Mateus 23
Dios Cʉ̃ Cauetibʉjʉ Cũrĩcã Tuti (CBCNT) vs VC
1 Cabero camasã cʉ̃tʉ caãnarẽ, bairi jãã, cʉ̃ cabuerã cʉ̃ãrẽ atore bairo jãã ĩwĩ:
1 Dirigindo-se, então, Jesus à multidão e aos seus discípulos,disse:
2 “Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi fariseo majã cʉ̃ã, ‘Bairo ĩgaro ĩña Moisés ãnacʉ̃ marĩrẽ cʉ̃ caroticũrĩqũẽ,’ mʉjããrẽ ĩ quetibʉjʉnucũñama.
2 Os escribas e os fariseus sentaram-se na cadeira de Moisés.
3 Bairi mʉjããrẽ na caĩquetibʉjʉrijere bairo ása. Na tʉ̃goʉsaya. Bairo na tʉ̃goʉsamirãcʉ̃ã, bairãpʉa na caátiãnierẽ bairo ápericõãña. Caĩtopairã ãnirĩ cariape rotimirãcʉ̃ã, na majũ pʉame na caátirotirore bairo áperiyama.
3 Observai e fazei tudo o que eles dizem, mas não façais como eles, pois dizem e não fazem.
4 Caʉ̃mʉ jĩcãʉ̃, cʉ̃ paabojari majõcʉre cʉ̃ jʉpʉsaetiyami. Jĩcã wãme ũnoacã cʉ̃ãrẽ cʉ̃ jʉáperiyami. Tore bairo Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi fariseo majã cʉ̃ã átiyama camasãrẽ. ‘Jĩcã wãmeacã rʉsaeto ása,’ camasãrẽ caĩrã nimirãcʉ̃ã, na pʉame tore bairo áperimajũcõãñama.
4 Atam fardos pesados e esmagadores e com eles sobrecarregam os ombros dos homens, mas não querem movê-los sequer com o dedo.
5 Tunu bairoa caroa wãme nipetirije na caátie camasã na caĩñajoropʉ átinucũñama, nipetiro camasã nʉcʉ̃bʉgoro na mena na catʉ̃goñaparore bairo ĩrã. Tunu bairoa Dios yaye bʉsʉrique, na cawoaturi pũrĩãcãrẽ jiyanucũñama na riapé buipʉ, na wãmorĩpʉ cʉ̃ãrẽ. Tunu bairoa jutii cayowerijere jãñajesoyama.
5 Fazem todas as suas ações para serem vistos pelos homens, por isso trazem largas faixas e longas franjas nos seus mantos.
6 Tunu bose rʉ̃mʉ caãno narẽ na capiiata, caroapaʉripʉre ruiri ʉgaganucũñama. Tunu bairoa ñubuerica wiipʉ na caápáta, quetiupaʉ cʉ̃ caruirije ũniepʉ jeto ruiganucũñama.
6 Gostam dos primeiros lugares nos banquetes e das primeiras cadeiras nas sinagogas.
7 Tunu bairoa maapʉ na caáñesẽãta, nipetiro camasã nʉcʉ̃bʉgorique mena na cajẽnirõ bonucũñama. ‘¡Jããrẽ Cabuerã!’ camasã narẽ na caĩjẽnirõ bonucũñama.
7 Gostam de ser saudados nas praças públicas e de ser chamados rabi pelos homens.
8 “Bairo na cabomiatacʉ̃ãrẽ, bairo na caborore bairo mʉjãã caĩñacõrõ yʉ boetiya. Mʉjãã cabuei jĩcãʉ̃ã niñami. Tunu mʉjãã pʉame jĩcãʉ̃ pũnaa jĩcãrõrẽ bairo cabairã mʉjãã ãniña. Bairi, ‘¡Jããrẽ Cabuerã!’ camasã mʉjããrẽ na caĩroaro boeticõãña.
8 Mas vós não vos façais chamar rabi, porque um só é o vosso preceptor, e vós sois todos irmãos.
9 Tunu bairoa ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ ati yepa macããcʉ̃rẽ, ‘Marĩ pacʉ ũcʉ̃ niñami,’ qũĩroaeticõãña. Jĩcãʉ̃ã niñami marĩ Pacʉ, ʉmʉrecóo macããcʉ̃ majũ.
9 E a ninguém chameis de pai sobre a terra, porque um só é vosso Pai, aquele que está nos céus.
10 Tunu bairoa, ‘¡Marĩ Quetiuparã!’ aperã mʉjããrẽ na caĩroarore boeticõãña. Yʉ, Cristo jeto camasã quetiupaʉ yʉ ãniña.
10 Nem vos façais chamar de mestres, porque só tendes um Mestre, o Cristo.
11 Bairi ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ caãnimajũʉ̃rẽ bairo caãnigaʉ, cabopacarãrẽ caroaro na cʉ̃ cajʉáto ñuña.
11 O maior dentre vós será vosso servo.
12 Ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ cʉ̃ majũã, ‘Caãnimajũʉ̃ yʉ ãniña,’ caĩ pʉamerẽ, cabʉgoro macããcʉ̃rẽ bairo cʉ̃ ãnio joroque cʉ̃ átigʉmi Dios. Apei, ‘Caãnimajũʉ̃ mee yʉ ãniña,’ caĩ pʉame roquere, cabero cabʉgoro macããcʉ̃rẽ bairo mee cʉ̃ ãnio joroque cʉ̃ átigʉmi Dios.
12 Aquele que se exaltar será humilhado, e aquele que se humilhar será exaltado.
13 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Dios cʉ̃ carotimasĩrĩpaʉre mʉjãã jããmasĩẽtĩgarã. Tunu camasãrẽ ricaati buerã, Dios cʉ̃ carotimasĩrĩpaʉre cajããgarã pʉamerẽ caẽñotarãrẽ bairo na mʉjãã átinucũña.
13 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Vós fechais aos homens o Reino dos céus. Vós mesmos não entrais e nem deixais que entrem os que querem entrar.
14 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Cawapearã rõmirĩ ya wiirire mʉjãã ẽmanucũña. Tunu yoaro Diore cʉ̃ mʉjãã jẽniñubuetonucũña. Bairi aperã netõjãñurõ roro mʉjãã netõgarã.
14 {Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Devorais as casas das viúvas, fingindo fazer longas orações. Por isso, sereis castigados com muito maior rigor.}
15 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Cayoaropʉ, ria capairiyare pẽña átí, o ape yepapʉre ánetõ átí, mʉjãã quetibʉjʉ ñesẽãnucũña, mʉjãã yaye quetire, camasã na catʉ̃goʉsaparore bairo ĩrã. Bairo jĩcãʉ̃ catʉ̃goʉsaʉre cʉ̃ bócarã, ricaati cʉ̃ mʉjãã caquetibʉjʉrije tʉ̃gori tʉ̃goñamawijiao joroque cʉ̃ mʉjãã átiya. Mʉjãã netõjãñurõ caróʉre bairo caácʉ cʉ̃ ãnio joroque cʉ̃ mʉjãã átiya. Bairo mʉjãã caátie jʉ̃gori caʉ̃petieti peeropʉ roro majũ baigʉmi.
15 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Percorreis mares e terras para fazer um prosélito e, quando o conseguis, fazeis dele um filho do inferno duas vezes pior que vós mesmos.
16 “¡Mʉjãã, roro majũ mʉjãã netõgarã! Jĩcãʉ̃ cacaapee mácʉ̃ cʉ̃ yarãrẽ, ‘Mʉjãã yʉ jʉ̃gogʉ,’ caĩ ũcʉ̃rẽ bairo mʉjãã baiya. Ricaati camasãrẽ na mʉjãã bueya. Atore bairo na mʉjãã ĩ quetibʉjʉya: ‘Ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃, “Caãnorẽ bairo ñiña,” ĩgʉ, “¡Dios ya wii mena ñiña!” cʉ̃ caĩata, cabero cʉ̃ caĩrõrẽã bairo cʉ̃ caápericõãta, ñubujioro. Bairo ĩmicʉ̃ã, “¡Dios ya wii macããjẽ oro majũ mena ñiña!” cʉ̃ caĩata, cabero cʉ̃ caĩrõrẽã bairo cʉ̃ caápericõãta roque, ñuẽtĩña,’ cariape mee mʉjãã ĩ quetibʉjʉya camasãrẽ.
16 Ai de vós, guias cegos! Vós dizeis: Se alguém jura pelo templo, isto não é nada; mas se jura pelo tesouro do templo, é obrigado pelo seu juramento.
17 ¡Bairo caĩquetibʉjʉrã ãnirĩ cacaapee mánarẽ bairo mʉjãã baiya! Catʉ̃gomasĩẽnarẽ bairo mʉjãã tuaya. Dios ya wii macããjẽ oro pʉame, ti wii netõjãñurõ caãnimajũrĩjẽ mee niña. Ti wii pʉame, ti wii macããjẽ oro to ñuo joroque átiya.
17 Insensatos, cegos! Qual é o maior: o ouro ou o templo que santifica o ouro?
18 Tunu atore bairo camasãrẽ na mʉjãã quetibʉjʉnemoña: ‘Ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃, “Caãnorẽ bairo ñiña,” ĩgʉ, “¡Altar mena ñiña!” cʉ̃ caĩata, cabero cʉ̃ caĩrõrẽã bairo cʉ̃ caápericõãta, ñubujioro. Bairo ĩmicʉ̃ã, “¡Waibʉcʉ riire na cajoemʉgõjorije mena ñiña!” cʉ̃ caĩata, cabero cʉ̃ caĩrõrẽã bairo cʉ̃ caápericõãta roque, ñuẽtĩña,’ mʉjãã ĩto quetibʉjʉya camasãrẽ.
18 E dizeis ainda: Se alguém jura pelo altar, não é nada; mas se jura pela oferta que está sobre ele, é obrigado.
19 ¡Cacaapee mánarẽ bairo mʉjãã baiya! Waibʉcʉ riire na cajoemʉgõjorije pʉame altar netõjãñurõ caãnimajũrĩjẽ mee niña. Ti altar pʉame waibʉcʉ riire ñuo joroque átiya.
19 Cegos! Qual é o maior: a oferta ou o altar que santifica a oferta?
20 Bairi ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃, ‘Caãnorẽ bairo ñiña,’ ĩgʉ, ‘¡Altar mena ñiña!’ cʉ̃ caĩata, ‘¡Altar, bairi nipetirije altar bui macããjẽ mena ñiña!’ caĩrẽ bairo ĩñami.
20 Aquele que jura pelo altar, jura ao mesmo tempo por tudo o que está sobre ele.
21 Tunu bairoa ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃, ‘¡Templo mena ñiña!’ cʉ̃ caĩata, ‘¡Templo wiire, bairi ti wii macããcʉ̃ Dios mena cʉ̃ã ñiña!’ caĩrẽ bairo ĩñami.
21 Aquele que jura pelo templo, jura ao mesmo tempo por aquele que nele habita.
22 Tunu bairoa ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃, ‘¡Ʉmʉrecóo mena ñiña!’ cʉ̃ caĩata, ‘¡Dios ya trono, bairi to ruiricaro macããcʉ̃ mena cʉ̃ã ñiña!’ caĩrẽ bairo ĩñami.
22 E aquele que jura pelo céu, jura ao mesmo tempo pelo trono de Deus, e por aquele que nele está sentado.
23 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Mʉjãã cʉ̃ã pʉga wãmo cãrõ moneda tiiriacarẽ mʉjãã cacʉ̃goata, jĩcã tiiaca mʉjãã jonucũña Diore. O ʉgarique asurique jĩcã wãme ũno pʉga wãmo cãrõ mʉjãã cacʉ̃goata, jĩcãrõãcã mʉjãã jonucũña Diore. Bairo cariape tie ũnierẽ átimasĩmirãcʉ̃ã, ape wãme paijãñurõ Dios cʉ̃ carotirique pʉamerẽ mʉjãã tʉ̃goñaetimajũcõãña. Caroaro ãmeo átaje cʉ̃ãrẽ marĩ rotiyami Dios. Camasãrẽ bopacooro na marĩ caĩñarĩjẽ, bairi caroaro ãmeo mairĩqũẽ cʉ̃ãrẽ marĩ rotiyami. Tie pʉamerẽ mʉjãã tʉ̃goñaẽtĩña.
23 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Pagais o dízimo da hortelã, do endro e do cominho e desprezais os preceitos mais importantes da lei: a justiça, a misericórdia, a fidelidade. Eis o que era preciso praticar em primeiro lugar, sem contudo deixar o restante.
24 ¡Mʉjãã, jĩcãʉ̃ cacaapee ĩñaecʉ̃ cʉ̃ yarãrẽ, ‘Mʉjãã yʉ jʉ̃gogʉ,’ caĩ ũcʉ̃rẽ bairo mʉjãã baiya! Tunu, ‘Becoaca cʉ̃ manicõáto,’ ĩrã, oco mʉjãã caetipeere mʉjãã weyórotinucũña. Bairo weyorotimirãcʉ̃ã, waibʉcʉ capai, camellore rupaʉa caʉgayujorãrẽ bairo mʉjãã baiya. Cabʉgoro macããjẽ pʉamerẽ caãnimajũrĩjẽrẽ bairo mʉjãã átiya. Tunu bairoa caãnimajũrĩjẽ pʉamerẽ cabʉgoro macããjẽrẽ bairo mʉjãã ĩñacõãña.
24 Guias cegos! Filtrais um mosquito e engolis um camelo.
25 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Jotʉ bapaarire dope bairo ʉgueri mano mʉjãã coserotinucũña. Bairo rotimirãcʉ̃ã, mʉjãã yeripʉ roro mʉjãã catʉ̃goñarĩjẽ pʉamerẽ mʉjãã coserotietiya Diore. Bairi mʉjãã cayajapairije nicõãña mʉjãã yeripʉ. Tunu bairoa mʉjãã caborije jetore mʉjãã tʉ̃goñanucũña.
25 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Limpais por fora o copo e o prato e por dentro estais cheios de roubo e de intemperança.
26 ¡Mʉa, fariseo, cacaapee ĩñaecʉ̃ ũcʉ̃ tʉ̃gopeoya mʉ yʉ caĩrĩjẽrẽ! Jĩcãʉ̃, cʉ̃ jotʉ bapa pupeapʉre cacosejʉ̃goricʉre bairo, mʉ cʉ̃ã cajʉ̃goye mʉ yeripʉre cacosejʉ̃gopaʉ mʉ ãniña. Bairo mʉ caáto, caroʉ́ majũ mʉ ãnicõãgʉ yua.
26 Fariseu cego! Limpa primeiro o interior do copo e do prato, para que também o que está fora fique limpo.
27 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Camasã ãnana na cacũrocarica ʉ̃tã ope buire bairo mʉjãã baiya. Ti opeaca buipʉ cabotirije mena caroaro warerique bauya. Bairo baimirõcʉ̃ã, capupea pʉame caboaricarã õwã ãnajẽ, bairi capũnirĩjẽ cʉ̃ã nicõãña.
27 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Sois semelhantes aos sepulcros caiados: por fora parecem formosos, mas por dentro estão cheios de ossos, de cadáveres e de toda espécie de podridão.
28 Torea bairo mʉjãã baiya. Camasã mʉjããrẽ na caĩñarõ, caroarã majũ mʉjãã bauya. Bairo baumirãcʉ̃ã, mʉjãã yeri pupeapʉ mʉjãã rojãñuña. Caĩtorije tʉ̃goñarĩqũẽ, bairi apeye roro tʉ̃goñarĩqũẽ cʉ̃ã mʉjãã yeri pupeapʉ jiracõãña.
28 Assim também vós: por fora pareceis justos aos olhos dos homens, mas por dentro estais cheios de hipocrisia e de iniqüidade.
29 “¡Mʉjãã, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi mʉjãã fariseo majã cʉ̃ã, caĩtopairã, roro majũ mʉjãã netõgarã, ricaati mʉjãã caátiãnie jʉ̃gori! Profeta majã, bairi aperã tirʉ̃mʉpʉ macããna caroarã cʉ̃ã, na rupaʉri ãnajẽ masã ope buire mʉjãã qũẽnonucũña caroa ʉ̃tã wiiriacãrẽ. Bairo áti yaparo, ti wiiriacãrẽ mʉjãã ĩñacotenucũña, camasã, profeta ãnanarẽ na ĩroáto, ĩrã.
29 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas! Edificais sepulcros aos profetas, adornais os monumentos dos justos
30 Cabero atore bairo mʉjãã ĩña: ‘Marĩ pʉame marĩ ñicʉ̃jãã na caãni yʉtea macããna marĩ caãmata, narẽ bairo profeta majãrẽ roro na marĩ áperibujioricarã,’ mʉjãã ĩña.
30 e dizeis: Se tivéssemos vivido no tempo de nossos pais, não teríamos manchado nossas mãos como eles no sangue dos profetas...
31 Bairo mʉjãã caĩrĩjẽ jʉ̃gori, ‘Profeta majãrẽ capajĩãrericarã pũnaa majũ marĩ ãniña,’ ĩrãrẽ bairo mʉjãã ĩña.
31 Testemunhais assim contra vós mesmos que sois de fato os filhos dos assassinos dos profetas.
32 Torena, ¡mʉjãã ñicʉ̃jãã roro na caátijʉ̃goriquere átipeyocõãña!
32 Acabai, pois, de encher a medida de vossos pais!
33 “¡Ãña ũna, moena majũ mʉjãã ãniña! Dios camasãrẽ cʉ̃ caĩñabeseri rʉ̃mʉ mʉjããrẽ peeropʉ popiye mʉjãã baio joroque cʉ̃ caáto, ¿dope bairo mʉjãã rutimasĩrãati? Mʉjãã rutimasĩẽtĩgarã.
33 Serpentes! Raça de víboras! Como escapareis ao castigo do inferno?
34 Torecʉ, mʉjããtʉ yʉ jonemogʉ tunu yʉ yarã profeta majãrẽ, camasĩrĩ majã cʉ̃ãrẽ, bairi cajʉ̃gobueri majã cʉ̃ãrẽ. Bairo na yʉ cajomiatacʉ̃ãrẽ, cañuena ãnirĩ na mʉjãã boetigarã. Jĩcããrã na mena macããnarẽ na mʉjãã pajĩãregarã. Aperãrẽ yucʉpãĩpʉ na mʉjãã papuaturotigarã. Tunu aperã yʉ yarãrẽ sinagoga ñubuerica wiipʉ na mʉjãã baperotigarã. Tunu aperãrẽ roro popiye na baio joroque na mʉjãã átigarã noo na caãnopʉ. Bairi ape macãpʉ na caápáta, topʉ cʉ̃ãrẽ na ʉsaáti, bairo jeto na mʉjãã átigarã roro majũ.
34 Vede, eu vos envio profetas, sábios, doutores. Matareis e crucificareis uns e açoitareis outros nas vossas sinagogas. Persegui-los-eis de cidade em cidade,
35 Bairo mʉjãã caáto jʉ̃gori, popiye mʉjãã baio joroque mʉjãã átigʉmi Dios. Tocãnacãʉ̃ caroarã, caãniñarĩcãrãrẽ na carií reyarique wapa popiye mʉjãã baio joroque mʉjãã átigʉmi. Na carií rejʉ̃goricʉ caroʉ́ Abel cawãmecʉcʉpʉi nijʉ̃go aná, Zacarías, Berequías macʉ̃, altar, santuario watoa mʉjãã capajĩãrĩcʉ̃pʉ nituyama camasã na carií rejʉ̃goatana capããrã beropʉ.
35 para que caia sobre vós todos o sangue inocente derramado sobre a terra, desde o sangue de Abel, o justo, até o sangue de Zacarias, filho de Baraquias, a quem matastes entre o templo e o altar.
36 Cariape mʉjããrẽ ñiña: Na ãnana wapa roro popiye mʉjãã baio joroque mʉjãã átigʉmi Dios, mʉjãã ãme caãnarẽ,” na ĩwĩ Jesús fariseo majãrẽ.
36 Em verdade vos digo: todos esses crimes pesam sobre esta raça.
37 Cabero atore bairo ĩnemowĩ Jesús tunu: “¡Jerusalén, Jerusalén macã macããna mʉjããrẽ ñiña: Dios yarã profeta majãrẽ mʉjãã pajĩãrenucũwʉ̃! Dios mʉjããrẽ cʉ̃ caquetibʉjʉrotijomirĩcãrã cʉ̃ãrẽ ʉ̃tã mena wẽẽrĩ na mʉjãã pajĩãrenucũwʉ̃. Bairo roro majũ na mʉjãã caátimiatacʉ̃ãrẽ, ¡nairõ mʉjããrẽ yʉ jʉátinemogamiwʉ̃! Ãboco cõ pũnaarẽ na asipogo, narẽ cõ caneñorõrẽ bairo mʉjãã yʉ jʉátinemogamiwʉ̃. Bairo yʉ caátimiatacʉ̃ãrẽ, jĩcã nʉgõã yʉ mʉjãã boepʉ.
37 Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas e apedrejas aqueles que te são enviados! Quantas vezes eu quis reunir teus filhos, como a galinha reúne seus pintinhos debaixo de suas asas... e tu não quiseste!
38 Bairo mʉjãã caboetoi, tocãrõã yua, mʉjãã caãnipaʉ yasicoagaro. Tore camasã aweyorocacõãgarãma.
38 Pois bem, a vossa casa vos é deixada deserta.
39 Caãnorẽ bairo mʉjããrẽ ñiña: ‘¡Ʉseanirĩ atíyami Dios cʉ̃ cajoʉ majũ!’ mʉjãã caĩparo jʉ̃goye, yʉ mʉjãã ĩñaetigarã mai,” ĩwĩ Jesús, ti macãrẽ ĩñarĩ.
39 Porque eu vos digo: já não me vereis de hoje em diante, até que digais: Bendito seja aquele que vem em nome do Senhor.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.