Mateus 19
Comaltepec Chinantec NT (CCO_TBL) vs ARA
1 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ e cajíngꞌˉ Jesús jaléꞌˋ e júuˆ na, jo̱ cagüɨꞌɨ́ɨˊbre fɨˊ lɨ˜ se̱ꞌˊ Galilea jo̱ caguiéˉtu̱r fɨˊ lɨ˜ se̱ꞌˊ Judea e néeˊ lɨ́ꞌˉ ꞌngóoꞌ˜ cataangˋ laco̱ꞌ iʉ˜ guaˋ Jordán.
1 E aconteceu que, concluindo Jesus estas palavras, deixou a Galileia e foi para o território da Judeia, além do Jordão.
2 Jo̱ i̱ ꞌleáamˉ dseaˋ ngolíingˉ laco̱ꞌ ngóorˊ, jo̱guɨ cajmiꞌleáamˉbre jaléngꞌˋ dseaˋ dséeꞌ˜ ie˜ jo̱.
2 Seguiram-no muitas multidões, e curou-as ali.
3 Jo̱ lajeeˇ táangˋ Jesús fɨˊ jo̱, cangoquiéengˊ fɨˊ lɨ˜ siñꞌˊ co̱o̱ˋ tú̱ˉ mɨ́ɨngꞌ˜ dseaˋ Israel i̱ lɨ́ɨngˊ dseaˋ fariseo e lɨco̱ꞌ iiñꞌ˜ do e niténgꞌˋ dseaˋ do fɨˊ ni˜ dseeˉ, jo̱baꞌ cajmɨngɨ́ꞌrˉ dseaˋ do lala: —¿Su cuǿømˋ quiáꞌˉ jaangˋ dseañʉꞌˋ e nitiúuiñˉ dseamɨ́ˋ quiáꞌrˉ fɨng lɨ́ꞌˆ doñiˊ eeˋ cajmiquíngꞌˉjiʉ dsíiˊ rúiñꞌˋ?
3 Vieram a ele alguns fariseus e o experimentavam, perguntando: É lícito ao marido repudiar a sua mulher por qualquer motivo?
4 Jo̱baꞌ cañíiˋ Jesús quiáꞌˉ i̱ dseaˋ fariseo do lala: —Nɨcaꞌíbˋ ꞌnʉ́ꞌˋ fɨˊ ni˜ jiˋ quiáꞌˉ Fidiéeˇ lɨ˜ féꞌˋ lala: “Jí̱i̱ꞌ˜ latɨˊ mɨ˜ uiing˜ cajmeáangˋ Fidiéeˇ dseañʉꞌˋ jo̱guɨ dseamɨ́ˋ.”
4 Então, respondeu ele: Não tendes lido que o Criador, desde o princípio, os fez homem e mulher
5 Jo̱guɨ féꞌˋ cajo̱: “Uíiꞌ˜ e cúngꞌˋ dseañʉꞌˋ guóorˋ, jo̱baꞌ ꞌnaaiñˋ quiáꞌˉ tiquiáꞌˆ niquiáꞌrˆ e laco̱ꞌ nilɨseeiñˋ co̱lɨɨng˜ có̱o̱ꞌ˜ dseamɨ́ˋ quiáꞌrˉ, jo̱ lajo̱baꞌ lafaꞌ jaamˋbre niꞌuíiñˉ lajeeˇ lajɨˋ huáaiñꞌˉ do.”
5 e que disse:
6 Jo̱ lajo̱b fɨ́ɨˉɨ ꞌnʉ́ꞌˋ, joˋ tíiˊguɨr gáiñˉ, co̱ꞌ lafaꞌ jaamˋbre nɨcaꞌuíiñˉ. Co̱ꞌ Fidiéeˇbingꞌ caguiaˊ uiing˜ e cúngꞌˋ dseaˋ guóorˋ, jo̱baꞌ joˋ cuǿøngˋ faꞌ e nitiúungˉguɨ dseaˋ rúiñꞌˋ mɨ˜ cangɨ́ˋguɨ e cacúiñꞌˋ guóorˋ.
6 De modo que já não são mais dois, porém uma só carne. Portanto, o que Deus ajuntou não o separe o homem.
7 Jo̱ cajmɨngɨ́ꞌˉtu̱ i̱ dseaˋ fariseo do Jesús: —Jo̱ ¿jialɨꞌˊ caquiʉꞌˊ Moi˜ ta˜ e cuǿømˋ tiúungˉ dseaˋ rúiñꞌˋ song caráangˉ co̱o̱ˋ majíˋ lɨ˜ féꞌˋ lajo̱, jo̱ lajo̱baꞌ dseángꞌˉ e cuǿøngˋ e tiúungˉ i̱ dseañʉꞌˋ do dseamɨ́ˋ quiáꞌrˉ?
7 Replicaram-lhe: Por que mandou, então, Moisés dar carta de divórcio e repudiar?
8 Jo̱ cañíiˋtu̱ Jesús quiáiñꞌˉ do: —Jo̱ i̱ Moi˜ do cacuørˊ fɨˊ e catiúungˊnaꞌ dseamɨ́ˋ quíiˉnaꞌ dsʉꞌ uíiꞌ˜ e ꞌnʉ́ꞌˋ dseángꞌˉ eáamˊ ueꞌˋ óoˊnaꞌ. Co̱ꞌ jí̱i̱ꞌ˜ latɨˊ mɨ˜ uiingˇ jaˋ lajo̱ calɨꞌiing˜ Fidiéeˇ e nilíˋ.
8 Respondeu-lhes Jesus: Por causa da dureza do vosso coração é que Moisés vos permitiu repudiar vossa mulher; entretanto, não foi assim desde o princípio.
9 Jo̱ jnea˜guɨ fɨ́ɨˉɨ ꞌnʉ́ꞌˋ e doñiˊ i̱i̱ˋ i̱ tiúungˉ dseamɨ́ˋ quiáꞌˉ e jí̱i̱ꞌ˜ jaˋ caꞌléeˊ i̱ dseamɨ́ˋ quiáꞌrˉ do e güɨɨiñˋ có̱o̱ꞌ˜ dseañʉꞌˋ jiéngꞌˋ, jo̱guɨ e nicúngꞌˋtu̱r guóorˋ có̱o̱ꞌ˜ jaangˋguɨ dseamɨ́ˋ jiéngꞌˋ, jo̱baꞌ dseebˉ éerˋ jóng fɨˊ quiniˇ Fidiéeˇ.
9 Eu, porém, vos digo: quem repudiar sua mulher, não sendo por causa de relações sexuais ilícitas, e casar com outra comete adultério [e o que casar com a repudiada comete adultério].
10 Jo̱guɨ i̱ dseaˋ quiáꞌˉ Jesús do casɨ́ꞌrˉ dseaˋ do lala: —Song lajo̱b lɨ́ɨˊ quiáꞌˉ jaléngꞌˋ dseañʉꞌˋ có̱o̱ꞌ˜guɨ dseamɨ́ˋ quiáꞌrˉ, jo̱baꞌ guiʉ́ˉguɨ lɨ́ngˉ jneaꞌˆ e jaˋ nicúiñꞌˋ guóorˋ.
10 Disseram-lhe os discípulos: Se essa é a condição do homem relativamente à sua mulher, não convém casar.
11 Jo̱baꞌ cañíiˋtu̱ Jesús quiáiñꞌˉ do: —Jaˋ lajɨɨngˋ dseaˋ catɨ́ɨiñˉ e ngáiñꞌˋ jaléꞌˋ e júuˆ na, co̱ꞌ lají̱i̱ꞌ˜ dseaˋ i̱ nɨcangɨ́ɨngˋ quiáꞌˉ Fidiéeˇ, jí̱i̱ꞌ˜ íˋbingꞌ i̱ ngángꞌˋ e jo̱.
11 Jesus, porém, lhes respondeu: Nem todos são aptos para receber este conceito, mas apenas aqueles a quem é dado.
12 Jo̱ jmiguiʉbˊ uiing˜ seaˋ e jmóoˋ huɨ́ɨngˊ quiáꞌˉ jaléngꞌˋ dseañʉꞌˋ e jaˋ cuǿøngˋ e nicúiñꞌˋ guóorˋ: co̱ꞌ seemˋ dseañʉꞌˋ e latɨˊ mɨ˜ ngáamꞌ˜bre jaˋ sɨꞌíiñˆ faꞌ e nicúiñꞌˋ guóorˋ, jo̱guɨ seemˋbɨ cajo̱ e dseañʉꞌˋ rúmꞌˋbre nɨcajmiꞌléngꞌˋ írˋ, jo̱guɨ seemˋbɨ i̱ jaˋ cuøꞌˊ fɨˊ yaang˜ faꞌ e nicúiñꞌˋ guóorˋ dsʉꞌ uíiꞌ˜ e Fidiéeˇ quie̱ˊ nifɨˊ quiáꞌrˉ. Jo̱ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ quɨ́ɨꞌ˜ jmɨɨ˜ nijméˉ lajo̱, jo̱baꞌ güɨjméeˋbre lajo̱.
12 Porque há eunucos de nascença; há outros a quem os homens fizeram tais; e há outros que a si mesmos se fizeram eunucos, por causa do reino dos céus. Quem é apto para o admitir admita.
13 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, caguilíingˉ jaléngꞌˋ dseaˋ e jéeiñˋ jiuung˜ quiáꞌrˉ fɨˊ lɨ˜ singꞌˊ Jesús e laco̱ꞌ niquidsiˊ dseaˋ do guóorˋ fɨˊ yʉ́ꞌˆ mogui˜ lajaangˋ lajaangˋ i̱ jiuung˜ do jo̱guɨ e niféiñꞌˊ Fidiéeˇ uii˜ quiáiñꞌˉ do, jo̱ lajo̱baꞌ nilɨgüeaiñꞌˆ do. Jo̱ dsʉꞌ i̱ dseaˋ quiáꞌˉ Jesús do cajníimˊbre quiáꞌˉ jaléngꞌˋ sejmiiˋ i̱ jiuung˜ do jo̱guɨ cajíimˉbreiñꞌ do cajo̱.
13 Trouxeram-lhe, então, algumas crianças, para que lhes impusesse as mãos e orasse; mas os discípulos os repreendiam.
14 Jo̱baꞌ cajíngꞌˉ Jesús casɨ́ꞌrˉ i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do: —Cuǿøꞌ˜naꞌ fɨˊ jaléngꞌˋ i̱ jiuung˜ na güɨjalíiñˉ fɨˊ la jo̱ jaˋ jnɨˊnaꞌ quiáꞌrˉ, co̱ꞌ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ lɨ́ɨngˊ laco̱ꞌ i̱ jiuung˜ la, íˋbingꞌ catɨ́ɨngˉ e Fidiéeˇ quie̱ˊ nifɨˊ quiáꞌrˉ.
14 Jesus, porém, disse: Deixai os pequeninos, não os embaraceis de vir a mim, porque dos tais é o reino dos céus.
15 Jo̱ caquidsibˊ Jesús guóorˋ fɨˊ yʉ́ꞌˆ mogui˜ lajaangˋ lajaangˋ i̱ jiuung˜ do, jo̱ ngɨ́ˋ jo̱, cagüɨꞌɨ́ɨˊbre fɨˊ jo̱.
15 E, tendo-lhes imposto as mãos, retirou-se dali.
16 Jo̱ mɨ˜ cangɨ́ˋ jo̱, caguiéˉ jaangˋ sɨmingꞌˋ fɨˊ lɨ˜ singꞌˊ Jesús jo̱ cajmɨngɨ́ꞌrˉ dseaˋ do: —Tɨfaꞌˊ i̱ guiʉ́ˉ dsíiˊ, ¿e˜ e guiʉ́ˉ ꞌnéˉ jmee˜ jnea˜ e laco̱ꞌ nilíꞌˋi e nilɨseenˉ cøøngˋ có̱o̱ꞌ˜ Fidiéeˇ carˋ ngongɨ́ɨˋ jmɨɨ˜?
16 E eis que alguém, aproximando-se, lhe perguntou: Mestre, que farei eu de bom, para alcançar a vida eterna?
17 Jo̱baꞌ cañíiˋ Jesús quiáꞌˉ i̱ sɨmingꞌˋ do: —¿Jialɨꞌˊ jnea˜ jmɨngɨ́ɨꞌˇ cuaiñ˜ quiáꞌˉ jaléꞌˋ e guiʉ́ˉ? Co̱ꞌ jaamˋ i̱ guiúngˉ seengˋ jo̱ jí̱i̱ꞌ˜ Fidiéeˇbingꞌ lɨ́ɨngˊ lajo̱. Jo̱ dsʉꞌ song ꞌnʉˋguɨ iinꞌ˜ e nilɨseenꞌˋ cøøngˋ có̱o̱ꞌ˜ Fidiéeˇ carˋ ngongɨ́ɨˋ jmɨɨ˜, jo̱baꞌ ꞌnéˉ nijmitíˆbaꞌ lajaléꞌˋ júuˆ quiʉꞌˊ ta˜ quiáꞌˉ Fidiéeˇ jóng.
17 Respondeu-lhe Jesus: Por que me perguntas acerca do que é bom? Bom só existe um. Se queres, porém, entrar na vida, guarda os mandamentos.
18 Jo̱baꞌ cañíiˋ i̱ sɨmingꞌˋ do quiáꞌˉ Jesús: —¿E˜guɨ e júuˆ ꞌnéˉ lɨti˜ do jóng? Jo̱ cañíiˋtu̱ Jesús quiáiñꞌˉ do jo̱ casɨ́ꞌrˉ lala: —Lalab lɨ́ɨˊ jaléꞌˋ e júuˆ ꞌnéˉ lɨti˜ do: Jaˋ jngánꞌˋ jí̱i̱ꞌ˜ jaangˋ dseaˋ rúnꞌˋ; jo̱guɨ jaˋ ꞌleeꞌ˜ e nigüɨ́nꞌˋ có̱o̱ꞌ˜ dseañʉꞌˋ dseamɨ́ˋ i̱ o̱ꞌ quíiꞌˉ; jo̱guɨ jaˋ jmooꞌˋ ɨ̱ɨ̱ˋ; o̱ꞌguɨ cuøꞌˊ dseaˋ dseeˉ e jaˋ uiing˜ seaˋ;
18 E ele lhe perguntou: Quais? Respondeu Jesus: Não matarás, não adulterarás, não furtarás, não dirás falso testemunho;
19 jo̱guɨ jmɨꞌgooˋ tiquíiꞌˆ có̱o̱ꞌ˜guɨ niquíiꞌˆ; jo̱guɨ jmiꞌneáanꞌˋ jaléngꞌˋ dseaˋ rúnꞌˋ lɨ́ꞌˆ laco̱ꞌguɨ jmiꞌneáanꞌˋ uøꞌˊ.
19 honra a teu pai e a tua mãe e amarás o teu próximo como a ti mesmo.
20 Jo̱baꞌ cañíiˋtu̱ i̱ sɨmingꞌˋ do quiáꞌˉ Jesús jo̱ casɨ́ꞌrˉ dseaˋ do: —Lajɨbˋ e júuˆ e fóꞌˋnaꞌ nɨcajmitiiˉ; jo̱baꞌ ¿e˜ jí̱i̱ꞌ˜ e ꞌnéˉ nijmitiˋguɨ́ɨ?
20 Replicou-lhe o jovem: Tudo isso tenho observado; que me falta ainda?
21 Jo̱baꞌ cañíiˋtu̱ Jesús quiáiñꞌˉ do jo̱ cajíñꞌˉ: —Song ꞌnʉˋ iinꞌ˜ e nilɨguiúnꞌˉ laco̱ꞌ sɨꞌíˆ fɨˊ quiniˇ Fidiéeˇ, jo̱baꞌ guǿngꞌˊ fɨˊ quíiꞌˉ jo̱ güɨꞌnɨɨ˜ lajaléꞌˋ e seaˋ quíiꞌˉ, jo̱ jaléꞌˋ e cuuˉ e nilíꞌˋ quiáꞌˉ e jo̱ jmeeˉ guiéeˆ jee˜ jaléngꞌˋ dseaˋ tiñíingˉ, jo̱ lajo̱guɨbaꞌ nilíꞌˋ e nilɨseaˋ juguiʉ́ˉ quíiꞌˉ fɨˊ ñifɨ́ˉ fɨˊ lɨ˜ guiing˜ Fidiéeˇ. Jo̱ mɨ˜ ningɨ́ˋ jo̱, nea˜ có̱o̱ꞌ˜ jnea˜ jóng.
21 Disse-lhe Jesus: Se queres ser perfeito, vai, vende os teus bens, dá aos pobres e terás um tesouro no céu; depois, vem e segue-me.
22 Jo̱ dsʉꞌ mɨ˜ canúuˉ i̱ sɨmingꞌˋ do jaléꞌˋ júuˆ e cajíngꞌˉ Jesús, jo̱baꞌ fɨꞌíbˆ cangáiñꞌˉ, co̱ꞌ eáamˊ seaˋ cuuˉ quiáꞌrˉ.
22 Tendo, porém, o jovem ouvido esta palavra, retirou-se triste, por ser dono de muitas propriedades.
23 Jo̱baꞌ casɨ́ꞌˉ Jesús i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do jo̱ cajíñꞌˉ lala: —E jáꞌˉ e fɨ́ɨˉɨ ꞌnʉ́ꞌˋ e huɨ́ɨmˊ lɨ́ɨˊ quiáꞌˉ jaangˋ dseaˋ seaˋ cuuˉ e nijángꞌˋ ꞌñiaꞌrˊ fɨˊ quiniˇ Fidiéeˇ e laco̱ꞌ dseaˋ do nicá̱ˋ nifɨˊ quiáꞌrˉ.
23 Então, disse Jesus a seus discípulos: Em verdade vos digo que um rico dificilmente entrará no reino dos céus.
24 Jo̱guɨ fɨ́ɨˉtú̱u̱ ꞌnʉ́ꞌˋ caléꞌˋ catú̱ˉ e jaˋguɨ huɨ́ɨngˊ quiáꞌˉ jaangˋ jóꞌˋ camello e ningɨ́ngˉneꞌ fɨˊ dsíiˊ tooˋ jminiˇ mocuuˉ e laco̱ꞌguɨ jaangˋ dseaˋ seaˋ cuuˉ nijángꞌˋ ꞌñiaꞌrˊ fɨˊ quiniˇ Fidiéeˇ e laco̱ꞌ dseaˋ do nicá̱ˋ nifɨˊ quiáꞌrˉ.
24 E ainda vos digo que é mais fácil passar um camelo pelo fundo de uma agulha do que entrar um rico no reino de Deus.
25 Jo̱ mɨ˜ tɨˊ lɨ˜ canúuˉ i̱ dseaˋ quiáꞌˉ Jesús do lajo̱, jo̱baꞌ eáangˊguɨb cangogáˋ dsíirˊ jóng, jo̱ canaaiñˋ jmɨngɨꞌˊ rúiñꞌˋ: —Jo̱ song lajo̱b lɨ́ɨˊ, jo̱baꞌ ¿i̱˜ nilíꞌˋ nijméˉ e nileáiñˋ jee˜ jaléꞌˋ dseeˉ quiáꞌrˉ?
25 Ouvindo isto, os discípulos ficaram grandemente maravilhados e disseram: Sendo assim, quem pode ser salvo?
26 Jo̱ lɨco̱ꞌ cajǿømˉ Jesús i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do, jo̱ cañíirˋ quiáiñꞌˉ do lala jo̱ cajíñꞌˉ: —Jí̱i̱ꞌ˜ jaangˋ dseaˋ jmɨgüíˋ quɨ́ɨꞌr˜ jmɨɨ˜ nileángˉ ꞌñiaꞌrˊ jee˜ jaléꞌˋ dseeˉ quiáꞌrˉ, co̱ꞌ jí̱i̱ꞌ˜ Fidiéeˇbingꞌ quɨ́ɨꞌ˜ jmɨɨ˜ jméˉ lajo̱.
26 Jesus, fitando neles o olhar, disse-lhes: Isto é impossível aos homens, mas para Deus tudo é possível.
27 Jo̱baꞌ cañíiˋ Tʉ́ˆ Simón quiáꞌˉ Jesús jo̱ casɨ́ꞌrˉ dseaˋ do lala: —Fíiˋiiꞌ, jneaꞌˆ nɨcatʉ́ˆbaaꞌ lajaléꞌˋ e seaˋ quíˉnaaꞌ jo̱ có̱o̱ꞌ˜ ꞌnʉbˋ nɨngɨˋnaaꞌ lana. Jo̱baꞌ ¿e˜ jí̱i̱ꞌ˜ e catɨ́ɨˉnaaꞌ niꞌíingꞌ˜naaꞌ?
27 Então, lhe falou Pedro: Eis que nós tudo deixamos e te seguimos; que será, pois, de nós?
28 Jo̱baꞌ lalab cañíiˋ Jesús e casɨ́ꞌrˉ i̱ dseaˋ quiáꞌrˉ do jo̱ cajíñꞌˉ: —E labaꞌ jmɨtaaˆ óoˊnaꞌ e mɨ˜ nitɨ́ˉ íꞌˋ e nilɨꞌmɨ́ɨˉtu̱ latøøngˉ jmɨgüíˋ, jo̱b mɨ˜ nimáang˜naꞌ jnea˜, dseaˋ i̱ cajáˉ fɨˊ ñifɨ́ˉ e lɨ́ɨnˊn jaangˋ dseaˋ jmɨgüíˋ, e niníˆi e niquiʉ́ꞌˆʉ ta˜ fɨˊ é̱e̱ˆ lɨ˜ niingˉ jloꞌˆ quiéˉe e seaˋ fɨˊ ñifɨ́ˉ. Jo̱ ie˜ jo̱ jaléngꞌˋ ꞌnʉ́ꞌˋ, dseaˋ lɨ́ɨngˊnaꞌ dseaˋ quiéˉe, nilɨseabˋ cajo̱ guitu̱ˊ é̱e̱ˆ quíiˉnaꞌ fɨˊ jo̱ lɨ˜ niníˋnaꞌ co̱lɨɨng˜ có̱o̱ꞌ˜ jnea˜ e laco̱ꞌ niquidsiˋnaꞌ íꞌˋ quiáꞌˉ lajɨˋ guitu̱ˊ ꞌléꞌˋ dseaˋ góoˋnaaꞌ dseaˋ Israel.
28 Jesus lhes respondeu: Em verdade vos digo que vós, os que me seguistes, quando, na regeneração, o Filho do Homem se assentar no trono da sua glória, também vos assentareis em doze tronos para julgar as doze tribos de Israel.
29 Jo̱guɨ jaléngꞌˋ dseaˋ i̱ nɨlɨ́ɨngˊ dseaˋ quiéˉe, jo̱ uíiꞌ˜ e jo̱ nɨcatʉ́rˋ jaléꞌˋ ꞌnʉr˜, o̱si nɨcaꞌnaaiñˋ quiáꞌˉ jaléngꞌˋ rúiñꞌˋ é, o̱si nɨcaꞌnaaiñˋ quiáꞌˉ tiquiáꞌˆ niquiáꞌrˆ é, o̱si quiáꞌˉ jó̱o̱ˊbɨr é, o̱si nɨcatʉ́rˋ uǿˉ quiáꞌrˉ é, jo̱baꞌ jaléngꞌˋ íˋbingꞌ i̱ niñíingˋ cien ya̱ꞌˊ e jmiguiʉˊguɨ e laco̱ꞌ e catʉ́rˋ do jo̱guɨ niñíimˋbɨr cajo̱ e nilɨseeiñˋ cøøngˋ có̱o̱ꞌ˜ Fidiéeˇ carˋ ngongɨ́ɨˋ jmɨɨ˜.
29 E todo aquele que tiver deixado casas, ou irmãos, ou irmãs, ou pai, ou mãe [ou mulher], ou filhos, ou campos, por causa do meu nome, receberá muitas vezes mais e herdará a vida eterna.
30 Jo̱ i̱ lɨɨng˜ dseaˋ i̱ lɨ́ɨngˉ e niiñˉ eáangˊ fɨˊ jmɨgüíˋ la, dsʉꞌ íˋbingꞌ jí̱i̱ꞌ˜ capíꞌˆ jaˋ eeˋ niiñˉ mɨ˜ nitɨ́ˉ e íꞌˋ jo̱; jo̱ dsʉꞌ i̱ lɨɨng˜ dseaˋ i̱ lɨ́ɨngˉ e jaˋ eeˋ niiñˉ jí̱i̱ꞌ˜ capíꞌˆ fɨˊ jmɨgüíˋ la, jo̱baꞌ íˋbingꞌ i̱ eáangˊguɨ nilɨniingˉ mɨ˜ nitɨ́ˉ e íꞌˋ jo̱.
30 Porém muitos primeiros serão últimos; e os últimos, primeiros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.