Lucas 11
Re C'ac'a Testamento pa Kach'abal (CAKYNT) vs BKJ
1 C'o jun bey re Jesús c'o pa jun lugar ntajin che oración. Y tak xtane' cha re oración, jun chique re ru-discípulos xubij cha: Ajaf, tac'utu' chakavach andex rubanic tak nakaban orar, ancha'l xuban re Juan Bautista xuc'ut chiquivach re ru-discípulos andex rubanic tak niquiban orar.
1 E aconteceu que, ele estava orando em um certo lugar, e quando acabou, um dos seus discípulos lhe disse: Senhor, ensina-nos a orar, como João também ensinou aos seus discípulos.
2 Y jare' tak re Jesús xubij chique re ru-discípulos: Quire' tibij tak xtiban orar:
2 E ele lhes disse: Quando orardes, dizei: Pai nosso, que estás nos céus, santificado seja o teu nome. Venha o teu reino. Seja feita a tua vontade, como no céu, assim na terra.
3 Y taya' chuka' re kavay re nic'atzin chaka k'ij-k'ij.
3 O pão nosso de cada dia dai-nos hoje.
4 Y can ancha'l nakacuy re quimac conojel re vinak re yojquitzelaj, quire-ta xtaban kaq'uin yoj, xtacuy-ta re kamac re nakaban chavach.
4 E perdoai-nos os nossos pecados, assim como nós perdoamos a todo que nos deve. E não nos conduzas à tentação, mas livra-nos do mal.
5 Y re Jesús xubij chuka' chique re ru-discípulos: Vo xa jun chiva yex napon pa nic'aj-ak'a' pa jun jay re anche' can taman-va rach jabal, y nubij cha re rajaf jay: Naban-ta jun utzil ninjal-ta ca'e-oxe' avay,
5 E ele disse-lhes: Qual de vós terá um amigo, e for procurá-lo à meia-noite, e lhe disser: Amigo, empresta-me três pães,
6 roma c'o jun nu-amigo man aj-vova-ta xbeka viq'uin, y yen man jun vay c'o viq'uin chin ninya' cha. Mare' tabana' utzil chua, xcacha-apo cha.
6 pois um amigo meu chegou a mim de viagem, e eu não tenho nada para pôr diante dele;
7 Y re vinak re anche' nac'utuj-va-apo re vay, can c'a chach ruch'at c'a xtich'o-va-pa chava y xtubij: Tabana' utzil man quinanak, roma xa xintz'apij-yan re ruchi-jay y re ac'ola' xa viq'uin yen ye'var-va. Mare' man yintiquir-ta yinyacataj-a chin ne'nya' can chava re utzil najo'.
7 e ele de dentro lhe responder, e disser: Não me importunes; já está a porta fechada, e os meus filhos estão comigo na cama; eu não posso levantar-me para te dar.
8 Y re Jesús xubij chique re ru-discípulos: Can katzij nimbij chiva, che re vinak re nic'utux-apo re vay cha, niyacataj-pa, pero man roma-ta che camas-ta je amigo riq'uin re nic'utun-apo re vay. Reja' niyacataj-pa y no'rya-pa ronojel re nic'atzin, pero xe chin che titane-ka re jun nic'utun-apo.
8 Eu digo-vos: Que ainda que ele não se levante para lhos dar por ser seu amigo, todavia, por causa da sua importunação, ele se levantará e lhe dará quantos pães precisar.
9 Y yen nimbij chiva yex, xcha' re Jesús. Tibana' ancha'l xuban re ache re xbec'utun vay. Tic'utuj re nic'atzin y re Dios xtuya-pa chiva. Ticanoj re nijo' y xtivel. Ticocaj-apo re ruchi-jay y xtijak chivach.
9 E eu vos digo: Pedi, e dar-se-vos-á; buscai, e encontrareis; batei, e abrir-se-vos-á.
10 Mare' vo xa can riq'uin ronojel ivánma nic'utuj cha re Dios, reja' can xtuya-va-pa chiva re nic'utuj cha. Y vo xa nicanoj, can xtivel-va. Y vo xa yex can nicocaj-apo ruchi-jay, can xtijak-va chivach.
10 Porque todo aquele que pede, recebe; e o que busca, encontra; e ao que bate, se abrirá.
11 Man jun tata'aj nibano cha jun rajc'ual che tak re ac'ual nuc'utuj jun vay cha, reja' xa jun aboj nuya' pa ruk'a', y tak nuc'utuj jun car cha, reja' mana-ta jun cumatz nuya' pa ruk'a',
11 Se um filho pedir pão a qualquer um de vós que é pai, acaso lhe dará uma pedra? Ou se ele pedir um peixe, lhe dará por peixe uma serpente?
12 y tak nuc'utuj jun skamalo' cha, reja' mana-ta jun alacrán nuya' pa ruk'a'.
12 Ou se ele pedir um ovo, lhe dará um escorpião?
13 Yex astapa' itzel ina'oj, pero chique re ivajc'ual man jun bey quire' niban. Roma yex ja re otz tak cosas re niya' chique. C'alapa' re Irta' Dios re c'o chila' chicaj, che man-ta nuya-pa re Espíritu Santo chique re ye'c'utun cha, xcha' re Jesús.
13 Então, se vós, sendo maus, sabeis dar boas dádivas aos vossos filhos; quanto mais o vosso Pai celeste dará o Espírito Santo aos que lhe pedirem?
14 Y jun k'ij re Jesús nuc'achojsaj jun ache re can mem rubanon pa ruk'a' jun itzel espíritu. Y tak re Jesús xubij cha re itzel espíritu che tel-a riq'uin re ache re', re itzel espíritu can xel-va-a, y re ache mem xtiquir xch'o chic jun bey. Y re vinak re xe'tz'eto, can anchique-la xquina' tak xquitz'at.
14 E ele estava expulsando um demônio, o qual era mudo. E aconteceu que, saindo o demônio, o mudo falou; e as multidões se maravilharam.
15 Pero jec'o chuka' chique re vinak xe'bin: Re Jesús c'o re Beelzebú riq'uin, re quijoval re itzel tak espíritu. Y ja re Beelzebú re niyi'o poder cha chin quire' nitiquir ye'rulisaj re itzel tak espíritu.
15 Mas alguns deles diziam: Ele expulsa os demônios por Belzebu, o chefe dos demônios.
16 Y jec'o nic'aj chic vinak, xaxe chin che niquitojtobej re Jesús vo xa can katzij che ja re Dios takayom-pa richin, xquibij cha che tubana' jun señal chicaj.
16 E outros, tentando-o, buscavam dele um sinal do céu.
17 Pero re Jesús rutaman re niquinojij re achi'a' re' pa tak cánma, mare' xubij chique: Vo xa re vinak chin jun nación man niquinojij-ta y ca'e' quivach niquiban, nipa ayoval chiquicojol. Y re' man otz-ta, roma nuban cha re nación che nitzak. Y quire' chuka' pa jun jay, vo xa c'o ayoval chiquicojol, niquijach-qui' y man otz-ta chic xtiquitz'at-qui'.
17 Mas ele, conhecendo os seus pensamentos, disse-lhes: Todo reino dividido contra si mesmo será assolado; e a casa dividida contra si mesma cairá.
18 Y ja quire' chuka' re Satanás, reja' manak modo che nuban ayoval quiq'uin re rusamajela', roma vo xa quire' nuban, re ruchibil rion niquiya' can y cha'nin nitzak y man chic nitiquir-ta nuban gobernar. Y yen quire' nimbij chiva, roma yex nibij che yen c'o re Beelzebú viq'uin y mare' tak yintiquir ye'nlisaj-a re itzel tak espíritu.
18 Se Satanás também está dividido contra si mesmo, como ficará de pé o seu reino? Pois dizeis que eu expulso os demônios por Belzebu.
19 Yex quire' ninojij chuij yen, che c'o re Beelzebú viq'uin, mare' yintiquir ye'nlisaj re itzel tak espíritu, pero re ye'tzekelben ivichin chuka' ye'tiquir ye'quilisaj itzel tak espíritu. ¿Anchique como ya'yon poder chique reje' chin ye'tiquir niquiban quire'? Mare' ja re ye'tzekelben ivichin jare' re ye'sekresan che man otz-ta re ninojij yex.
19 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem os expulsam vossos filhos? Por isso eles serão os vossos juízes.
20 Y yen can ja-va re Dios re ya'yom-pa poder chua chin yintiquir ye'nlisaj-a re itzel tak espíritu. Xa xbeka-yan re k'ij che conojel ruc'amon che niquinimaj rutzij re Dios y ye'c'ue' pa ruk'a' reja'.
20 Mas, se eu expulso os demônios pelo dedo de Deus, sem dúvida é chegado a vós o reino de Deus.
21 Y tak c'o jun ache re camas ruchuk'a', y c'o ronojel rach ch'ich' riq'uin chin nuban ayoval, re ache re' can jabal-va nuchajij re rachoch, y man jun xtilek'an re cosas c'o riq'uin.
21 Quando o forte homem, armado, guarda o seu palácio, os seus bens estão em paz;
22 Pero tak ne'c'ulun chic jun ache re c'o más ruchuk'a' que chach reja', nich'acataj, y nilisas-a ronojel rach ch'ich' chin ayoval re c'o riq'uin, re anchok riq'uin rubanon-va confiar-ri'. C'are' re ache re c'o más ruchuk'a', nutz'am rujachic chiquivach re ruchibil.
22 mas, sobrevindo outro mais forte do que ele, e vencendo-o, tira-lhe toda a sua armadura em que ele confiava, e divide os seus despojos.
23 Y mare', re vinak re man nrajo-ta nic'ue' viq'uin, xa riq'uin re Satanás nrajo' nic'ue-va. Y anchique vinak man nuban-ta re nusamaj, xa nuyoj re nusamaj.
23 Quem não está comigo é contra mim; e quem comigo não ajunta, espalha.
24 Tak c'o jun itzel espíritu ndel-a riq'uin jun vinak, re itzel espíritu re' niba pa tak lugares re anche' manak vinak y manak ya', y chire' c'a nucanoj-va jun lugar chin nixulan. Y tak re jun itzel espíritu re' nuna' che man ak lugar nuvil chin nixulan, nunojij: Más otz yintzolaj chic anche' xinel-va-pa.
24 Quando o espírito imundo tem saído do homem, ele anda por lugares secos, buscando repouso; e, não o achando, ele diz: Eu tornarei para minha casa, de onde saí.
25 Y tak re itzel espíritu re' nitzolaj chic-apo pa ránma re vinak anche' elinak-va-a, no'rvila' re ránma re vinak re' ancha'l jun jay re meson rupan y jabal ruvekic banon.
25 E, chegando, acha-a varrida e ornamentada.
26 Y c'are' re itzel espíritu re' ye'bo'rc'ama-pa je vuku' chic ruchibil itzel tak espíritu re más je itzel, y conojel re' ye'oc pa ránma re vinak. Y re vinak re anchok riq'uin ye'c'ue-va chic jun bey re itzel tak espíritu re', más c'ayef nuban re ruc'aslen que chach re xuban nabey.
26 Então, ele vai e leva consigo outros sete espíritos piores do que ele; e eles entrando, habitam ali; e o último estado desse homem é pior do que o primeiro.
27 Y tak re Jesús ntajin chubixic re' chiquivach conojel re vinak re quimalon-qui' riq'uin, jare' tak jun ixok re c'o chire' chiquicojol cof xbech'o-pa, y xubij: Otz-rubanoj re ixok re xyi'o avichin chach re ruch'ulef y xatruq'uiytisaj riq'uin tz'umaj, xcha' re ixok cha re Jesús.
27 E aconteceu que, enquanto ele falava essas coisas, uma mulher dentre a multidão, levantando a voz, lhe disse: Abençoado é o ventre que te trouxe, e os seios em que mamaste.
28 Y re Jesús xubij: Más otz-quibanoj re niquic'axaj re ruch'abal re Dios y niquiban re nubij.
28 Mas ele disse: Antes, abençoados são os que ouvem a palavra de Deus e a guardam.
29 Y tak re Jesús xutz'at che camas je q'uiy vinak niquimol-apo-qui' chij, xpa re Jesús xubij chique re vinak re': Re vinak chupan re tiempo re' camas je mal tak vinak y man yinquinimaj-ta. Mare' can niquijo' che yen nimban jun señal chiquivach chin quire' yinquinimaj. Pero mana-ta re niquijo' reje' jare' re xtibanataj. Xa can xe re xbanataj riq'uin re jun ache re xubini'aj Jonás, re jun rusamajel re Dios re xc'ue' ajuer can re xbex profeta cha, xaxe re señal re' re niya' chique reje'.
29 E aglomerando-se as multidões, ele começou a dizer: Esta é uma geração perversa; eles pedem um sinal, mas nenhum sinal lhes será dado, senão o sinal do profeta Jonas.
30 Re xuc'alvachij re Jonás xuc'ut chiquivach re vinak re xe'c'ue' ajuer can chupan re tenemit Nínive, che can ja re Dios takayom-pa richin. Y quire' chuka' yen re xinalax chi'icojol, re xtinc'alvachij xticusas chin jun señal chiquivach re vinak vocame.
30 Porque assim como Jonas foi um sinal para os ninivitas, o Filho do homem também o será para esta geração.
31 Y tak xtapon re k'ij tak re vinak xque'bapon chach re Dios chin xque'ban juzgar, xte'c'astaj-pa re jun ixok re xuban gobernar pa Sabá y xtubij che man otz-ta xquiban re vinak re jec'o vocame. Roma re tiempo tak xc'ue' re jun ixok re', camas naj xbiyin chin quire' xbo'rc'axaj y xbo'rtz'eta' re namalaj na'oj re c'o riq'uin re Rey Salomón. Y vocame yinc'o yen re c'o más nuk'ij que chach re Rey Salomón re xc'ue' ajuer can, y xa man yinquinimaj-ta re vinak.
31 A rainha do sul se levantará no julgamento com os homens desta geração, e os condenará; porque ela veio dos confins da terra para ouvir a sabedoria de Salomão; e eis que um maior que Salomão está aqui.
32 Y tak xtapon chuka' re k'ij tak re Dios xque'ruban juzgar re vinak re jec'o vocame, xque'c'astaj-pa re vinak re xe'c'ue' ajuer can pa tenemit Nínive. Re vinak re' xtiquibij che man otz-ta xquiban re vinak re jec'o chupan re tiempo re', roma man xinquinimaj-ta, roma re vinak re xe'c'ue' pa tenemit Nínive, can xe xquic'axaj re ruch'abal re Dios re xutzijoj re Jonás chique, can jare' tak xquinimaj y xjalataj re quic'aslen chach re Dios. Y vocame yinc'o yen re c'o más nuk'ij que chach re Jonás, y xa man yinquinimaj-ta re vinak.
32 Os homens de Nínive se levantarão no julgamento com esta geração, e a condenarão; porque se arrependeram com a pregação de Jonas; e eis que um maior do que Jonas está aqui.
33 Y man jun vinak nibano che tak nutzaj jun lámpara nuya-ta-apo chuxe' jun cajón o nuvovaj-ta-apo. Re vinak re nutzaj jun lámpara, nutzekeba' chicaj, chin quire' sakil nuban pa jay tak ye'oc-apo re vinak.
33 Nenhum homem, tendo acendido uma candeia, a põe em lugar oculto, nem debaixo do alqueire, mas no castiçal, para que os que entram possam ver a luz.
34 Y re anak'avach can ye'oc chava ancha'l ndoc jun lámpara. Roma vo xa re anak'avach je otz, ronojel re a-cuerpo c'o pa sakil. Pero vo xa re anak'avach man je otz-ta, ronojel re a-cuerpo c'o pa k'oko'm.
34 A luz do corpo é o olho. Se, pois, o teu olho for bom, também todo o teu corpo será cheio de luz; mas, se o teu olho for mau, também o teu corpo será cheio de trevas.
35 Mare' tachajij re ac'aslen, chin quire' re sakil re ruyi'on re Dios pan avánma man tijalataj, y man chic tik'alajim-pa che c'a yatc'o pa k'oko'm.
35 Toma cuidado, portanto, para que a luz que está em ti não seja trevas.
36 Roma vo xa yatc'o pa sakil, can man yatc'o-ta pa k'oko'm, y quire' can yatzu'un-va jabal. Re' can junan-va riq'uin tak tzijon jun lámpara chin nusekresaj re anche' yatc'o-va y can pak'ij rubanon roma k'alaj ronojel.
36 Se, pois, todo o teu corpo for cheio de luz, não tendo parte nas trevas, todo ele será cheio de luz, como quando a candeia te ilumina com a sua luz.
37 Y tak re Jesús xtane-ka che tzij chiquivach re vinak, c'o jun chique re achi'a' fariseos xubij cha re Jesús che tubana' utzil niba-ta ba' charachoch, chin ne'va' riq'uin. Y re Jesús can xbo-va. Y tak xapon, xbetz'uye' chach mesa.
37 E enquanto ele falava, um certo fariseu pediu-lhe que fosse jantar com ele; e, entrando, assentou-se à mesa.
38 Y re ache fariseo, can anchique-la xutz'at re Jesús, roma xtz'uye-apo chach mesa y man xuch'aj-ta ruk'a' ancha'l re qui-costumbre re israelitas.
38 E quando o fariseu viu isso, admirou-se por ele não ter se lavado antes do jantar.
39 Y re Ajaf Jesús can rutaman re nunojij re ache fariseo, y mare' xubij cha: Yex fariseos xa yix ancha'l re lak re jabal ch'ajch'oj rij y re rupan can xak che tz'il. Yex can nic'ut chiquivach re vinak che camas otz re ibanabal, pero pa tak ivánma man quire-ta, roma xa nojnak riq'uin elak', y nojnak riq'uin ronojel rach etzelal.
39 E o Senhor lhe disse: Agora, vós, fariseus, limpais o exterior do copo e do prato, mas o vosso interior está cheio de rapina e maldade.
40 Xa yix nacanak tak vinak, roma itaman che ja re Dios xbano re ka-cuerpo y chuka' reja' xbano re kánma.
40 Tolos! Aquele que fez o exterior não fez também o interior?
41 Mare' yex xa ja re ivánma tich'ojersaj, chin quire' tak ch'ajch'oj chic re ivánma, xtalax c'a-pa iviq'uin che ye'to' re man jun cosa c'o quiq'uin, y xquixch'ojch'ojer.
41 Mas antes, dai esmola das coisas que tiverdes, e eis que todas as coisas vos serão limpas.
42 ¡Tivok'ex ivach yex fariseos! roma yex xaxe re jubulaj tak k'ayis, ancha'l re hierbabuena y re ruda y ronojel quivach tico'n, jare' re ye'lisaj can tak ba' chin ndoc i-diezmo chin niya' cha re Dios, pero xa man nijo-ta re Dios, y man otz-ta ina'oj quiq'uin re vinak. Pero jare' re más otz-ta che niban nabey, y c'aja-ta re' niban re can yixtajin-va chubanic.
42 Mas ai de vós, fariseus, porque dizimais a hortelã, e a arruda, e todo tipo de hortaliça, mas desprezais o juízo e o amor de Deus; estas deveríeis ter feito, sem deixar as outras por fazer.
43 ¡Tivok'ex ivach yex fariseos! roma ja re nabey tak ch'acat ye'canola' re pa tak nema-jay re anche' nitzijos-va re ruch'abal re Dios re nibex sinagoga cha, chin quire' nibex che camas ik'ij. Y chuka' camas nika chivach che niya' ruxnokil-ivach pa tak q'uiybal, re anche' niquimol-va-qui'.
43 Ai de vós, fariseus, pois amais os assentos mais altos nas sinagogas e as saudações nos mercados!
44 ¡Tivok'ex chuka' ivach yex achi'a' re itaman re ley kachin yoj re yoj israelitas y chuka' yex fariseos re ca'e' ipalaj! roma yex xa yix ancha'l re anche' je'mukun-va re anama'i', re man chic banon-ta quibanic y man chic k'alaj-ta che c'o mukun chire', y re vinak xa choj ye'k'ax pa rue', can man c'a quitaman-ta che xa pa rue' jun quiminak ye'k'ax-va, xcha' re Jesús.
44 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas! Porque sois como as sepulturas que não aparecem, e os homens que sobre elas andam e não o sabem!
45 Pero jun chique re achi'a' je'atamayon re ley quichin re israelitas, xubij cha re Jesús: Maestro, tak rat nabij quire', man xe-ta chic chique re fariseos nabij-va, xa can chibil chuka' chaka yoj nabij-va.
45 Então, respondendo um dos juristas, disse-lhe: Mestre, quando dizes isso, tu também nos afrontas.
46 Y re Jesús xubij cha re ache re': ¡Tivok'ex chuka' ivach yex re itaman re ley! roma tak ye'tijoj re vinak, niya' namalaj tak ejka'n chiquij, re camas c'ayef quic'uaxic. Re ejka'n re' xaxe chiquij re vinak niya-va, y yex can man jun ch'et rue-ik'a' nisiloj chin niban y nic'uaj-ta re ejka'n re nibij che tiene que niquic'uaj re vinak.
46 E ele lhe disse: Ai de vós também, doutores da lei! Porque carregais os homens com fardos difíceis de suportar, e vós nem ainda com um dos vossos dedos tocais nesses fardos!
47 ¡Tivok'ex ivach yex re itaman re ley! roma yex yix ancha'l re ivinak re xe'c'ue' ajuer can, xe'quiquimisala' re rusamajela' re Dios re xe'c'ue' ajuer can, re xbex profetas chique. Y ja quire' yex vocame nik'alajin che yix quire', roma ye'ibanala' rubanic re qui-panteón.
47 Ai de vós! Porque edificais os sepulcros dos profetas, e vossos pais os mataram.
48 Vocame nik'alajin che yex yix ancha'l reje', roma nika chivach re xquibanala' chique re rusamajela' re Dios re xbex profetas chique.
48 Assim testificais que consentis nas obras de vossos pais; porque eles os mataram, e vós edificais os seus sepulcros.
49 Y mare' re Dios re c'o ronojel rach na'oj riq'uin xubij: Xque'ntak achi'a' quiq'uin re israelitas re nutenemit, achi'a' re xque'tzijon re ch'abal re nimbij chique, y chuka' xque'ntak apóstoles quiq'uin. Pero jec'o chique reje' re xque'quimisas, y chuka' xque'ya' pa tak tijoj-pokonal.
49 Por isso, diz também a sabedoria de Deus: Eu vos enviarei profetas e apóstolos, e a alguns deles matarão e a outros perseguirão,
50 Mare' xubij re Jesús: Conojel re profetas re je'quimisam-pa tak xtiquir-pa re ruch'ulef, ja re vinak re jec'o vocame, jare' re xque'kalen re quicamic.
50 para que o sangue de todos os profetas, derramado desde a fundação do mundo, possa ser requerido desta geração;
51 Nitiquir-pa riq'uin re rucamic re ache xubini'aj Abel c'a riq'uin re rucamic re ache xubini'aj Zacarías. Y ja Zacarías re' re xquimisas chunakaj re altar re c'o chach rachoch re Dios. Mare' nimbij chiva, che re Dios pa quive' re vinak re jec'o vocame xtuya-va re quicamic re achi'a' re xe'samaj pa ru-cuenta re Dios.
51 desde o sangue de Abel até ao sangue de Zacarias, que foi morto entre o altar e o templo; em verdade eu vos digo que isto será cobrado desta geração.
52 ¡Tivok'ex ivach yex achi'a' re itaman re ley! roma yex jabal itaman andex rubanic tak jun vinak ndoc rajc'ual re Dios, pero yex man yix-aconak-ta rajc'ual reja' y chuka' man niya-ta k'ij chique re vinak chin ye'oc-ta rajc'ual re Dios, astapa' re vinak niquijo' ye'oc rajc'ual reja'.
52 Ai de vós, doutores da lei! Porque tirastes a chave do conhecimento; vós mesmos não entrastes e impedistes os que estavam entrando.
53 Tak re Jesús xubij ronojel re', re achi'a' re je'atamayon re ley quichin re israelitas y re achi'a' fariseos camas xpa quiyoval. Y mare' conojel reje' xquibanala' chic preguntas cha, xaxe chin niquinak.
53 E, dizendo-lhes ele essas coisas, começaram os escribas e os fariseus a induzi-lo com veemência, e a provocá-lo para que falasse acerca de muitas coisas,
54 Re achi'a' re' cama-va niquiya-ta can re Jesús, roma niquijo-ta reje' che reja' c'o-ta jun ch'abal re man pa rubiyal-ta re nubij chin che nika pa quik'a', chin che niquisujuj. Pero re Jesús can rion pa rubiyal re ye'rubij tak nich'o.
54 espreitando e procurando captar algo de sua boca para poder acusá-lo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.