Lucas 12
Ri C'ac'a Trato ri Xuben ri Dios Quiq'uin ri Vinek (CAKCNT) vs ARIB
1 Y ri vinek xemolotej c'a apo. Pa mil vinek ri xquimol-apo-qui' chiri'. Romari' niquipalibela' chic qui'. Y ri Jesús xuchop c'a tzij quiq'uin ri rutijoxela' nabey, y xubij c'a chique: Tichajij-ivi' chuvech ri ch'en (ch'amilej-k'or) quichin ri achi'a' fariseos. Ri ch'en (ch'amilej-k'or) ri quichin ri achi'a' fariseos ja ri ca'i' quipalej.
1 Ajuntando-se entretanto muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou Jesus a dizer primeiro aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Y ronojel ri man k'alajirisan ta xtik'alajin-pe. Y ronojel ri tz'apel can rij, xtel c'a pe pa sakil, y conojel c'a xque'etaman, y conojel chuka' xquetz'eton.
2 Mas nada há encoberto, que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser conhecido.
3 Roma c'a ri' rix, ronojel ri ibilon pa tak evel (eval), ronojel xtek'alajin-pe. Y ronojel c'a ri ibilon pa tak ixiquin ri pa jay, xtetamex na coma ri vinek y xquesiq'uin chubixic ri pa tak ruq'uisibel vik (vek) chique ri jay.
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes, à luz será ouvido; e o que falaste ao ouvido no gabinete, dos eirados será apregoado.
4 Y roma chuka' ri' ninbij chive rix ri can ix nu-amigos: Man tixibij-ivi' chiquivech ri xaxe oc ri ch'aculaj ri yetiquir niquicamisaj, y tok quicamisan chic ri ch'aculaj man jun chic achique xquetiquir ta xtiquiben.
4 Digo-vos, amigos meus: Não temais os que matam o corpo, e depois disso nada mais podem fazer.
5 Y ninbij c'a chive achok chuvech ruc'amon chi nixibij-ivi': Tixibij-ivi' chuvech ri jun ri can nitiquir yixrutek pa k'ak', y man xe ta ri ch'aculaj nucamisaj. Can tixibij c'a ivi' chuvech ri nibanon queri'.
5 Mas eu vos mostrarei a quem é que deveis temer; temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, digo, a esse temei.
6 Y rix chuka' jebel ivetaman chi tok ye'ilok' vo'o' tak aj-xic' chicop, xaxe ca'i' tak centavos cajel. Y man riq'uin chi ri tak aj-xic' chicop ri' man jun oc ri cajel, ri Dios man jun bey yerumestaj ta can.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois asses? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Y c'a ta la' chic c'a rix. Rix can ajlan-vi ri rusmal tak ivi'. Ri Dios man jun bey yixrumestaj ta can. Ri Dios can janíla yixrajo'. Más yixrajo' que chiquivech ri tak aj-xic' chicop. Roma c'a ri' man tixibij-ivi'.
7 Mas até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 Chuka' ninbij c'a chive, chi xabachique vinek ri nuk'alajirisaj-ri' chi vichin yin, yin c'a chuka' ri xinalex chi'icojol, xtink'alajirisaj chi rija' vichin chic yin. Y re tzij re' can chiquivech ri ru-ángeles ri Dios xtinbij-vi.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Jac'a ri vinek ri man nuk'alajirisaj ta ri' chi vichin yin, yin c'a chuka' man xtink'alajirisaj ta ri rubi' chiquivech ri ru-ángeles ri Dios, roma man vichin ta yin ri vinek ri'.
9 mas quem me negar diante dos homens, será negado diante dos anjos de Deus.
10 Y xabachique c'a vinek ri niyok'on vichin yin ri xinalex chi'icojol, c'a nicuyutej na rumac. Jac'a ri niyok'on richin ri Lok'olej Espíritu, man c'a xticuyutej ta rumac.
10 E a todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do homem, isso lhe será perdoado; mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo, não lhe será perdoado.
11 Y vi ja yin ri yininimaj, romari' yixuc'uex chiquivech ri principal-i' pa tak jay ri can richin nitzijox ri ruch'abel ri Dios, y roma chuka' ri' yixuc'uex chiquivech k'atoy tak tzij ri pa tak k'atbel-tzij, man tich'ob janíla achique ri xtibij chique y achique rubanic ch'abel xticusaj richin yixch'on chiquivech.
11 Quando, pois, vos levarem às sinagogas, aos magistrados e às autoridades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Roma tok c'o chi yixch'on-apo, can ja ri Lok'olej Espíritu ri xtiyo'on ch'abel chive richin nibij-apo, xcha' ri Jesús.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará na mesma hora o que deveis dizer.
13 Y chiri' chiquicojol ri janíla vinek ri quimolon-apo-qui', c'o c'a jun ri xch'on-apo y xubij chire ri Jesús: Tijonel, xcha' c'a chire. Tabana' utzil cach'on riq'uin ri vach'alal y tabij chire chi tuya-pe ri verencia ri rubanon-ka richin chire.
13 Disse-lhe alguém dentre a multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparte comigo a herança.
14 Pero ri Jesús xubij chire ri achin: ¿Banon cami chuve yin chi in jun k'atoy-tzij pan ivi' rix y chuka' in jun jachoy-herencia chi'icojol?
14 Mas ele lhe respondeu: Homem, quem me constituiu a mim juiz ou repartidor entre vós?
15 Y ri Jesús xch'on chic c'a chique ri vinek y xubij: Can titzu' c'a ka ivi' jebel richin nichajij ri ic'aslen, richin chi man tipe rayinic pan ivánima chirij ronojel ruvech cosas. Roma stape' janíla q'uiy rubeyomel jun vinek, man ja ta ri' ri xtiyo'on ruc'aslen.
15 E disse ao povo: Acautelai-vos e guardai-vos de toda espécie de cobiça; porque a vida do homem não consiste na abundância das coisas que possui.
16 Y can jac'ari' tok ri Jesús xuchop rubixic jun c'ambel-tzij, y xubij: C'o c'a jun achin beyon, ri janíla ulef c'o riq'uin. Y jun bey c'a, janíla cosecha ri xumol.
16 Propôs-lhes então uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produzira com abundância;
17 Roma c'a ri' ri beyon ri' xuch'ob-ka pa ránima: ¿Achique ta jun ninben richin queri' ninyec ronojel ri nu-cosecha? Roma man jun chic ninya-vi re ch'aka' chic.
17 e ele arrazoava consigo, dizendo: Que farei? Pois não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Y tok xch'obotej chuvech, xubij: Más utz quenturu' na el re nuc'ujay tak cocoj, y yenben chic ch'aka' más nima'k. Y chupan re nuc'ujay re' xquenyacala-vi ri c'o viq'uin y ronojel ri nu-cosecha chuka'.
18 Disse então: Farei isto: derribarei os meus celeiros e edificarei outros maiores, e ali recolherei todos os meus cereais e os meus bens;
19 Y xtinbij c'a chire ri vánima: Vánima, vacami janíla q'uiy a-cosas ri ayacon, y q'uiy juna' man xtatej ta vayjal. Caquicot c'a, catuxlan, cava' y catuc'ya', xcha' ri beyon chire ri ránima.
19 e direi à minha alma: Alma, tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe, regala-te.
20 Pero ri Dios xubij chire ri beyon ri': Nacanic chi achin, chupan re ak'a' re' xtinvoyoj-el ri avánima, ¿y ronojel ri abeyomel ri xayec, achique c'a ri xtichinan can?
20 Mas Deus lhe disse: Insensato, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Que c'a ri' ri vinek ri nimolon beyomel richin re ruvach'ulef, y xa man c'o ta ri beyomel richin ri Dios riq'uin.
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros, e não é rico para com Deus.
22 Y ri Jesús xubij c'a chique ri rutijoxela': Ninbij c'a chive, chi man tich'ujirisaj-ivi' roma ri achique nic'atzin chive k'ij-k'ij, ri acuchi xtivil-vi ivay y ri acuchi xtiq'uen-vi itziak.
22 E disse aos seus discípulos: Por isso vos digo: Não estejais ansiosos quanto à vossa vida, pelo que haveis de comer, nem quanto ao corpo, pelo que haveis de vestir.
23 Roma vi ri Dios can xuya-pe ic'aslen chuvech re ruvach'ulef, can nuya' chuka' pe ri ivay richin c'o ic'aslen y ri itziak richin nicuchbej-ivi'.
23 Pois a vida é mais do que o alimento, e o corpo mais do que o vestuário.
24 Que'itz'eta' na pe' ri aj-xic' tak chicop quibini'an ko'ch. Re aj-xic' chicop re' man yetico'n ta, y romari' manek cosecha niquelesaj juna-juna', ni manek chuka' quic'ujay richin quiyacon ta quijal. Pero man riq'uin ri' rije' yeva', roma can ja ri Dios ri niyo'on quivay. C'a ta la' c'a rix man ta xtuya' ivay ri Dios, tok rix más ivejkalen que chiquivech ri aj-xic' tak chicop. Xa roma c'a ri' man más tich'ob ri'.
24 Considerai os corvos, que não semeiam nem ceifam; não têm despensa nem celeiro; contudo, Deus os alimenta. Quanto mais não valeis vós do que as aves!
25 ¿C'o ta cami c'a jun chive rix ri nitiquir ta nibanon chi niq'uiy chic juba', roma can nuch'ujirisaj-ri' chubanic? Man jun.
25 Ora, qual de vós, por mais ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 Y vi xa jun samaj ri yalan co'ol achi'el re' man yixtiquir ta niben, ¿achique c'a roma tok can nich'ujirisaj-ivi' richin nivil ivay, itziak y ri ch'aka' chic ri yec'atzin chive?
26 Porquanto, se não podeis fazer nem as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Que'itzu' na pe' ri cotz'i'j quibini'an lirio. Que'itzu' na pe' tok yeq'uiy. Rije' man yesamej ta, ni man yebatz'in ta, richin queri' niquibanala' ta quitziak jebel oc. Man jun bey. Y c'o c'a jun rey richin re Israel xc'oje' ojer can ri xubini'aj Salomón. Rija' ruyon jebel tak tziek ri xerucusaj, pero man jun bey xc'oje' ta jun rutziak achi'el titzu'un jun cotz'i'j.
27 Considerai os lírios, como crescem; não trabalham, nem fiam; contudo vos digo que nem mesmo Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Roma ri cotz'i'j jari' ri tziek ri nuya' ri Dios chique ri k'ayis. Y stape' ri k'ayis man can ta niyaloj, roma jun k'ij jebel rubanon, jun chic k'ij nichaki'j-ka y c'ari' nic'ak pa k'ak'; man riq'uin ri' ri Dios nuvik (nuvek) jebel. Y vi ri Dios can nuvik (nuvek) jebel ri k'ayis, ¿achique c'a roma rix man icukuban ta ic'u'x riq'uin chi nuya' itziak?
28 Se, pois, Deus assim veste a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais vós, homens de pouca fé?
29 Romari' rix man tich'ujirisaj-ivi' nicanola' ri ivay-ivuc'ya'.
29 Não procureis, pois, o que haveis de comer, ou o que haveis de beber, e não andeis preocupados.
30 Roma conojel vinek quere' niquiben. Pero rix c'o jun Itata' ri can retaman chic chi jare' ri nic'atzin chive.
30 Porque a todas estas coisas os povos do mundo procuram; mas vosso Pai sabe que precisais delas.
31 Romari' ri ruc'amon chi niben rix ja ri can tiya-ivi' chuxe' rutzij ri Dios. Y vi xtiben c'a queri', ri Dios xtuya' jun ic'aslen jebel, y xtuya' chuka' ri nic'atzin chive.
31 Buscai antes o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Roma c'a ri' man tixibij-ivi' rix ri yixtzekelben vichin, roma stape' xa ix juba' oc, can rurayibel vi c'a ri aj-chicajil Itata' chi yixc'oje' pa rajavaren o pa ruk'a' rija'.
32 Não temas, ó pequeno rebanho! porque a vosso Pai agradou dar-vos o reino.
33 Tic'ayila' c'a ri c'o iviq'uin y tiyala' chique ri vinek ri man jun c'o quiq'uin. Vi que c'a ri' niben, xtic'oje' jun iyaconabal chila' chicaj ri man jun bey xtik'ey, y xtic'oje' chuka' ibeyomel ri man jun bey xtiq'uis. Chila' chicaj man jun elek'on, ni man jun chuka' jut ri nichicopirisan.
33 Vendei o que possuís, e dai esmolas. Fazei para vós bolsas que não envelheçam; tesouro nos céus que jamais acabe, aonde não chega ladrão e a traça não rói.
34 Roma ri ivánima can nic'oje' acuchi c'o-vi ri ibeyomel, roma jari' ri nitzekelbej-el.
34 Porque, onde estiver o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Tichajij c'a ri ic'aslen, y jantape' tic'at ri i-candil.
35 Estejam cingidos os vossos lombos e acesas as vossas candeias;
36 Tibana' c'a achi'el niquiben ri samajela' pa jun jay. Ri samajela' coyoben chi nitzolin-pe ri cajaf benek pa jun c'ulubic, richin queri' tok noka' y noyon-apo, can jari' niquijek ri ruchi-jay chuvech.
36 e sede semelhantes a homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Y can jebel c'a ruva-quik'ij ri samajela' ri e q'ues tok xoka' ri cajaf. Y kitzij ninbij chive, chi ri cajaf xtuchojmirisaj-ri' richin nisamej, yerutz'uyuba' ri rusamajela' ri pa mesa y nuya-apo ronojel cosas richin nitij chiquivech. Yerilij-apo jebel roma janíla niquicot chi c'a coyoben na apo ri hora ri'.
37 Bem-aventurados aqueles servos, aos quais o senhor, quando vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará reclinar-se à mesa e, chegando-se, os servirá.
38 Y vi ri cajaf ri samajela' ri' noka' pa nic'aj-ak'a' o ja tok niseker yan pe, ri samajela' ri' jebel ruva-quik'ij roma c'a e q'ues na chiroyobexic ri cajaf ri hora ri'.
38 Quer venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Y rix ivetaman, chi vi ta jun rajaf-jay retaman jampe' napon jun elek'on pa rachoch, ri rajaf-jay ri' nic'ase' richin nuchajij ri rachoch, y man nuya' ta k'ij chi ri elek'on nujek-apo ri rachoch richin nelek'-el.
39 Sabei, porém, isto: se o dono da casa soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Romari' rix can jantape' c'a quinivoyobej-apo, roma ja tok man ja ta ri' nich'ob, jari' tok xquinoka' yin ri xinalex chi'icojol, xcha' ri Jesús.
40 Estai vós também apercebidos; porque, numa hora em que não penseis, virá o Filho do homem.
41 Jac'ari' tok ri Pedro xubij chire ri Jesús: Ajaf, ¿rat xatzijoj re c'ambel-tzij re' xaxe chike roj atijoxela', o xatzijoj coma conojel vinek?
41 Então Pedro perguntou: Senhor, dizes essa parábola a nós, ou também a todos?
42 Y ri Ajaf Jesús xubij: Yin yich'on chique conojel ri e achi'el ri samajel pa jun jay, ri niban chire roma ri rajaf chi nic'oje' pa quivi' ri e aj pa rachoch, richin chi nuya' quivay y richin chi nuya' ronojel ri nic'atzin chique tok napon ri hora. Y vi ri samajel ri' can ta nuben ri bin can chire y utz nuben chire ronojel ri samaj, ¿achique ta cami nuben?
42 Respondeu o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, que o Senhor porá sobre os seus servos, para lhes dar a tempo a ração?
43 Rija' can nuben-vi ri samaj ri bin can chire, y romari' niquicot ránima tok no'ilitej-ka roma ri rajaf y najin chubanic ri samaj.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Can kitzij c'a ninbij chive chi ri rajaf ri samajel ri' xtuya' pa ruvi' ronojel ri c'o riq'uin, richin chi nuchajij.
44 Em verdade vos digo que o porá sobre todos os seus bens.
45 Jac'a vi ri samajel ri' nuch'ob-ka pa ránima: Ri vajaf ri' xa c'a man jani noka', nicha' ta; y nuchop ta c'a quich'ayic ri ch'aka' chic samajela' achi'a' y ixoki', y xaxe ta va'in nuben, y nuchop rutijic ya' richin nik'aber, y man jun ta chic samaj nuben,
45 Mas, se aquele servo disser em teu coração: O meu senhor tarda em vir; e começar a espancar os criados e as criadas, e a comer, a beber e a embriagar-se,
46 jac'a ri k'ij y ri hora tok man jun nuch'ob chi noka' ta ri rajaf, jari' tok noka'. Ri rajaf can xtuya-vi ruc'ayeval pa ruvi' ri samajel ri' y xtuya' quiq'uin ri ch'aka' chic samajela' ri man yeniman ta tzij.
46 virá o senhor desse servo num dia em que não o espera, e numa hora de que não sabe, e cortá-lo-á pelo meio, e lhe dará a sua parte com os infiéis.
47 Ri samajel c'a ri etamayon achique nrajo' ri rajaf, pero xa man nuchojmirisaj ta ri' richin nuben ri samaj, ni man nuben ta ri nrajo' ri rajaf, re samajel c'a re' xtika' janíla ruc'ayeval pa ruvi'.
47 O servo que soube a vontade do seu senhor, e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites;
48 Jac'a ri samajel ri xa man retaman ta achique ri nrajo' ri rajaf, y c'o ri man utz ta yerubanala-apo, stape' ta re samajel re' ruc'amon ta chi janíla ruc'ayeval nika' pa ruvi', man que ta ri' xtiban chire, ri ruc'ayeval ri xtika' pa ruvi' rija' man can ta xtic'o ruvi'. Roma ri can q'uiy c'a yo'on chire, chuka' can q'uiy c'a ri xtic'utux chire, vi can rubanon o xa man rubanon ta. Chuka' ri can q'uiy ri jachon can pa ruk'a', can q'uiy c'a chuka' ri xtic'utux chire, chi achique c'a ri rubanon riq'uin, xcha' ri Jesús.
48 mas o que não a soube, e fez coisas que mereciam castigo, com poucos açoites será castigado. Daquele a quem muito é dado, muito se lhe requererá; e a quem muito é confiado, mais ainda se lhe pedirá.
49 Yin can chuya'ic c'a k'ak' re chi'icojol tok xipe chuvech re ruvach'ulef. Y janíla ninrayij chi re k'ak' re' nic'at ta chic.
49 Vim lançar fogo à terra; e que mais quero, se já está aceso?
50 Pero nabey nic'atzin c'a chi ninc'ovisaj na tijoj-pokonal, romari' nik'axon vánima re voyoben-apo, y janíla ninrayij chi ic'ovinek ta chic can re jun c'ayevalej bautismo re'.
50 Há um batismo em que hei de ser batizado; e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 ¿Rix nich'ob chi yin xipe richin nuc'amon-pe quicoten chuvech re ruvach'ulef? Man que ta ri'. Voma yin ec'o ri xtiquijachala-qui'.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, eu vos digo, mas antes dissensão:
52 Romari' re xtibe-apo, vi pa jun jay ec'o e vo'o' vinek, e oxi' xa xqueyacatej c'a chiquij ri e ca'i', o ja ri e ca'i' ri xqueyacatej chiquij ri e oxi'. Pero can man c'a xtiquic'uaj ta qui'.
52 pois daqui em diante estarão cinco pessoas numa casa divididas, três contra duas, e duas contra três;
53 Ri tata'aj man xtika' ta c'a chuvech ri nubij ri ruc'ajol. Ni ta c'a ri c'ajolaxel man xtika' ta chuvech ri nubij ri tata'aj. Ni ta c'a ri te'ej man xtika' ta chuvech ri nubij ri ral-xten chire. Y can que c'a chuka' ri' ri xten man xtika' ta chuvech ri nubij ri rute' chire. Y can que c'a ri' ri alite' man xtiquic'uaj ta qui' riq'uin ri rali', roma man junan ta yech'obon, y can ni ta c'a ri alibetz (ali') xtuc'uaj-ri' riq'uin ri ralite'.
53 estarão divididos: pai contra filho, e filho contra pai; mãe contra filha, e filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Y ri Jesús xubij c'a chuka' chique ri vinek: Rix ivetaman achique titzu'un ri sutz' ri nic'amon-pe job. Y tok nitz'et c'a re sutz' re', chanin nibij chi nipe job. Y can nipe-vi.
54 Dizia também às multidões: Quando vedes subir uma nuvem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede;
55 Y tok nuchop ri cak'ik', jac'a retal re' iyo'on chi nel yan sak'ij. Y can nel-vi sak'ij.
55 e quando vedes soprar o vento sul dizeis; Haverá calor; e assim sucede.
56 Rix xa ca'i' ipalej, roma jebel ivetaman achique ri nipe tok nitzu' chi c'o sutz' ri chicaj y jebel chuka' ivetaman achique ri nipe xaxe riq'uin nitzu' re ruvach'ulef. Vi ivetaman ri', ¿achique c'a roma tok can man ivetaman ta chuka' achique tiempo re xojoka-vi?
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis então discernir este tempo?
57 ¿Y achique c'a roma tok man pan iyonil ta nivetamaj ri choj ri ruc'amon chi niben rix?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Roma vi c'o jun chive ri nisujux pa k'atbel-tzij roma c'o ruc'as riq'uin jun vinek, nutej ruk'ij richin nuchojmirisaj-ri' riq'uin ri vinek ri xsujun chirij, tok xa c'ari' quichapon-el bey pa k'atbel-tzij. Roma vi man nuchojmirisaj ta ri' riq'uin ri vinek achok iq'uin c'o-vi ruc'as, can nuc'uex c'a chuvech ri k'atoy-tzij ri', y ri k'atoy-tzij ri' nujech-el pa ruk'a' ri achin ri nichajin ri cárcel, y ri chajiy-cárcel nuc'uaj-el, richin nutz'apej.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura fazer as pazes com ele no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te lance na prisão
59 Y can kitzij ninbij, chi ri vinek ri noc pa cárcel roma ruc'as, man xtel ta pe chiri' vi man nutoj ta can ronojel ri ruc'as.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro lepto.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.