Mateus 26
El Nayar Presidio De Los Reyes Cora NT (CRN_WBT) vs ARA
1 Tɨ́ꞌɨj Jesús raatapuáꞌajtacaꞌa tɨ nain tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌíjna i niuucari, aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́mej ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe.
1 Tendo Jesus acabado todos estes ensinamentos, disse a seus discípulos:
2 Ayen tɨjɨ́n: ―Xuꞌuri ramuaꞌaree tɨ ari vejliꞌi aꞌájna mej tíꞌiyesten meꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ Dios tihuaꞌutáꞌuuniꞌi. Aꞌatura aúcheꞌe huaꞌapua xɨca. Jaꞌatɨ́ pu ajta tiuꞌutátuiireꞌesin ɨ́ nejɨ́meꞌe i nej neajta teáataꞌa jetze airáane mej mi náꞌutatan cúruu jetze. ―Yee puꞌu tihuaꞌutáꞌixaa.
2 Sabeis que, daqui a dois dias, celebrar-se-á a Páscoa; e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tihuáꞌaijteꞌe teyujtaꞌa, majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tiúꞌujmuaꞌate ɨ́ niuucari jɨmeꞌe tɨ tíꞌaijta, majta ɨ́ huaꞌavaujsi ɨ́ mej Israél jetze ajtémeꞌecan, aꞌúu mú eꞌetiújseɨj u chiꞌiraꞌan jetze aꞌɨ́jna tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree u huaꞌatéyujtaꞌa. Ayee pu ántehuaa aꞌɨ́jna tɨjɨ́n Caifás.
3 Então, os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 Aꞌɨ́ɨ mú tiúꞌujmuaꞌatziiteꞌecaꞌa aꞌij mej yeꞌí huárɨni mej mi huaꞌitzi jɨ́n raatéeviꞌi meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús mej mi raajéꞌica.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Majta miyen tíꞌiruꞌixaateꞌecaꞌa tɨjɨ́n: ―Catu raatéviꞌira matɨ́ꞌɨj tíꞌiyeste ɨ́ teɨte mej mi caí huataníniuꞌucacu. Tɨ́ puaꞌa tiyen huárɨni, aꞌɨ́ɨ mú taaténeꞌusiꞌiteꞌesin.
5 Mas diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, aꞌúu pu aꞌutéveecaꞌa u Betania aꞌu tɨ éꞌeche aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Simón. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej majta miyen ratamuáꞌamua tɨjɨ́n Tɨ́ Cáꞌatzaj.
6 Ora, estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Aj pu i seɨ́j á eꞌiréꞌene jemin aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. ꞌƗ́itaꞌa pu pɨ́rɨcɨ tɨ limeeta huátɨsimeꞌecaꞌa. Tetej limeetajraꞌa pu púꞌeeneꞌe. Naa pu teꞌevéꞌejɨsticaꞌa tɨ naa teáarɨ́ꞌe, tɨ ajta huápɨꞌɨ tíꞌijnajche. Tɨ́ꞌɨj Jesús huatecaíca meesa jetze, aꞌɨ́ɨn ꞌɨ́itaꞌa án pu yéꞌajtuaa án muꞌúutzeꞌen.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um vaso de alabastro cheio de precioso bálsamo, que lhe derramou sobre a cabeça, estando ele à mesa.
8 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej Jesús jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe, matɨ́ꞌɨj raaseíj aꞌij tɨ huarɨ́j, jéꞌecan mú huataníniuꞌucacucaꞌa ɨ́ ꞌɨ́itaꞌa jemi. Aj mú mi miyen tiuꞌutaxájtacaꞌa tɨjɨ́n: ―¿Aꞌiné ꞌeen jɨ́n áꞌuvej amɨ́jna ɨ́ aceite?
8 Vendo isto, indignaram-se os discípulos e disseram: Para que este desperdício?
9 Rɨꞌɨríistacaꞌancheꞌe pu mej ráatuaanijcheꞌen mej mi raamuáꞌitɨncheꞌe jeíhua ɨ́ tumin mej mi huaꞌutáꞌan aꞌɨ́mej ɨ́ mej caí aꞌij tíꞌijviicuaꞌi.
9 Pois este perfume podia ser vendido por muito dinheiro e dar-se aos pobres.
10 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu ráamuaꞌareeriꞌi aꞌij mej yeꞌí tíꞌixajtacaꞌa. Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―¿Aꞌiné ꞌeen jɨ́n siyen rájaaxɨejviꞌi seꞌíjna i ꞌɨ́itaꞌa? Aꞌij tɨ náaruu, temuaꞌa pu naa iꞌi xɨ́ꞌepɨꞌɨn.
10 Mas Jesus, sabendo disto, disse-lhes: Por que molestais esta mulher? Ela praticou boa ação para comigo.
11 Ayee nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe. Aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej caí aꞌij tíꞌijviicuaꞌi, maúcheꞌe mú múꞌejmi jemi seíireꞌe muáꞌajuꞌun tɨ́j naꞌa rusén jɨmeꞌe. Jaꞌanáj tɨ naꞌa pu i íꞌirɨꞌɨriista aꞌame sej siyen tihuaꞌutévaɨreꞌen. Mɨ́ neajta inee, canu chéꞌe múꞌejmi jemi seíireꞌe naꞌame.
11 Porque os pobres, sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 ’Ayee puꞌu, tɨ́ꞌɨj aꞌíin ꞌɨ́itaꞌa naꞌavéꞌemeijriꞌi ineetzi, ayée pu ꞌeen jɨ́n ayén náaruu aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ naꞌaváꞌanan.
12 pois, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Ayee nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe tɨ ayén tiꞌayajna, íiyen chaanaca japua, aꞌu tɨ naꞌa mej tihuaꞌutáꞌixaateꞌen ɨ́ teɨte aꞌij tɨ Dios tihuaꞌirájtuaani aꞌɨ́ɨ mú majta huaꞌutáꞌixaateꞌesin aꞌij tɨ huarɨ́j aꞌíjna i ꞌɨ́itaꞌa mej mi jeíhua raꞌutámuaꞌaree.
13 Em verdade vos digo: Onde for pregado em todo o mundo este evangelho, será também contado o que ela fez, para memória sua.
14 Ajta seɨ́j tɨ huáꞌa jetze ajtémeꞌecan ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua aráꞌase, aꞌɨ́jna tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Judás Iscariotes, aꞌɨ́ɨ pu ajtáraa huáꞌa jemi. Aꞌuu pu áꞌuraa tɨ ij tiuꞌuxáj huáꞌa jamuan ɨ́ mej tíꞌaijta teyujtaꞌa.
14 Então, um dos doze, chamado Judas Iscariotes, indo ter com os principais sacerdotes, propôs:
15 Ayee pu tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n: ―¿Aꞌachúni setíꞌineanajchiteꞌen tɨ puaꞌa nejamuaatátuiireꞌen neꞌɨ́jna ɨ́ Jesús? Maraatéꞌitɨee ɨ́ tumin. Majta raatáꞌa aꞌachú cumu seité japuan tamuáamuataꞌa ɨ́ tumin, rumuaꞌatɨ́ plata.
15 Que me quereis dar, e eu vo-lo entregarei? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Ajta iyáꞌuraa aꞌɨ́jna ɨ́ Judás. Tɨ́j naꞌa aꞌájnáꞌɨmua, aꞌɨ́ɨ pu aꞌutéjche tɨ ráahuauni jaꞌanáj tɨ iꞌi xɨ́ꞌepɨꞌɨn tɨ ij huaꞌutátuiireꞌen.
16 E, desse momento em diante, buscava ele uma boa ocasião para o entregar.
17 Tɨ́ꞌɨj tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa ɨ́ taꞌamuájca mej jetzen tíꞌiyestehuaꞌa matɨ́ꞌɨj pan cuaꞌacareꞌe tɨ caí cujchiraꞌa, aj mú mi á eꞌiréꞌene ɨ́ Jesús jemi aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. Ayee mú tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n: ―¿Aꞌuné jetze muaꞌaráanajche tej áꞌujuꞌun tej ti rɨ́ꞌɨ tejáꞌuruuren ɨ́ pej ráacuaꞌani ɨ́ pan tej jɨ́n raꞌutámuaꞌaree aꞌájna xɨcájraꞌa tɨ jetzen Dios tihuaꞌutáꞌuuniꞌiriꞌi ɨ́ tayaujmuaꞌa ɨ́ mej anáatéꞌee muaanúnuꞌihuacaꞌa?
17 No primeiro dia da Festa dos Pães Asmos, vieram os discípulos a Jesus e lhe perguntaram: Onde queres que te façamos os preparativos para comeres a Páscoa?
18 Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Sericu múꞌeen seꞌájna chajtaꞌa. Aa xu jaꞌatɨ́ éꞌeteuni. Setáꞌaj siyen tiraataꞌixaateꞌen yee: “Yee pu tiꞌixa ɨ́ maestro tɨjɨ́n puꞌuri aꞌájna tejaꞌuréꞌene nej nain jɨ́n raanaíjmireꞌen, neajta nej raꞌutámuaꞌaree aꞌájna xɨcájraꞌa tɨ jetzen Dios tihuaꞌutáꞌuuniꞌiriꞌi ɨ́ tayaujmuaꞌa mej anáatéꞌee muaanúnuꞌihuacaꞌa.”
18 E ele lhes respondeu: Ide à cidade ter com certo homem e dizei-lhe: O Mestre manda dizer: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a Páscoa com os meus discípulos.
19 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej Jesús jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe, ayée mú huarɨ́j aꞌij tɨ Jesús tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa. Nain mú rɨ́ꞌɨ tiúꞌuruu ɨ́ mej tíꞌicuaꞌani.
19 E eles fizeram como Jesus lhes ordenara e prepararam a Páscoa.
20 Tɨ́ꞌɨj huachúmuaꞌancaa, Jesús pu huatecaíca ɨ́ meesa jetze huáꞌa jamuan ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua muaꞌaráꞌaxcaa.
20 Chegada a tarde, pôs-se ele à mesa com os doze discípulos.
21 Muꞌuri tíꞌicuaꞌacáa, tɨ́ꞌɨj ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Ayej xaa neꞌu tiꞌayajna, seɨ́j tɨ aꞌamua jetze ajtémeꞌecan, aꞌɨ́ɨ pu nejɨ́meꞌe tiuꞌutátuiireꞌesin huáꞌa jemi ɨ́ mej tíꞌaijta teyujtaꞌa.
21 E, enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um dentre vós me trairá.
22 Aj mú mi huataújxɨeemɨste ɨ́ ru tzajtaꞌa. Maꞌutéjhuii mej raataꞌíhuaꞌu meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, seɨj ajta seɨj. Miyen tɨjɨ́n: ―¿Aꞌataani aꞌɨ́ɨn púꞌeen? ¿Ni qui inee? Ajtahuaꞌa seɨ́j ayén tɨjɨ́n: ―¿Aꞌataani aꞌɨ́ɨn púꞌeen? ¿Ni qui inee?
22 E eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura, sou eu, Senhor?
23 Jesús pu ayén tiuꞌutaniú tɨjɨ́n: ―Aꞌijna tɨ pan cuaꞌa aꞌíjna jetze i tuxaꞌa nee jamuan, aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ tɨ nejɨ́meꞌe tiuꞌutátuiireꞌesin.
23 E ele respondeu: O que mete comigo a mão no prato, esse me trairá.
24 Ayee pu tejaꞌuréꞌenejsin ineetzi jemi i nej neajta teáataꞌa jetze airáane aꞌij tɨ téꞌeyuꞌusiꞌi ɨ́ yuꞌuxari jetze. Mɨ́ ajta, aꞌɨ́jna jemi tɨ nejɨ́meꞌe tiuꞌutátuiireꞌesin, jaítzeꞌe pu raatévaɨreꞌencheꞌe tɨ caí huanúꞌihuancheꞌe aꞌiné rajpuaíitzi pu aꞌame huápɨꞌɨ. Chéꞌe aꞌɨ́ɨn huataújxɨeemɨsteꞌen.
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito, mas ai daquele por intermédio de quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor lhe fora não haver nascido!
25 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Judás, ɨ́ tɨ huaꞌutátuiireꞌemɨꞌɨcaꞌa, ayée pu tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n: ―Maestru, canu xaa neꞌɨ́n púꞌeen, ¿ni qui necaí? Jesús pu ayén tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Muꞌée pej aseɨ́j piyen tiraataxájtacaꞌa.
25 Então, Judas, que o traía, perguntou: Acaso, sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Maúcheꞌe mú tíꞌicuaꞌa tɨ́ꞌɨj Jesús pan tiꞌɨ́j. Rɨ́ꞌɨ pu tiraatáꞌa ɨ́ Dios, ajta raꞌantítaaraxɨ. Aj pu i huaꞌuréꞌeꞌɨꞌɨpɨꞌɨ. Ayen tihuáꞌixaateꞌe tɨjɨ́n: ―Xaꞌancuréꞌeꞌɨꞌɨpɨꞌɨ. Xáacuaꞌa. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen i nehuáꞌiraꞌa.
26 Enquanto comiam, tomou Jesus um pão, e, abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Ajta áꞌiyen, vaasu tijáj. Tɨ́ꞌɨjtaꞌi rɨ́ꞌɨ tiraatáꞌa ɨ́ Dios, aꞌɨ́ɨ pu huaꞌuréꞌiꞌite. Ayen tiꞌixáata tɨjɨ́n: ―Xaꞌantiꞌí, naíjmiꞌi múꞌeen.
27 A seguir, tomou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos discípulos, dizendo: Bebei dele todos;
28 Aꞌíjna tɨ urajmuaa, aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen i nexuureꞌe nej raꞌiráxɨreꞌesin neꞌɨ́jna jɨmeꞌe nej ni raanaíjmireꞌen aꞌɨ́jna tɨ jɨ́n Dios ruseɨ́j ayén teꞌataújratziiriꞌi ɨ́ jéjcua ɨmuá. Aꞌɨ́j nu jɨ́n huáꞌa japua niuuni muꞌiicáca tɨ ij Dios ayén tihuaꞌutáꞌuuniꞌi.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da [nova] aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 ’Ayee nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe. Ayej xaa neꞌu ayén tiꞌayajna, íjii tɨ́j naꞌa tɨ yú aucaꞌitɨ́ aꞌame, canu chéꞌe raꞌantíꞌisin neꞌíjna i jáꞌaraꞌa uuva jetze tɨ meꞌecan sino aꞌájna xɨcájraꞌa tɨ Dios jetzen huateúraꞌateꞌesin nainjapua ɨ́ chaanaca. Aj nu xaa aꞌamua jamuan raꞌantíꞌisin neajtahuaꞌa rujéjcuatzeꞌen.
29 E digo-vos que, desta hora em diante, não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber, novo, convosco no reino de meu Pai.
30 Aj mú mi seɨ́j tiuꞌutáchuiicacaꞌa ɨ́ mej jɨ́n rɨ́ꞌɨ tiraatáꞌa ɨ́ Dios. Aj mú mi aꞌucɨ́j. Aꞌuu mú aꞌaráꞌa Aceituunajemi, jɨrí tɨ áꞌutaaca.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Ijii, tɨ tɨ́caꞌaren, mé xu núujɨsin. Setiuꞌutatéviꞌiraꞌata neetzi jemi. Ayee pu téꞌeme tɨ́j téꞌeyuꞌusiꞌi tɨ Dios ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa tɨjɨ́n: “Nee nu i nej iꞌi Dios, aꞌɨ́j nu jéꞌicatan cáneꞌaxɨ tɨ tiseíj. Majta meꞌɨ́n aꞌucɨ́jxɨꞌɨsin ɨ́ cáneꞌaxɨ.”
31 Então, Jesus lhes disse: Esta noite, todos vós vos escandalizareis comigo; porque está escrito:
32 Mɨ́ neajta inee, netɨ́ꞌɨj huatarún, áa nu aꞌuméꞌe naꞌame u Galilea. Amuacaí nu aráꞌaiixa, seajta áꞌiyen múꞌeen.
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vós para a Galileia.
33 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Pedro, ayée pu tiuꞌutaniú tɨjɨ́n: ―Capu amɨ́n aꞌij tɨ puaꞌa naíjmiꞌi metiuꞌutatéviꞌiraꞌata mɨ seica múꞌeetzi jemi. Canu jaꞌanáj niyen rɨni inee.
33 Disse-lhe Pedro: Ainda que venhas a ser um tropeço para todos, nunca o serás para mim.
34 Aj pu i Jesús ayén tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Ayee nu tíꞌimuaꞌixaateꞌe tɨ ayén tiꞌayajna, íjii tɨ́caꞌa, tɨ́ꞌɨj caí xɨ huajíjhuan ɨ́ gallo, huaíca pej piyen tínaꞌavéꞌavaata yee pej núꞌu caí nemuaꞌate.
34 Replicou-lhe Jesus: Em verdade te digo que, nesta mesma noite, antes que o galo cante, tu me negarás três vezes.
35 Mɨ́ ajta aꞌɨ́ɨn Pedro, ayée pu tiraatáꞌixaa caꞌanín jɨmeꞌe tɨjɨ́n: ―Tɨ́ puaꞌa ayén tiúꞌujxeꞌeveꞌe nej á jamuan huámɨꞌɨni, capu amɨ́n aꞌij. Canu jaꞌanáj niyen tímuaꞌavéꞌavaata yee nej caí muamuaꞌate. Majta meꞌɨ́n ɨ́ seica, ayée mú cheꞌatá menaꞌa tiuꞌutaxájtacaꞌa.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de nenhum modo te negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Aj pu i áꞌuraa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, majta meꞌɨ́n ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. Aꞌuu mú aꞌaráꞌa, huastari jemi, cɨyej tɨ eꞌeréꞌevee tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Getsemaní. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Yé xuꞌu titéꞌen múꞌeen, iiyecuí. Neajta inee, mé nuꞌu vejliꞌi aꞌatanéjsin nej ni raatéjhuauni ɨ́ Dios jemi.
36 Em seguida, foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar;
37 Aj pu i áꞌuraa. Huajaꞌuvíꞌitɨ aꞌɨ́mej, aꞌɨ́jna ɨ́ Pedro, ajta aꞌɨ́mej ɨ́ mej huaꞌapua, ɨ́ mej yaújmuaꞌameꞌen púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Zebedeo. Ajta áꞌiyen aꞌij puaꞌa raatáꞌa ɨ́ ru tzajtaꞌa. Jéꞌecan pu huataújxɨeemɨste.
37 e, levando consigo a Pedro e aos dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Jéꞌecan pu caí núꞌucaꞌanistiꞌi yú ne tzajtaꞌa. Huápɨꞌɨ nu nexɨeemɨsteꞌe. Cu xɨee nej cuj mɨꞌɨni. Yé xu huateáturan múꞌeen íiye. Seucheꞌe xu atanéjneꞌere nee jamuan.
38 Então, lhes disse: A minha alma está profundamente triste até à morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Aꞌatzu pu aꞌɨmuá ájcaꞌi yee aꞌuréꞌene. Tɨ́ꞌɨj i éꞌejtunutacaꞌa á chuaataꞌa. Aj pu i ayén tirájhuaviiriꞌi ɨ́ Dios tɨjɨ́n: ―Dios pej níꞌiyaꞌupua, naíjmiꞌi pu rɨꞌɨrí múꞌeetzi jemi. Tɨ́ puaꞌa petiꞌitáꞌacareꞌen tɨ caí ayén tíꞌinecɨꞌɨti aꞌíjna tɨ aꞌij puaꞌa ꞌeen, ɨ́ nej jɨ́n rajpuaíitzi naꞌame. Naꞌari caí, chéꞌe caí ayén ꞌeeneꞌen netɨ́j tíꞌijxeꞌeveꞌe inee, sino patɨ́j múꞌee tíꞌijxeꞌeveꞌe.
39 Adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo: Meu Pai, se possível, passe de mim este cálice! Todavia, não seja como eu quero, e sim como tu queres.
40 Aj pu i á eꞌiréꞌene aꞌu mej aꞌutéꞌuucaꞌa ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. Muꞌuri íꞌicuꞌutzucaꞌa. Tɨ́ꞌɨj huaꞌujɨ́ste, aj pu i ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Pedro tɨjɨ́n: ―¿Ni tzaa pecaí téꞌeviicuaꞌi pej atáneere nee jamuan aꞌachú cumu sei hora?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Então, nem uma hora pudestes vós vigiar comigo?
41 Seucheꞌe xu atanéjneꞌere, seajta setáꞌaj raatéjhuauni ɨ́ Dios jemi tɨ́ꞌij caí tejamuáacɨꞌɨti tiꞌitɨ́j ɨ́ sej jɨ́n auteáturan ɨ́ Dios jemi. Ayee nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe. Múꞌeen xu xaa huateújcaꞌanen ɨ́ ru tzajtaꞌa. Mɨ́ ajta caí, capu áꞌamuacaꞌanistiꞌi.
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Ajta áꞌuraa. Ajtahuaꞌa ayén tirájhuaviiriꞌi ɨ́ Dios tɨjɨ́n: ―Dios pej níꞌiyaꞌupua, tɨ puaꞌa caí aꞌij tíꞌirɨꞌɨri tɨ i caí ayén tíꞌinecɨꞌɨti aꞌɨ́jna ɨ́ nej jɨ́n rajpuaíitzi naꞌame, chéꞌe ayén ꞌeeneꞌen patɨ́j tíꞌijxeꞌeveꞌe múꞌee.
42 Tornando a retirar-se, orou de novo, dizendo: Meu Pai, se não é possível passar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 Tɨ́ꞌɨjtáhuaꞌa á eꞌiréꞌene. Ajtahuaꞌa pu huáꞌuteu, mecuꞌutzúcaꞌa, aꞌiné jeíhua pu huáꞌamuaꞌitɨjcaꞌa ɨ́ cutzi.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os seus olhos estavam pesados.
44 Aa mú aꞌuteájturaa aꞌɨ́mej ɨ́ mej cuꞌutzucaꞌa. Huaícacajetze pu ajtahuaꞌa u áꞌume ɨ́ Jesús. Ajtahuaꞌa pu raatéjhuau ɨ́ Dios jemi. Ayee pu cheꞌatá naꞌa tirájhuaviiriꞌi aꞌij tɨ amuacaícan tiraatáhuaviiriꞌi.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Tɨ́ꞌɨj ajtahuaꞌa á eꞌiréꞌene aꞌu mej aꞌutéꞌuucaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Puꞌuri íjii, sej huápɨꞌɨ rucuꞌutziveꞌe. Puꞌuri íjii sej huácuꞌutzu, seajta huaújseꞌupeꞌen. Casiꞌi, puꞌuri aúcheꞌe. Puꞌuri aꞌájna tejaꞌuréꞌene tɨ ij aꞌɨ́ɨn huaꞌutátuiireꞌesin ɨ́ ne jɨ́meꞌen, i nej neajta teáataꞌa jetze airáane mej mi naateeviꞌi aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa rɨcɨ.
45 Então, voltou para os discípulos e lhes disse: Ainda dormis e repousais! Eis que é chegada a hora, e o Filho do Homem está sendo entregue nas mãos de pecadores.
46 ’Xáꞌajhuiixɨꞌɨ. Cheꞌeré ticu. Puꞌuri eꞌevéꞌeme aꞌɨ́jna tɨ ne jɨ́meꞌen tiuꞌutátuiireꞌesin.
46 Levantai-vos, vamos! Eis que o traidor se aproxima.
47 Aúcheꞌe pu tíꞌixajtacaꞌa tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́ɨn Judás á eꞌiréꞌene. Aꞌɨ́jna ɨ́ Judás, aꞌɨ́ɨ pu huáꞌa jetze ajtémeꞌecan aꞌɨ́mej ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua muaꞌaráꞌaxcaa. Jéihua mú teɨte jamuan huajúꞌucaa. Seica mú tiuꞌɨ́ꞌɨsimeꞌe ɨ́ nahuaa tɨ ruxɨ́ꞌejtaꞌa teꞌejcamɨ́ɨmɨjmee, majta seica cɨyej tiuꞌɨ́ɨ ɨ́ mej jɨ́n huáꞌucuiꞌini. Naíjmiꞌica mú huataꞌáijtacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌaijta teyujtaꞌa, majta ɨ́ huáꞌavaujsimuaꞌa ɨ́ teɨte.
47 Falava ele ainda, e eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande turba com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Ajta aꞌɨ́ɨn tɨ huaꞌutátuii aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, amuacaí pu tiꞌihuaújmuaꞌatzii aꞌij tɨ yeꞌí huárɨni mej mi ráamuaꞌaree jaꞌatɨ́ tɨ aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ Jesús. Ayen tɨjɨ́n: ―Aꞌɨ́jna neꞌu, ɨ́ nej ruꞌitépɨꞌɨtzeꞌesin netɨ́ꞌɨj raatateújteꞌen, aꞌii pu aꞌɨ́ɨn pɨ́rɨcɨ. Setáꞌaj hui raatéeviꞌi.
48 Ora, o traidor lhes tinha dado este sinal: Aquele a quem eu beijar, é esse; prendei-o.
49 Jɨ́meꞌen puꞌu aꞌaráꞌa, aj pu i ajteáxɨɨrecaꞌa aꞌu tɨ aꞌutéveecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Ayee pu tiraatateújte tɨjɨ́n: ―¿Aꞌiné penaꞌa, Maeestru? Ajta ruꞌitépɨꞌɨtze.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, lhe disse: Salve, Mestre! E o beijou.
50 Aj pu i ayén tiraatáꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús tɨjɨ́n: ―Neꞌamiigu, ¿ni peꞌɨ́jna jɨ́n piyen yé véꞌeme? ―Yee puꞌu tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi. Majta meꞌɨ́n ɨ́ seica, aꞌɨ́ɨ mú ajteáxɨɨrecaꞌa jemin. Matɨ́ꞌɨj mi raatéeviꞌi.
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, para que vieste? Nisto, aproximando-se eles, deitaram as mãos em Jesus e o prenderam.
51 Matɨ́ꞌɨj raatéeviꞌi, aj pu i seɨ́j tɨ Jesús jamuan áꞌucheꞌecaneꞌe, aꞌɨ́ɨ pu rúꞌijcupi ɨ́ runahuaa tɨ ruxɨ́ꞌejtaꞌa teꞌejcamɨ́ɨmɨjmee. Aj pu i ruꞌitéjtze aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ ravaɨreꞌe aꞌɨ́jna tɨ tihuáꞌaijteꞌe u teyujtaꞌa. Tɨꞌɨj jí raꞌajtaveíjchecaꞌa ɨ́ naxairaꞌan.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Ajta Jesús ayén tiraataꞌaíj aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ tɨjɨ́n: ―Ucárujteꞌe muaꞌanáhuaa, aꞌiné tɨ puaꞌa piyen ruíjcuta muaꞌanáhuaa, aꞌɨ́ɨ mú majta muaajéꞌicatan nahuaa jɨmeꞌe.
52 Então, Jesus lhe disse: Embainha a tua espada; pois todos os que lançam mão da espada à espada perecerão.
53 ¿Ni ayén timuáꞌamitɨejteꞌe múꞌeetzi tɨ ayén ruxeꞌeveꞌe pej piyen huárɨni? ’Casiꞌi, tɨ puaꞌa niyen raatáhuavii ɨ́ tɨ níꞌiyaꞌupua, aꞌɨ́ɨ pu raayɨ́ꞌɨtɨ tɨ huaꞌutaꞌaíjteꞌen aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌivaɨreꞌe u ta japua mej mi aveꞌecanén menaatévaɨreꞌen. Majta meꞌɨ́n, aꞌɨ́ɨ mú miyen aꞌaráꞌaxcan aꞌachú cumu huaícate viꞌiraꞌa.
53 Acaso, pensas que não posso rogar a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 ’Aru tɨ puaꞌa hui niyen huárɨni, capu chéꞌe huatárɨꞌɨristari tɨ ij ayén araúrasten aꞌij tɨ téꞌeyuꞌusiꞌi ɨ́ yuꞌuxari jetze tɨ nuꞌu ayén ruxeꞌeveꞌe mej miyen náaruuren.
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, segundo as quais assim deve suceder?
55 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi ɨ́ teɨte tɨjɨ́n: ―¿Ni siyen yé véꞌejuꞌun seꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ nej niyen huaꞌuréꞌeseɨreꞌesin ɨ́ teɨte mej mi huaténeꞌuseꞌen ɨ́ gobierno jemi? ¿Ni seꞌɨ́jna jɨ́n tiuꞌɨ́ꞌɨsin ɨ́ nahuaa tɨ ruxɨ́ꞌejtaꞌa teꞌejcamɨ́ɨmɨjmee, seajta cɨyej tiuꞌɨ́ꞌɨsin sej si naateeviꞌi? ’Nain tújcaꞌari tzajtaꞌa tɨ yú eꞌiréꞌene, aꞌúu nu aꞌutéveecaꞌa teyujtaꞌa. Netejáꞌamuamuaꞌatehuaꞌa nu náꞌayeꞌi. Mɨ́ seajta múꞌeen, caxu jaꞌanáj naateeviꞌi seꞌújna. ¿Aꞌiné ꞌeen jɨ́n siyen rɨcɨ íjii?
55 Naquele momento, disse Jesus às multidões: Saístes com espadas e porretes para prender-me, como a um salteador? Todos os dias, no templo, eu me assentava [convosco] ensinando, e não me prendestes.
56 Ayee pu nain tiujuꞌuméꞌe aꞌame tɨ i ayén araúrasten aꞌij mej mejmíꞌi tiraꞌuyúꞌuxacaꞌa ɨ́ yuꞌuxari jetze aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej Dios jetze meꞌecan tíꞌixaxaꞌataꞌa. Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua aráꞌaxcaa, naímiꞌi muꞌu mi á yaúurɨe. Matɨ́ꞌɨj mi huataúruu.
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então, os discípulos todos, deixando-o, fugiram.
57 Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej raatéeviꞌi meꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, aꞌúu mú yaꞌuvíꞌitɨ meꞌɨ́jna jemi ɨ́ Caifás, aꞌɨ́jna tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree teyujtaꞌa. Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tiúꞌujmuaꞌate ɨ́ niuucari tɨ tíꞌaijta, majta meꞌɨ́n ɨ́ huáꞌavaujsimuaꞌa, aꞌúu mú majta eꞌetiújseɨreꞌecaꞌa aꞌutɨ́ aꞌutéveecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Caifás.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Pedro, aꞌatzu pu aꞌɨmuá raavájrajmeꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Aꞌuu pu vejliꞌi aꞌaráꞌa aꞌu tɨ jáꞌitaꞌa eꞌeráyaujtaꞌa, aꞌu tɨ eꞌirájca aꞌɨ́jna tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree teyujtaꞌa. Aꞌuu pu ajta aꞌuteájrupi. Aj pu i huáꞌa jamuan aꞌujyeíjxɨ aꞌɨ́mej ɨ́ mej tíꞌichaꞌɨɨ tɨ ij ráamuaꞌaree aꞌij tɨ tejauuméꞌe aꞌame.
58 Mas Pedro o seguia de longe até ao pátio do sumo sacerdote e, tendo entrado, assentou-se entre os serventuários, para ver o fim.
59 Majta meꞌɨ́n mej tíꞌaijta teyujtaꞌa jamuan naímiꞌi ɨ́ huaꞌajueesi, aꞌɨ́ɨ mú rahuaucaꞌa ɨ́ huaꞌitzi ɨ́ mej jɨ́n Jesús jetze teꞌujpuáꞌajteꞌen tɨ ayén huaꞌutáꞌan mej mi raajéꞌica.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Muꞌiitɨ́ mú áꞌujcaꞌanejcaꞌa mej huaꞌitzi jɨ́n téꞌantzaahuateꞌen. Capu amɨ́n aꞌij. Camu tiꞌitɨ́j huáteu ɨ́ mej jɨ́n jetzen teꞌujpuáꞌajteꞌen. Aꞌatzu áꞌateeviꞌica tɨ ayén tíꞌirɨcɨ. Aj mú xaa meꞌɨ́n ɨ́ mej huaꞌapua mú á eꞌiréꞌene.
60 E não acharam, apesar de se terem apresentado muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 Ayee mú tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Ayee pu yeehui tiuꞌutaxájtacaꞌa amɨ́jna mɨ tevi aꞌɨ́jna jɨ́meꞌen yee: “Nee nu raayɨ́ꞌɨtɨ nej raatéꞌuuna aꞌíjna i teyuu tɨ chiꞌiraꞌan púꞌeen ɨ́ Dios, ajta nuꞌu ajta ráꞌajtaahua huaíca xɨcaj tzajtaꞌa.”
61 Este disse: Posso destruir o santuário de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Aj pu i seɨ́j ájchee. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree u teyujtaꞌa. Ayee pu aꞌɨ́ɨn tiuꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi ɨ́ Jesús tɨjɨ́n: ―¿Ni pecaí aꞌij penaꞌa tiuꞌutániuusin? ¿Tiꞌitájni púꞌeen aꞌíjna ɨ́ mej jɨ́n téꞌantzaahuateꞌe múꞌeetzi jemi?
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: Nada respondes ao que estes depõem contra ti?
63 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jesús, capu tiꞌitɨ́j aꞌij tiuꞌutaxájtacaꞌa. Ajta aꞌɨ́ɨn tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree ɨ́ teyujtaꞌa, ayée pu tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Ayee nu tíꞌimuaꞌaijteꞌe niuucajtzeꞌen ɨ́ Dios patáꞌaj taatáꞌixaateꞌen jaꞌatɨ́ pej púꞌeen. ¿Ni múꞌee peꞌɨ́n pɨ́rɨcɨ aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ íꞌiyaujraꞌan ɨ́ Dios?
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: Eu te conjuro pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 Jesús pu ayén tiuꞌutataniú tɨjɨ́n: ―Muꞌée pej piyen raataxájtacaꞌa. Mɨ́ neajta inee, ayée nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe tɨ ayén tejauuméꞌe aꞌame. Múꞌeen xu neseíraꞌa xáꞌajuꞌun ineetzi i nej neajta teáataꞌa jetze airáane netɨ́ꞌɨj án huatéyeijxa rɨꞌɨríintaꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree u ta japua, seajta neseíraꞌa xáꞌajuꞌun netɨ́ꞌɨjtáhuaꞌa yé veꞌecáanen ɨ́ jaitɨri jetze.
64 Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste; entretanto, eu vos declaro que, desde agora, vereis o Filho do Homem assentado à direita do Todo-Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ tɨ nain jɨ́n antiújmuaꞌaree ɨ́ teyujtaꞌa, aꞌɨ́ɨ pu raꞌantisiújtzaꞌan ɨ́ rusiicuꞌu mej mi ráamuaꞌaree tɨ aꞌɨ́ɨn huataniúꞌucacaꞌa. Ayen tɨjɨ́n: ―Aꞌij pu puaꞌa tiꞌixa ɨ́ Dios jemi. Capu chéꞌe ruxeꞌeveꞌe mej mi seica téꞌantzaahuateꞌen jemin. ¿Ni caí ayén tiꞌayajna? Casiꞌi, xuꞌuri ráanamuajriꞌi tɨ ayén aꞌij puaꞌa tiꞌixa ɨ́ Dios jemi.
65 Então, o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou! Que necessidade mais temos de testemunhas? Eis que ouvistes agora a blasfêmia!
66 ’¿Aꞌiné tejamuáꞌamitɨejteꞌe múꞌejmi? Majta meꞌɨ́n ɨ́ seica, miyen tɨjɨ́n: ―Ayee pu tiraavíjteꞌe tɨ huámɨꞌɨni aꞌɨ́jna jɨmeꞌe.
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Aj mú mi raꞌarátzijmuaꞌaxɨ á néerimeꞌaraꞌan jetze, majta raꞌitéevajxɨ ɨ́ rumuájcaꞌa jɨmeꞌe. Seica mú majta ruꞌitévaꞌaraꞌa.
67 Então, uns cuspiram-lhe no rosto e lhe davam murros, e outros o esbofeteavam, dizendo:
68 Majta miyen tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Taatáꞌixaateꞌe múꞌee mɨ pej nuꞌu iꞌi Cɨríistuꞌu, ¿aꞌataani muꞌiitéjvee?
68 Profetiza-nos, ó Cristo, quem é que te bateu!
69 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Pedro, aꞌúu pu anuꞌuhuátacatii jáꞌitaꞌa tɨ eꞌeráyaujtaꞌa ɨ́ chiꞌita. Ajta seɨ́j uteájrupi, ɨ́ tɨ ravaɨreꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ teyujtaꞌa tɨ antiújmuaꞌaree. ꞌƗ́itaꞌa aꞌɨ́jna. Aj pu i á eꞌiréꞌene jemin. Ayee pu tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n: ―Muꞌée pej pajta áꞌucheꞌecaneꞌe peꞌɨ́jna jamuan, tɨ Galilea éꞌemeꞌecan.
69 Ora, estava Pedro assentado fora no pátio; e, aproximando-se uma criada, lhe disse: Também tu estavas com Jesus, o galileu.
70 Ajta aꞌɨ́ɨn Pedro, seɨcɨé pu tiraatáꞌixaa mej seíiracaꞌa ɨ́ seica, ayén tɨjɨ́n: ―Canu ramuaꞌaree aꞌij pej yeꞌí tiꞌixa.
70 Ele, porém, o negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Aj pu i ájchee. Puꞌuri huiiraméꞌeca táꞌapueerta. Aa pu aꞌutéechaxɨ. Ajtahuaꞌa seɨ́j raaseíj ꞌɨ́itaꞌa. Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa ɨ́ teɨte ɨ́ mej aꞌuun aꞌuráteꞌecaꞌa tɨjɨ́n: ―Amɨ́jna mɨ tevi, aꞌɨ́ɨ pu xaa áꞌucheꞌecaneꞌe jamuan aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, Nazarét tɨ éꞌemeꞌecan.
71 E, saindo para o alpendre, foi ele visto por outra criada, a qual disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Ajtahuaꞌa pu seɨcɨé tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Pedro. Niuucajtzeꞌen pu jɨ́n ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Canu ramuaꞌate neꞌɨ́jna ɨ́ tevi.
72 E ele negou outra vez, com juramento: Não conheço tal homem.
73 Aꞌatzu áꞌateeviꞌica, majta meꞌɨ́n ɨ́ mej eꞌeréꞌeteꞌecaa, aꞌɨ́ɨ mú á eꞌiréꞌene vejliꞌi jemin. Ayee mú tiraatáꞌixaa tɨjɨ́n: ―Múꞌee pej xaa huáꞌa jetze ajtémeꞌecan. Tuꞌuri ramuaꞌaree teꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌij pej yeꞌí teꞌenrúꞌu.
73 Logo depois, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Verdadeiramente, és também um deles, porque o teu modo de falar o denuncia.
74 Ajta áꞌiyen Pedro ayén aꞌutéjche tɨ ayén rájhuavii ɨ́ Dios tɨ nuꞌu Dios ayén puaíjtzi raatáꞌan tɨ puaꞌa caí ayén tiꞌayajna. Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa niuucajtzeꞌen ɨ́ Dios tɨjɨ́n: ―Canu ramuaꞌate nemɨ́jna mɨ tevi. Jɨ́meꞌen puꞌu ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa, aj pu i huajíjhuacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ tecuaaraꞌi.
74 Então, começou ele a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem! E imediatamente cantou o galo.
75 Tɨꞌɨj jí áꞌiyen Pedro raꞌutámuaꞌareeriꞌi aꞌij tɨ Jesús amuacaí tiraatáꞌixaa tɨ jɨ́meꞌen yee: “Tɨ́ꞌɨj nuꞌu caí xɨ huajíjhuaꞌa ɨ́ gallo, ayée pej nuꞌu huaíca piyen tínaꞌavéꞌavaata yee capej nemuaꞌate.” Aj puꞌi huirájraa. Jéꞌecan pu aꞌij puaꞌa raatáꞌa. Tiujyeínejraa huápɨꞌɨ.
75 Então, Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, tu me negarás três vezes. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.