨ́ɨn huámɨꞌɨni. Mɨ majta, aꞌɨ́ɨ mú Pilato huatáꞌixaa tɨ aꞌɨ́ɨn raataꞌaíjta mej nuꞌu raajéꞌica.
28 Não encontraram motivo legal para executá-lo, mas, ainda assim, pediram a Pilatos que o matasse.
29 Matɨ́ꞌɨj mi miyen tiujúꞌuruurée nain tɨ́j naꞌa tɨ téꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ yuꞌuxari jetze, aj mú mi raꞌacájtɨ ɨ́ cúruu jetze. Matɨ́ꞌɨj mi raꞌaváꞌana.
29 “Depois de cumprirem tudo que as profecias diziam a respeito dele, eles o tiraram da cruz e o colocaram num túmulo,
30 ’Aru Dios pu hui ayén tiraatáꞌa tɨ huatarún ɨ́ mɨꞌɨchite tzajtaꞌa.
30 mas Deus o ressuscitou dos mortos.
31 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu huataújseijratacaꞌa aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej amuacaícan jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌecaꞌa tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́ɨn eꞌerájraa aꞌujna Galilea, tɨ́ꞌɨj aꞌuun aꞌaráꞌa aꞌánna Jerusalén. Ijii, aꞌii mú hui aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej tihuáꞌaꞌixaateꞌe ɨ́ teɨte aꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús.
31 E, por muitos dias, ele apareceu àqueles que o tinham acompanhado da Galileia para Jerusalém. Agora eles são suas testemunhas diante do povo.
32 — ausente —
32 “Estamos aqui para trazer a vocês esta boa-nova. A promessa foi feita a nossos antepassados,
33 — ausente —
33 e agora Deus a cumpriu para nós, os descendentes deles, ao ressuscitar Jesus. É isto que o segundo salmo diz a respeito dele: ‘Você é meu Filho; hoje eu o gerei’.
34 ’Jɨ́meꞌen hui aꞌíjna i niuucari tɨ nuꞌu Dios ayén tiraatáꞌa tɨ huatarún ajtahuaꞌa ɨ́ mɨꞌɨchite tzajtaꞌa tɨ́ꞌij caí jaꞌanáj huatépete ɨ́ tɨ ratéhuaꞌiraꞌa, ayée pu téꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa tɨjɨ́n: “Ayee nu cheꞌatá nenaꞌa tejámuaatáꞌasin naíjmiꞌica aꞌachú puaꞌaméca aꞌij nej neri tiꞌitɨj jɨ́n teꞌatánratziiriꞌi neꞌɨ́jna ɨ́ David, ɨ́ nej jɨ́n tiraatáꞌa, tɨ neetzi jemi seijreꞌe ɨ́ tɨ xɨ́ꞌepɨꞌɨn ꞌeen.”
34 Pois Deus havia prometido ressuscitá-lo dos mortos, para que jamais apodrecesse no túmulo. Ele disse: ‘Eu lhes darei as bênçãos sagradas que prometi a Davi’.
35 Aꞌɨ́j pu hui jɨ́n ayén téꞌeyuꞌusiꞌihuacaꞌa seɨ́j jetze ɨ́ Chuiicari tɨjɨ́n: “Capej múꞌee tiꞌitáꞌacareꞌen tɨ huatépete ɨ́ tɨ ratéhuaꞌiraꞌa aꞌɨ́jna tɨ muavaɨreꞌe, tɨ ajta rɨꞌéeneꞌecán jɨ́n seijreꞌe múꞌeetzi jemi.”
35 Em outro salmo, ele explicou de modo mais direto: ‘Não permitirás que o teu Santo apodreça no túmulo’.
36 ’Puj, ayej tiꞌayajna xaa, aꞌɨ́ɨ pu hui ɨ́ David huaꞌutévaɨ ɨ́ ruteɨ́testemuaꞌa aꞌij tɨ tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa ɨ́ Dios. Tɨꞌɨquí huamɨ́ꞌɨ, matɨ́ꞌɨj mi raꞌaváꞌana aꞌɨ́mej jamuan ɨ́ ruvaújsimuaꞌa teeca. Ajta áꞌiyen huatejpetzi ɨ́ tɨ ratéhuaꞌiraꞌa, tzɨ́teꞌe.
36 Não se trata de uma referência a Davi, porque, depois que Davi fez a vontade de Deus em sua geração, morreu e foi sepultado com seus antepassados, e seu corpo apodreceu.
37 Mɨ ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ tɨ ratéhuaꞌiraꞌa aꞌɨ́jna tɨ Dios raatáꞌa tɨ huatarún, capu xaa neꞌu huatejpetzi.
37 É uma referência a outra pessoa, a alguém a quem Deus ressuscitou e cujo corpo não apodreceu.
38 ’Aꞌɨ́j nu jɨ́n niyen tíꞌijxeꞌeveꞌe, neꞌihuaamuaꞌa, sej hui ráamuaꞌaree tetɨ́j teri tejáꞌamuaꞌixaateꞌe tɨ Dios tejámuaatáꞌuuniꞌira aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ Jesús huamɨ́ꞌɨ múꞌejmi jetze meꞌecan tu i aꞌɨ́ɨn raatéꞌuuna ɨ́ sej jɨ́n auteájturaa ɨ́ jemin.
38 “Ouçam, irmãos! Estamos aqui para proclamar que, por meio de Jesus, há perdão para os pecados.
39 Aꞌɨ́j pu jetze huaꞌirájtuaa naíjmiꞌica aꞌachú puaꞌaméca mej téꞌatzaahuateꞌe. Aꞌɨ́ɨ pu huaꞌirátuaasin naíjmiꞌica ɨ́ mej jɨ́n auteájturaa ɨ́ Dios jemi. Mɨ ajta, aꞌɨ́jna ɨ́ yuꞌuxari tɨ raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés teecan, capu jaꞌanáj tiꞌitɨj jɨ́n huaꞌirátuaniicheꞌe.
39 Todo o que nele crê é declarado justo diante de Deus, algo que a lei de Moisés jamais pôde fazer.
40 ’Rɨ́ꞌɨ xuꞌu múꞌeen tɨ́ꞌij caí ayén tejamuáaruuren aꞌij mej mejmíꞌi tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan.
40 Por isso, tomem cuidado para que não se apliquem a vocês as palavras dos profetas:
41 Miyen tɨjɨ́n:
41 ‘Olhem, zombadores; fiquem admirados e morram! Pois faço algo em seus dias, algo em que vocês não acreditariam mesmo que lhes contassem’”.
42 Aj mú mi huiráacɨ u teyujtaꞌa. Matɨ́ꞌɨj huirácɨɨne, aj mú mi seica raatáꞌinee tɨ tihuaꞌutáꞌixaateꞌen jaítzeꞌe aꞌɨ́jna jɨ́meꞌen seɨ́j jetze ɨ́ xɨcaj mej jetzen ruseꞌupi.
42 Quando Paulo e Barnabé estavam saindo da sinagoga, o povo pediu que voltassem a falar dessas coisas na semana seguinte.
43 Tɨ́ꞌɨj antipuáꞌarecaꞌa ɨ́ mej ráanamuajriꞌi ɨ́ niuucari, matɨ́ꞌɨj mi jeíhua teɨte aꞌucɨ́j jamuan aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, majta aꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé. Seica mú aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, majta seica ɨ́ mej raataxɨ́ꞌeve ɨ́ huaꞌayeꞌira, aꞌɨ́ɨ mú púꞌeen ɨ́ mej Israél éꞌemeꞌecan.
43 Muitos judeus e gentios devotos convertidos ao judaísmo seguiram Paulo e Barnabé, que insistiam com eles para que continuassem a confiar na graça de Deus.
44 Tɨ́ꞌɨj ajtahuaꞌa tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa ɨ́ mej jetzen ruseꞌupi, naímiꞌi mú eꞌetiújseɨj ɨ́ mej meꞌuun aꞌuchéjme aꞌánna Jerusalén, mej mi ráanamua ɨ́ niuucari tɨ jɨ́n tíꞌaijta aꞌɨ́jna ɨ́ Dios.
44 No sábado seguinte, quase toda a cidade compareceu para ouvir a palavra do Senhor.
45 Matɨ́ꞌɨj mi meꞌɨ́n ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, matɨ́ꞌɨj huaꞌuseíj mej jeíhua teɨte tiújseɨj, jéꞌecan mú huáꞌanchueere. Aj mú mi autéjhuii mej meꞌɨ́jna jetze teꞌujpuáꞌajteꞌen tiꞌitɨj jɨmeꞌe meꞌɨ́jna ɨ́ Pablo. Aꞌij mú puaꞌa tíꞌijjeevecaꞌa aꞌij tɨ tíꞌixajtacaꞌa.
45 Quando alguns dos judeus viram as multidões, ficaram com inveja, de modo que difamaram Paulo e contestavam tudo que ele dizia.
46 Matɨ́ꞌɨj mi huáꞌa jetze huateújcaꞌane aꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé. Matɨ́ꞌɨj mi miyen tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
46 Então Paulo e Barnabé se pronunciaram corajosamente, dizendo: “Era necessário que pregássemos a palavra de Deus primeiro a vocês, judeus. Mas, uma vez que vocês a rejeitaram e não se consideraram dignos da vida eterna, agora vamos oferecê-la aos gentios.
47 Ayee pu hui téꞌeme, aꞌiné ayée pu titaataꞌaíj ɨ́ tavástaraꞌa tɨjɨ́n:
47 Pois foi isso que o Senhor nos ordenou quando disse: ‘Fiz de você uma luz para os gentios, para levar a salvação até os lugares mais distantes da terra’”.
48 Matɨ́ꞌɨj ráanamuajriꞌi ɨ́ mej caí Israél jetze ajtémeꞌecan, jéꞌecan mú huataújtemuaꞌave. Jéꞌecan mú rɨ́ꞌɨ tiraatáꞌa ɨ́ niuucari tɨ jetzen ráꞌaxa ɨ́ Dios. Majta naímiꞌi ɨ́ tɨ Dios amuacaícan u huajaꞌantíhuau mej mi ruuri muáꞌaraꞌani tɨ́j naꞌa rusén jɨmeꞌe aꞌu tɨ éꞌeseijreꞌe ɨ́ Dios, aꞌɨ́ɨ mú ráꞌantzaahua.
48 Quando ouviram isso, os gentios se alegraram e agradeceram ao Senhor por essa mensagem, e todos que haviam sido escolhidos para a vida eterna creram.
49 Aꞌɨ́j pu jɨ́n, jéꞌecan mú huaꞌutáꞌixa nainjapua aꞌujna chuéjraꞌa japua. Tɨ́ꞌɨj pɨ́ naꞌa tɨ tápuaapuaꞌare, jaítzeꞌe mú teɨte miyen tiráanamuajriꞌi ɨ́ niuucari tɨ jɨ́n Dios huaꞌirátuaasin ajta menaꞌa caí ráanamuajriꞌi naímiꞌi ɨ́ mej meꞌuun aꞌuchéjme.
49 Assim, a palavra do Senhor se espalhou por toda aquela região.
50 Mɨ majta meꞌɨ́jna ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, aꞌɨ́ɨ mú caꞌaníjraꞌa huaꞌutáꞌa mej mi tiníniuꞌucacun seica ɨ́ uuca ɨ́ mej jéꞌecan ráꞌatzaahuateꞌe ɨ́ Dios, ɨ́ ꞌuuca mej jaítzeꞌe tiꞌitɨj jɨ́n ruxeꞌeveꞌecaꞌa ɨ́ chajtaꞌana. Majta seica caꞌaníjraꞌa huaꞌutáꞌa ɨ́ teteca ɨ́ mej jeíhua tiꞌitɨ́j jɨ́n ruxeꞌeveꞌecaꞌa aꞌujna u chajtaꞌa. Caꞌaníjraꞌa mú huaꞌutáꞌa mej mi aꞌij puaꞌa huáꞌuruuren meꞌɨ́jna ɨ́ Pablo, majta meꞌɨ́jna ɨ́ Bernabé. Aj mú mi huaꞌutamuári aꞌujna aꞌu mej aꞌuchéjme.
50 Então os judeus, instigando as mulheres religiosas influentes e as autoridades da cidade, provocaram uma multidão contra Paulo e Barnabé e os expulsaram dali.
51 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej huaꞌapua, aꞌɨ́ɨ mú tiuꞌutéecaꞌatzɨ ɨ́ tiúꞌujcaꞌacai tɨ́ꞌij cáaxɨn ɨ́ chuej, mej mi meꞌɨ́n teɨte miyen tiráamuaꞌaree mej auteájturaa ɨ́ Dios jemi. Aj mú mi aꞌucɨ́j.
51 Eles, porém, sacudiram o pó dos pés em sinal de reprovação e foram à cidade de Icônio.
52 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej téꞌatzaahuateꞌe, jéꞌecan mú huataújtemuaꞌave. Majta meꞌɨ́jna jetze rucáꞌanejcaꞌa ɨ́ xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios.
52 E os discípulos estavam cheios de alegria e do Espírito Santo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.