Mateus 13
Kitabu ka Kanu (BSP) vs AAI
1 Dɔsɔk dadɔkɔ kɔ Yesu owur dəkəlɔ k'ɔŋkɔ pəndɛ agbɛp ŋa kəba.
1 Nati veya ta’imon Jesu bar itumar tit na harew kukuf sisibinamaim sabuw bai’obaiyih isan mara’iy.
2 Kɔ kənay ka afum alarəm ŋaŋkɔ ŋaloŋkanɛ kɔ kəsək, kɔ tɔsɔŋɛ kɔ kəbɛkɛ debil k'ɛndɛ. Kɔ kənay ka afum fəp kəncəmɛ agbɛp ŋa kəba.
2 Naatu sabuw moumurih maiyow hiru’ay hi’ar bebera’uh itih, basit wa bai inatait tafan mare, sabuw baise dones yan himarir hima.
3 Kɔ Yesu olok-lokər ŋa pəlarəm dəmotubcɛnɛ, k'oloku ŋa: «Nəcəŋkəl: Wəbɔf ɛnawur kəkɔgbal defet.
3 Imaibo ma sawar moumurih na’in oroubonamaim eo hima hinowar. Naatu ana oroubon ta i iti na’atube eo, “Ana veya ta orot masaw bowayan ana ub tanumamih tit in.
4 Ntɛ ɛncgbal defet mɔ, kɔ mɛŋgbɛn mɔlɔma mɛntɛmpɛnɛ dɔpɔ. Kɔ bɛmp yender yɔsɔm mi.
4 Ana ub afa tata’asiyen i ef yanamaim hire, naatu mamu hire hibow hi’aa,
5 Kɔ mɛŋgbɛn mɔlɔma mɛntɛmpɛnɛ antɔf ŋa masar nde kəbof kəlarəm kənatɔyi mɔ. Ntɛ antɔf ŋɛnadəm mɔ, kɔ mɛŋgbɛn mompoŋ katəna.
5 Ana ub afa i to’ato yan hire’ere ana kamar men gagamin imih saisewat hikubounih hiyen. Anayabin kamar baban i fokarin.
6 Mba ntɛ nne yɛnadewonɛ mɔ, kɔ yɔncɔf buma yayɔkɔ, kɔ yowosərɛnɛ, bawo yɛnayɔ fɛ ncɔnc.
6 Baise veya yey ana mar wabuburinamaim ub etei hi’arat, naatu hikimow hire anayabin wairoroh men babanika hire.
7 Kɔ mɛŋgbɛn mɔlɔma mɛntɛmpɛnɛ dəbɛŋk, kɔ mompoŋ, mba kɔ bɛŋk yɛmpɛ kɔ yendi mi.
7 Ub afa kokor wanawanan hire, naatu kokor ana fafa’amaim isuken.
8 Kɔ mɛŋgbɛn mɔlɔma mɛntɛmpɛnɛ antɔf ŋɔtɔt, kɔ mompoŋ kɔ mɛləpsər kəkom yokom nyɛ tasar tin (100), yɔkɔ wəco camət-tin (60), kɔ yɔlɔma wəco maas (30).
8 Naatu ub afa i me gewasin yan hire hikuboubunih hiyen gewas ro’oro’oh hiya, afa hibiw 100 na’atube, afa i 60 na’atube, afa i 30 na’atube.
9 Məna nwɛ məŋyɔ ləŋəs mɔ, məne ti.»
9 Imih o yait tain nama’am tur inanowar.”
10 Kɔ acɛpsɛ a Yesu darəŋ ŋander ŋayif kɔ: «Ta ake tɔ məŋlok-lokərɛ ŋa dəmotubcɛnɛ-ɛ?»
10 Naatu Jesu ana bai’ufununayah hina hibatiy hi’o, “Aisim oroubonamaim sabuw kubi’obaiyih?”
11 Kɔ Yesu oluksɛ ŋa ntɛ: «Bawo Kanu kəsɔŋɛ nəna kəcərɛ kance kəgbɔpnɛ ka dɛbɛ da dəKɔm, mba ŋa, asɔŋ fɛ ŋa ki.
11 Jesu iyafutih eo, “Orereb ana so’ob wa’iwa’irin mar ana aiwob isan i God kwa it, men iti sabuw itihimih.
12 Ti disrɛ, nwɛ ɔŋyɔ kəcərɛ ka tɔgbɔpnɛ ta dɛbɛ da dəKɔm mɔ ambɛrɛnɛ kɔ, haŋ pəlar kɔ, mba nwɛ ɔntɔyɔ mɔ, andebaŋər kɔ ali pɔkɔ ɔyɔ mɔ.
12 Imih orot yait orereb ana so’ob biyan ema’am, God boro tafan naya’abar nitin ana so’ob nara’at, baise orot yait nati so’ob men biyan ema’am naatu ana so’ob kikimin nati biyanamaim ema’am God boro nabosair.
13 Ti tɔsɔŋɛ ntɛ ilok-lokərɛ ŋa dəmotubcɛnɛ mɔ, bawo ŋaŋgbətnɛ belbel mba ŋafɔnəŋk, kɔ ŋancəŋkəl belbel mba ŋafɔne, ŋafɔcərɛ sɔ.
13 Ana’an nati ayu oroubonamaim sabuw abi’obaiyih.
14 Ntɛ Kanu kənalokɛ kusu ka sayibɛ Esayi tetaŋan mɔ tɛlarɛ:
14 Dinab orot Isaiah ana Bukamaim eo kikirum i na ibiturobe.
15 bawo səbomp sa afum akaŋɛ səfɔtam kəcərɛ.
15 Anayabin ukwarih fokar,
16 Mba pəmbɔt nu, bawo fɔr yonu yɛŋnəŋk kɔ ləŋəs yonu yeŋne!
16 Baise Kwa i kwabiyasisir, anayabin matayan kwa’i’itin naatu tain yan tur kwanonowar.
17 Kance, icloku nu: Sayibɛ səlarəm kɔ alompu alarəm ŋanafaŋ kənəŋk mamɛ nəyi kənəŋk mɔ, mba ŋananəŋk fɛ mi. Kɔ ŋanafaŋ kəne mamɛ nəyi kəne mɔ, mba ŋanane fɛ mi.
17 Anababatun a tur ao’owen, dinab orot moumurih na’in naatu sabuw gewasih hikok kwanekwan, kwa abisa kwa’i’itin i hita’itin naatu abisa kwanonowar i hitanowar. Baise nati ana maramaim sawar men matar boro hita’itin.”
18 Awa nəcəŋkəl tedisrɛ ta totubcɛnɛ ta wəgbal defet.
18 “Tain kwanarub ub tanumayan ana oroubon ao kwananowar naniyan kwanab, yabin kwanaso’ob.
19 Mɛŋgbɛn mɔkɔ mɛnatɛmpɛnɛ dɔpɔ meyi pəmɔ fum nwɛ eŋne toloku ta dɛbɛ da dəKɔm ta tɔsɔkər kɔ mɔ. Wəlɛc pəder pəlɛk tɔkɔ anabɔf abəkəc ŋɔn mɔ. It'ɔyɔnɛ nwɛ ɛnasɔtɔ mɛŋgbɛn dɔpɔ dacɔ mɔ.
19 Sabuw iyab mar ana aiwob isan Tur Gewasin ao tenonowar naatu naniyan men tabaib i ub ef yanamaim orot ta’asiy re’er na’atube, Tur Gewasin tenonowar ana maramaim demon kakafin ena hai not ebikwaris.
20 Mɛŋgbɛn mmɛ mɛnatɛmpɛnɛ kəfo ka masar mɔ meyi pəmɔ fum nwɛ ɔnckɔnane Toloku ta Kanu pəbaŋ ti katəna pəbotu disrɛ mɔ,
20 Naatu orot ana ub afa to yan hire’ere ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar ana maramaim i tibiyasisir.
21 mba wəkayi eyi pəmɔ pɔbɔf pɔtɔyɔ ncɔnc: Kəcəmɛ kɔn kəfɔwon, pəcuca kɔ kətɔrəs kənckɔnader teta Toloku tatɔkɔ, tɔŋsɔŋɛ kɔ kəsak ti fɛw.
21 Baise dogoroh wanawanan nati ub wairoron i men re eof barur, imih Tur Gewasin isan hina’uwih hinarurukaukuwih boro mar ta’imonamo hai baitumatum hinihamiy.
22 Mɛŋgbɛn mmɛ anabɔf dəbɛŋk mɔ meyi pəmɔ fum nwɛ eŋne Toloku ta Kanu, mba mɛcɛm-cɛmnɛ mɛlarəm ma doru kɔ kətɛn daka, mes mamɔkɔ mɛrəŋ medi Toloku tatɔkɔ, tɔsɔŋɛ ti kətɔkom.
22 Naatu orot ana ub afa fotan wanawanan hire’er ana itinin i sabuw iyab tur tenonowar, baise iti tafaram ana yasisir isan tibiyababan naatu totobuyoy hai not ebikwaris imih tur ana ro’on men emamatar.
23 Mɛŋgbɛn mmɛ mɛnatɛmpɛnɛ antɔf ŋɔtɔt mɔ meyi pəmɔ fum nwɛ eŋne Toloku pəcərɛ ti, tokom ntɛ tasar tin (100), tɔkɔ wəco camət-tin (60), kɔ tɔlɔma wəco maas (30).»
23 Baise orot ana ub me gewasin yan ta’asiy hire’ere ana itinin i sabuw iyab Tur Gewasin tenowar naatu naniyan tabai tiw tehahamu, afa ro’oh 100, afa 60, afa 30.”
24 Kɔ Yesu oloku ŋa sɔ totubcɛnɛ tɔlɔma: «Dɛbɛ da dəKɔm dowurɛnɛ kɔ wərkun nwɛ ɔmbɔf defet dɔtɔt dalɛ dɔn mɔ.
24 Jesu oroubon tabo iti na’atube eo, “Mar ana aiwob i iti na’atube, ana veya ta orot ana ub bow in ana masawamaim tanum.
25 Pibi pɔlɔma afum ŋacdirɛ, kɔ wəter kɔn ender pəbɔf yika yɛlɛc dəbəle, k'ɔŋkɔ.
25 Baise gugumin sabuw etei hi’inu’in ufut, orot ana rakit mowan fotan kakafih bow na sanabey wanawanah tanum naatu bihir.
26 Ntɛ yɔbɔf yompoŋ kɔ yokom mɔ, mba yika yɛlɛc yompoŋ sɔ.
26 Sanabey hikuboubunih hiyey wanawanahimaim fotan kakafih auman hikubounih bairi hiyen.
27 Kɔ acar a wəka dalɛ ŋander ŋaloku kɔ: ‹Mariki, bafɔ mɛŋgbɛn mɔtɔt mɔ mənabɔf dalɛ dam ba? Deke yika yɛlɛc yɛyɛfɛ yedepoŋ nnɔ-ɛ?›
27 “Orot ana bowayah hina hio, ‘Regah, o ub gewasih a masawamaim itanum, baise aisim fotan kakafih auman hikuboubunih teyey?’
28 Kɔ mariki oloku ŋa: ‹Wəter kem wəlɔma ɔyɔ ti.› Kɔ acar ŋayif kɔ: ‹Məfaŋ a səkɔ səwas yika yɛlɛc yayɔkɔ ba?›
28 “Orot iyafutih eo, ‘Rakit sabuw afa hisinaf.’ Naatu akir wairafih hibatiy hio, ‘Bo kukokok anan fotan ana uyarir?’
29 Kɔ mariki oloku ŋa: ‹Ala, iŋnesɛ kɔ nəndewas yika-ɛ, nəndesɔ kəcgbuktɛnɛ bəle.
29 “Orot iyafutih eo, ‘En. Fotan kakafih kwana’u’uyarir boro sanabey afa auman kwana’uyarir.
30 Nəce yika yɛlɛc yɛbɛk kɔ bəle haŋ patɛl, kɔ tɛm ta kətɛl tendebəp-ɛ, indeloku atɛl: Nənuŋkɛnɛ kərɛsna nəgbuktu yika yɛlɛc nəsek yi pacɔf, kɔ nəlip-ɛ, nəbɛr bəle kɛlɛ kem disrɛ.›»
30 Imih kwaihamiyih bairi hinayen hiniw naatu tarin ana veya boro tarayah aniyafarih hinan, fotan wan hinatar hinafatum hinabow hinan hina’afusar, imaibo sanabey hinatar hinabow hinan bar hinaya.’”
31 Kɔ Yesu oloku ŋa totubcɛnɛ tin: «Dɛbɛ da dəKɔm dowurɛnɛ tɛŋgbɛn tɛfɛt mpɛ fum ɛlɛk k'ɔmbɔf pi dalɛ dɔn mɔ.
31 Jesu ana oroubon tabo eo, “Mar ana aiwob ana itinin ta i iti na’atube, orot ana ai momor ro’on kikimin maiyow bai in ana masaw yan tanum.
32 Tɛŋgbɛn tatɔkɔ pɛfɛtɛ pɛtas mɛŋgbɛn fəp, mba ntɛ pompoŋ mɔ, kɔ pɛmbɛk pətas yɔbɔf ya dəlakɔ fəp, kɔ pende pɔyɔnɛ kətɔk, kɔ tɔsɔŋɛ bɛmp ya darenc kəder yɔlɔ dəwara wa ki.
32 Iti ai ro’on i men ai ro’on afa gagamih na’atube’emih, baise tanum kuboun yey ana veya’amaim ra’at ai gagamin na’in matar naatu mamu hina famefamenamaim hibatar hima.”
33 Kɔ Yesu ɛntəksɛ sɔ afum totubcɛnɛ tɔlɔma, pəcloku: «Ntɛ tɔ dɛbɛ da dəKɔm dowurɛnɛ pəmɔ lebin ndɛ wəran ɛŋlɛk pənɔktərɛnɛ di kəmbefe kilo wəco mɛrəŋ (20) mɔ. Kɔ kəmbefe fəp kəmpɛ!»
33 Jesu iban oroubon tabo eo maiye, “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube. Babin yeast ebai ana faraw wanawanan eyai ekamat inu’in era’at eyey na’atube.”
34 Mamɔkɔ fəp Yesu oncloku mi kənay ka afum dəmotubcɛnɛ. Ti disrɛ Yesu oncloku fɛ ntɛ o ntɛ ta oloku totubcɛnɛ ta ti-ɛ,
34 Jesu sawar iti etei isah i oroubonamaim eo sabuw rou’ay gagamin bi’obaiyih; ana bai’obaiyenamaim i mar etei oroubonamaim sabuw bi’obaiyih.
35 ntɛ tɔŋsɔŋɛ moloku mmɛ sayibɛ ŋanaloku mɔ mɛlarɛ:
35 Iti na’atube sisinaf anayabin abisa dinab orot eo kikirum tan titurobe isan.
36 Kɔ Yesu ɛsak kənay ka afum k'ɛmbɛrɛ dɛkɛr, kɔ acɛpsɛ ɔn darəŋ ŋander ŋaloku kɔ: «Məloku su tedisrɛ ta yika yɛlɛc dalɛ disrɛ.»
36 Jesu sabuw rou’ay ihamiyih naatu na bar wanawanan run, ana bai’ufununayah ufun hina hirun hibatiy hio, “Masaw yan fotan kakafin ana oroubon i kukubuna anowar.”
37 Kɔ Yesu oloku ŋa: «Nwɛ ɔmbɔf mɛŋgbɛn mɔtɔt mɔ, Wan ka Wərkun ɔfɔ.
37 Jesu iyafutih eo, “Orot ub gewasih tatanum i Orot Natun.
38 Dalɛ, doru dandɛ dɔ. Defet dɔtɔt, awut a dɛbɛ da dəKɔm ŋɔ. Yika yɛlɛc, awut a Ŋɔŋk Ŋɛlɛc ŋɔ.
38 Masaw ana itinin i tafaram, naatu ub gewasin i sabuw iyab mar ana aiwob isan tebowabow, naatu ub kakafin i Demon Kakafin natunatun.
39 Wəter nwɛ ɔmbɔf yi mɔ, ɔyɔnɛ Ŋɔŋk Ŋɛlɛc. Kətɛl kəyɔnɛ dəkəlip da doru, atɛl ŋayɔnɛ mɛlɛkɛ.
39 Naatu rakit orot ub kakafin bai na masaw yan tatanum i Demon Mowan. Naatu masaw biyamur i mar yomanin na’atube, masaw fourayah i God ana tounamatar.
40 Pəmɔ tɔkɔ aŋgbuktu yika yɛlɛc paləm yi dənɛnc mɔ, itɔ pəndeyi dəkəlip da doru.
40 “Imih mar yomanin iti ub kakafih hi’uyarir hifatum hibow hin hi’a’afusar na’atube boro namatar.
41 Wan ka Wərkun endekɛrɛ mɛlɛkɛ mmɛ mendewurɛ dɛbɛ dɔn disrɛ aŋɛ ŋaŋsɔŋɛ akɔ kəbɛrɛ kiciya kɔ akɔ ŋaŋyɔ pəlɛc mɔ,
41 Orot Natun boro ana tounamatar niyafarih hinatit, sinaf kakafih naatu sabuw iyab bowabow kakafin kura’ahih hima kakafih tisisinaf etei i ana aiwob wanawananamaim boro fotan kakafin na’atube hinatar hinafatum.
42 mendeləm alɛc dənɛnc da Yahanama, difɔ kəbok kəŋkɔyi kɔ kəŋaŋərɛnɛ sek.
42 Naatu hinabow hinan wairaf wan hinaya hina’afusar, nati’imaim boro na’arahih wah takitak niwa’an hina’in hinarerey.
43 Alompu ŋandekɔmot pəmɔ dec ndɛ deyi nde dɛbɛ da Papa kəŋan mɔ. Məna nwɛ məŋyɔ ləŋəs mɔ, məne ti!»
43 Imaibo God ana sabuw gewasih nabow mar ana aiwobomaim hinarun veya na’atube hinararan. Imih o yait tain nama’am iti tur inanowar.
44 Kɔ Yesu endeŋər sɔ totubcɛnɛ ntɛ: «Ntɛ tɔ dɛbɛ da dəkɔm dowurɛnɛ pəmɔ daka deyeŋki kəway ndɛ dɔŋgbɔpnɛ dalɛ mɔ. Wərkun nwɛ ɛnəŋk di mɔ, pəgbɔkərɛ sɔ di kəmɛŋk. Pəlarɛ pəbotu, pəkɔ pəcaməs daka dɔkɔ ɔyɔ dɛcaməs mɔ fəp, pəder pəway dalɛ dandɛ.
44 “Mar ana aiwob itinin ta i iti na’atube, orot ta nugunug hibun inu’in itin bai, naatu me nati nugunug titita’urimaim kair maiye ibun, naatu yasisir auman in ana sawar etei sabuw hitobon naatu matabir maiye na nati me tutubun na’atube.
45 Dɛbɛ da dəKɔm dowurɛnɛ sɔ ntɛ: Wəcaməs nwɛ ɛntɛn tɛncəmbəl pa kɛma mɔ.
45 “Naatu mar ana aiwob itinin tabo iti na’atube. Orot sawar tobonayan wakek enunuwet na’atube.
46 Ntɛ ɔŋkɔ pənəŋk tɛncəmbəl pa kɛma pɔtɔt mɔ, k'ɔŋkɔ pəcaməs daka dɔkɔ ɔyɔ mɔ fəp kəkɔway tɛncəmbəl pa kɛma papɔkɔ.»
46 Wakek nuwet inan wakek ta gewasin ana baiyan gagamin na’in tita’ur, naatu na ana sawar etei yataiten hitobon kabay bai in nati wakek tutubun na’atube.
47 Kɔ Yesu oloku sɔ totubcɛnɛ ntɛ: «Dɛbɛ da dəkɔm dowurɛnɛ manta mmɛ aŋgbal dəkəba mɔ, kɔ mosumpər lop dokom fəp.
47 “Iban maiye mar ana aiwob i buwat na’atube. Orot siy bowayan ana buwat eya ema’am siy i yumatah ta ta te’ona’on.
48 Kɔ mɛlarɛ-ɛ, paliŋ mi nde pəwosu, pandɛ kəpit-piti yɔkɔ yentesɛ mɔ, pabɛr dətaŋku, pagbal yɛlɛc yɔkɔ.
48 Naatu buwat awan ekakaratan ana veya etab erun dones yan ema siy gewasih ikiyarir fetan iwan, naatu kakafih ikiyarir ebow ebis rouruwen na’atube.
49 Itɔ pəndeyi dəkəlip da doru. Mɛlɛkɛ mendekɔ mɛgbɛy alompu alɛc dacɔ.
49 Imih mar yomanin nanan itinin i boro nati na’atube. God boro ana tounamatar niyafarih hinatit hinan sabuw gewasih wanawanahimaim sabuw kakafih hinabow
50 Mendeləm alɛc dənɛnc da Yahanama, difɔ kəbok kəŋkɔyi kɔ kəŋaŋərɛnɛ sek.»
50 wairaf wan hiyara’aten na’arahih hina’in hina rerey wah takitak niwa’an.”
51 Kɔ Yesu eyif acɛpsɛ ɔn darəŋ: «Nəncərɛ tedisrɛ ta mamɔkɔ inatəksɛ nu mɔ ba? Kɔ ŋawosɛ: «Ɛy.»
51 Jesu ibatiyih eo, “Oroubon iti ao’oban naniyah kwabow?” Ana bai’ufununayah hiya’afut hio, “Naniyah abow.”
52 Kɔ Yesu oloku ŋa: «Ti tɔsɔŋɛ ntɛ atəksɛ fəp aŋɛ ŋayɔnɛ acɛpsɛ darəŋ a dɛbɛ da dəKɔm mɔ ŋawurɛnɛ kɔ wəkiriŋ ka kəlɔ nwɛ oŋwurɛ daka dɔn dacɔ ca yofu kɔ yokur mɔ.»
52 Naatu Jesu iuwih eo, “Isan imih, ofafar bai’obaiyenayan orot yait mar ana aiwob isan bai’obaiyen hibitin i bar matuwan matar, imih nati bar wanawanan ana sawar boubuh naatu atamanih etei boro nayataiten.”
53 Ntɛ Yesu elip kəloku totubcɛnɛ tantɛ mɔ, k'ɛyɛfɛ di,
53 Jesu iti oroubon eo hinonowar ufunamaim nati efan itumar,
54 k'ɔŋkɔ dare dɔn Nasarɛt. Dəndo, kɔ Yesu ɛyɛfɛ kətəksɛ nde dəkətola Kanu daŋan, ntɛ cusu cəwos afum mɔ, kɔ ŋayɛfɛ kəyiftɛnɛ: «Deke Yesu ɔsɔtɔ kəcərɛ kəkɔtɛnɛ mes kətɔt kaŋkɛ kɔ mes mɛwɛy-wɛy mamɛ-ɛ?
54 naatu remor na i ana bar meraramaim tit Kou’ay Bar ta wanawanan run, busuruf sabuw i’obaibiyih. Naatu sabuw hima hinonowar hifofor hio, “Iti orot ana ukwar rerekab naatu ina’inanen sinaf isan ana fair i menamaim bow?
55 Bafɔ wan ka kamdɛr ɔfɔ ba? Bafɔ kɛrɛ aŋwe Mari kɔ awɛnc aŋa Sak, Isifu, Simɔŋ kɔ Yuda ba?
55 Iti orot tamah i bar wowabayan naatu hinah i Mary naatu James, Joseph, Simon, Judas i taitin.
56 Bafɔ akirɛ ɔn ŋayi su dacɔ ba? Deke ɔsɔtɔ mamɛ fəp-ɛ?»
56 Naatu taitin baibitar auman bairit iti tama’am, imih iti sawar etei i menamaim bow?”
57 Mes mamɔkɔ mɛnayamsɛ ŋa kəgbɛkər Yesu kəlaŋ. Awa kɔ Yesu oloku ŋa: «Afɔfati kəleləs sayibɛ, mɛnɛ dare dɔn kɔ kəlɔ kɔn disrɛ.»
57 Iti na’atube hio hina’ufut hin. Jesu iuwih eo, “Dinab orot tafaram afa’amaim i tekakafiy, baise i ana bar meraramaim naatu i tain tuwan i men tekakafiy.”
58 Dəndo Nasarɛt, Yesu ɛnayɔ fɛ di mes mɛwɛy-wɛy mɛlarəm, bawo aka di ŋanabut kəlaŋ.
58 Naatu nati’imaim men ina’inan moumurih sinafumih, anayabin nati sabuw aurih baitumatum en.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.