Lucas 12

bkw (BKW) vs ARC

Sair da comparação
ARC Almeida Revista e Corrigida 2009
1 É ghɛŋ tak, bot eezɛsɛɛga é di tak. Mɛbu mɛ bot sa náá, bɛdhiiti nyalel pak'ɔɔ. Tin, Yezu eezɛke nɛ bɛdjekel bɛ náá: «Ɛsok nɛ esonok djas, ye goka ɛ́ náá, bi kyee leviid eFalizyɛ. Ye kwyɛl ɛlyaal ɛ́, mɛfulu mɔɔ yii mɛdjhaaz pɛ ɛko bhimis pɛ si.
1 Ajuntando-se, entretanto, muitos milhares de pessoas, de sorte que se atropelavam uns aos outros, começou a dizer aos seus discípulos: Acautelai-vos, primeiramente, do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Esesɛɛ djas di esyela ɛ, yɛ waawyis é gwyɛ, etɛp ee nadi tɔ sɔ ɛ, yɛ waaguaa nɛ bot djas.
2 Mas nada há encoberto que não haja de ser descoberto; nem oculto, que não haja de ser sabido.
3 Étɛp tak ɛ́ di náá, etɛp djas bi aadi elii tɔ ghooghom ɛ, yɛ aadi egék é gwyɛ mwos dwoo. Sa bi nanyiiŋelaa tɔ ɛlɔ pɛ tɔ dhɛŋ ɛ, yɛ aadi ɛ́ moo tuuda kɔ emii e mendjaa.»
3 Porquanto tudo o que em trevas dissestes à luz será ouvido; e o que falastes ao ouvido no gabinete sobre os telhados será apregoado.
4 «Biyɔ bɛsɔ bam, mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, nàkaabka bot ɛ di egó tsik epuud ɔ, bhii tak, bɛ kadi ɛ́ ààsa dhiiti sonok.
4 E digo-vos, amigos meus: não temais os que matam o corpo e depois não têm mais o que fazer.
5 Mɛ paakolyaal bin sa bot di egoka nɛ ɛkaab dhaa nyel ɛ. Bi goka nɛ kaab ɛ́ Zɛɛb, mot di náá, bhis ɛsyee, nyɛ ɛ́ nɛ ghwyil ɛkɛmwas bin tɔ du na kɔm-kɔm ɔ. Nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ náá, ye ɛ́ nyɛy ɛ bi di egoka nɛ ɛkaab!
5 Mas eu vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno; sim, vos digo, a esse temei.
6 Bot djas nɛ gu náá, bɔɔ enen etɛn dyeebabɔmsaa ɛ́ nɛ epata ebá. Kabela náá, ye tok nɛ sa Zɛɛb aadjisa é mis mɛ.
6 Não se vendem cinco passarinhos por dois ceitis? E nenhum deles está esquecido diante de Deus.
7 Deenek, bhoo elo bin ɛ́ elaŋa, sa mot ààdi nɛ bwoo, etɛɛ náá, é mis ɛ Zɛɛb, bi ɛ́ nɛ boo mɛtaŋ, dhaa enen!»
7 E até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais, pois; mais valeis vós do que muitos passarinhos.
8 «Mɛ lɛɛ bin ɛ́ náá, mot aamyam popoopwon é mis mɛ bot djas náá, nyɛ ɛ́ djekel'am ɔ, Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot pe ɛ́ waamyam nyɛ é mis mɛ efofop ɛ Zɛɛb.
8 E digo-vos que todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus.
9 Tin, Mot ɛ kɛla popoopwon é mis mɛ bot djas náá, nyɛ tok djekel'am ɔɔ, mam pe, mɛ waakɛla nyɛ é mis mɛ efofop ɛ Zɛɛb.
9 Mas quem me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 Yɛ bɛ náá, dhiiti mot eelóo mbee ɛkpa nɛ Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot ɔɔ, mot tak ɛ́ nɛ ghwyil ɛbela ɛpelak. Yɛ kabɛ náá, mot eebyasal Sisim na Dɛɛ ɔɔ, yenɔk aanàkwaabela ɛpelak.
10 E a todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem ser-lhe-á perdoada, mas ao que blasfemar contra o Espírito Santo não lhe será perdoado.
11 «É sok bɛ aatɔ́ nɛ nen sok bhwoob bɛtetɛp, tɔ mendjaa mɛ mendjaala mɛ eYuda nɛ pɛ daa ekukuma nɛ bɛmɛkoozi ɛ, sa mot ààbem ba dum nɛ dáa bi aataŋal nɛ mɛkpa mɛ bi aalóo ɛ.
11 E, quando vos conduzirem às sinagogas, aos magistrados e potestades, não estejais solícitos de como ou do que haveis de responder, nem do que haveis de dizer.
12 Etɛɛ náá, é di'enek wat Sisim na Dɛɛ waalyo bin dáa bi di egoka nɛ ɛtaŋal ɛ.»
12 Porque na mesma hora vos ensinará o Espírito Santo o que vos convenha falar.
13 Mot ngɔt tɔ ɛdhuu ɛ bot ɛ nadi tin ɔ zokazɛke nɛ Yezu náá: «Lyoel! Lɛɛa nɛ mɔn nyaag'am náá, bis kaa esa ee sɛɛg'es nalik ɛ.»
13 E disse-lhe um da multidão: Mestre, dize a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Yezu eezɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Mɔɔ sɔ'am, ɛzɛ nɛɛg mɛ tetɛp dum nɛ etɛp bin, dɔɔ nɛ étɛp ɛkaa esa ee sɛɛg'en nalik bin nɛ yɛ ɛ?»
14 Mas ele lhe disse: Homem, quem me pôs a mim por juiz ou repartidor entre vós?
15 Bhii tak nyɛ eezɛke nɛ nɔɔ náá: «Bi ɛ́ kobaka nɛ dɔɔ mɛvu, etɛɛ náá, tsik mot tok étɛp mɛvu. Ye nakoozobɛ náá, nyɛ ɛ́ kum mot.»
15 E disse-lhes: Acautelai-vos e guardai-vos da avareza, porque a vida de qualquer não consiste na abundância do que possui.
16 Tin, nyɛ ɛ́ boozɛlɛɛ bɛ kana yak: «Dhiiti kum mot nadi ɛ́ nɛ mɛdhik mɛ nadi sa náá, nyɛ gó bhek ɛbuɛpe ɛ.
16 E propôs-lhes uma parábola, dizendo: a herdade de um homem rico tinha produzido com abundância.
17 Nyɛ moo tin é siiza. Nyɛy náá: “Mɛ sa dáa etɛɛ náá, mɛ tok nɛ bɛtɛ nɛ e di étɛp mɛ neekwom edee mɛ gó tɔ pyeeb'am ɛ?”
17 E arrazoava ele entre si, dizendo: Que farei? Não tenho onde recolher os meus frutos.
18 Bhii tak nyɛ eezɛke náá: “Beea dáa mɛ aasa ɛ: mɛ waawaaz etaa bam, da mɛ ɛ́ lóo bɛ na bɔk-bɔk. Tin, da mɛ ɛ́ wa edee bam nɛ mɛvu mam djas.”
18 E disse: Farei isto: derribarei os meus celeiros, e edificarei outros maiores, e ali recolherei todas as minhas novidades e os meus bens;
19 Bhii tak mɛ ka ke nɛ nyel'am ɛ náá: “Mɔɔ sɔam, e di deenek, wɔ moo ɛ́ nɛ mɛvu ɛbuɛpe, yii aadjala étɛp membu ɛbuɛpe ɛ. Wɔ ɛ́ nɛ ghwyil ɛka wala. Dɛa edee nɛ mɛdii. Dia tɔ mɛ myaala.”
19 e direi à minha alma: alma, tens em depósito muitos bens, para muitos anos; descansa, come, bebe
20 Tin, Zɛɛb zokazɛke nɛ nɛ: “Wɔy mot di ààbɛ nɛ lyem'aak! E pum'ak mos mɛ ɛpenɔɔ tsikɔ. Deenek, esesɛɛ ee wɔ kwom ɛ, ɛzɛ aabe yɛ?”»
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma, e o que tens preparado para quem será?
21 Yezu eebaazɛke náá: «Yɛ aadi ɛ́, deenek dum nɛ bot ɛ di saa mɛvu mɛ mɛnyel mɔɔ ɛmet. Da é mis mɛ Zɛɛb bɛ ɛ́ kadi ɛ, ààbɛ bɛkuma ɛ bot.»
21 Assim é aquele que para si ajunta tesouros e não é rico para com Deus.
22 Yezu zɛke bhii tak nɛ bɛdjekel náá: «Étɛp tak ɛ́ mɛ di ke náá: Nàbemka ba étɛp edee bi di nɛ gwyes tak étɛp tsiken ɛ, nɛ étɛp eduuba ekaad ee bi di egoka nɛ ɛbɔt ɛ.
22 E disse aos seus discípulos: Portanto, vos digo: não estejais apreensivos pela vossa vida, sobre o que comereis, nem pelo corpo, sobre o que vestireis.
23 Etɛɛ náá, tsik eedhaa edee nɛ mɛnyok. Nyel eedhaa ekaad nɛ boo mɛtaŋ.
23 Mais é a vida do que o sustento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Beeka enen ee di djóoaa kɔlbo enek: Bɛ ààbɛ epyeeb, ààbɔ́k edee ee di wum tɔ epyeeb ɛ. Bɛ tok nɛ edi ɛkwom edee tɔ bhwaa nɛ kɔ etaa. Dhi tin, Zɛɛb é dee bɛ! Biyɔ, bi dhaa enen nɛ boo mɛtaŋ.
24 Considerai os corvos, que nem semeiam, nem segam, nem têm despensa nem celeiro, e Deus os alimenta; quanto mais valeis vós do que as aves?
25 Ɛzɛ pak'en di nɛ ghwyil ɛbil ba mɛlu kɔ mɛlu mɛ tsik'ɛ nɛ esiiza bɛ?
25 E qual de vós, sendo solícito, pode acrescentar um côvado à sua estatura?
26 «Yɛ bɛ náá, bi tok nɛ ghwyil ɛkwak ɛsa ba sa dem ɔ, étɛp yé bi di bem ba kɔ ɛsu ɛ yii ka likenek?
26 Pois, se nem ainda podeis as coisas mínimas, por que estais ansiosos pelas outras?
27 Pookogwyákeka dáa mɛzɛm di wyee tɔ mɛdhik ɛ: Bɛ ààsa mɛsa. Bɛ ààlat ekaad. Tin, ye goka ɛ́, mɛ lɛɛ bin náá, ye nakoobɛ Salomɔŋ nɛ bɛtɛ nɛ duu, nyɛ nabɛ ɛ́ ààbɛ nɛ mbɛɛ kaad nanyɔ dhaa wat tɔ kɔkɔ mɛzɛm menek.
27 Considerai os lírios, como eles crescem; não trabalham, nem fiam; e digo-vos que nem ainda Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como um deles.
28 Kwyii Zɛɛb di e bet eka e mɛdhik, da djɛmɛn ye ɛ́ nɔŋaa, dikaa tɔ du, gwyaasa nɛ biyɔ! Zɛɛb tok nɛ ghwyil ɛsa deenek dum nɛ nen e? Dáa bi di náá, bi tok nɛ boo ɛmyaal nɛ nɛ ɛ!
28 E, se Deus assim veste a erva, que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais a vós,
29 Nà dhekeka mɛnyel min étɛp ɛsesaa edee nɛ mɛdii mɛ bi aadɛ ɛ.
29 Não pergunteis, pois, que haveis de comer ou que haveis de beber, e não andeis inquietos.
30 Ye ɛ́ bot ɛ bɔs'ak ɛ di pɛɛ Zɛɛb ɔ, di nɛ egwyes e esaala binek. Guka náá, Sɛɛg'en nɛ gu egwyes bin.
30 Porque os gentios do mundo buscam todas essas
31 Pookosaaka ɛsok Ɛyoŋ ɛ Zɛɛb. Bhii tak, nyɛ waadjɛ bin yii ka lik ɛ.»
31 Buscai, antes, o Reino de Deus, e todas essas
32 «Mɔɔ ɛsaa ɛ́ Zɛɛb, nàbem ba, etɛɛ náá, Sɛɛg'en kwyɛl ɛ́, nyɛ needjɛ bin Ɛyoŋ ɛ lɛ.
32 Não temas, ó pequeno rebanho, porque a vosso Pai agradou dar-vos o Reino.
33 Bɔmsaka ekum bin. Sa bi aabela ɛ, bi kaa-kaŋ ɛ́ nɛ bɛdjel ɛ bot. Saka mengwyɛ mɛ epata ee di yɛ ààgwyɛ ɛ́. Kwomka ekum bin pɛ dáa Zɛɛb. Penek, bot ɛ djii aanàkwaani, kɛdjii yɛ. Bɛsɛs aanàkwaagɔɔ yɛ.
33 Vendei o que tendes, dai esmolas, e fazei para vós bolsas que não se envelheçam, tesouro nos céus que nunca acabe, aonde não chega ladrão, e a traça não rói.
34 Bi sa deenek etɛɛ náá, e di mot di kwom esa bɛ ɛ, lyemɛ di ɛ́ tak.»
34 Porque onde estiver o vosso tesouro, ali estará também o vosso coração.
35 «Dika nɛ ekaad e mɛsa min, nɛ elambi etuuba.
35 Estejam cingidos os vossos lombos, e acesas, as vossas candeias.
36 Dika dáa bot ɛ mɛsa di bwood kukuma yɔbɔ ɔ, etɛɛ náá, esok nyɛ aabula kɛbeeb moma ɛ, nyɛ diig ɛbɛ ɛ ndjaŋ ɔ, bɛ neeleedii.
36 E sede vós semelhantes aos homens que esperam o seu senhor, quando houver de voltar das bodas, para que, quando vier e bater, logo possam abrir-lhe.
37 Mɛnyɔ nɛ bot ɛ mɛsa aadi é nyan ɛ mis ɔ, é ghɛŋ kukuma yɔbɔ aatuula ɛ. Tsɛɛtsɛ nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ náá: kukuma nyɛ ɛmet ɛ́ waabɔt ekaad e mɛsa mɛ, da bhii tak nyɛ ɛ́ dil bɛ kɔ mesa, da nyɛ ɛ́ djɛ bɛ edee.
37 Bem-aventurados aqueles servos, os quais, quando o Senhor vier, achar vigiando! Em verdade vos digo que se cingirá, e os fará assentar à
38 Nyɛ ɛ́ bula kuku ɛgha ɛ pum ɔ, nɛghu kabɛ pum eezeliig ɔ, da nyɛ ɛ́ bela bɛ e mis membek ɔ, mɛnyɔ nɛ nɔɔ ɛbuɛpe!
38 E, se vier na segunda vigília, e se vier na terceira vigília, e
39 «Gwakeka sa mɛ di lɛɛ ɛ: Yɛ bɛ náá, nakuma ndjaŋ ɛpedi ɛ́ di é gu ɛwala ɛ pum mot djii aazyɛ, zɛdjii tɔ ndjaŋ'ɛ ɔ, pe nyɛ aanàkwaabet nyɛ, nyɛ zɛni tɔ ndjaŋ'ɛ.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, vigiaria e não deixaria minar a sua casa.
40 Biyɔ pe nyanka mis, etɛɛ náá, Sɛɛŋɛlɛ Mɔn Mot aatuula e ɛwala bi aadi ààbwood nyɛ ɛ́.»
40 Portanto, estai vós também apercebidos; porque virá o Filho do Homem à hora que não imaginais.
41 Tin, Pyɛɛd eezɛdji nyɛ náá: «Ghɛŋ, wɔ lɛɛ kana yak ɛ́, étɛp bisɔ bɛ ɛmet “ohoo” étɛp bot djas?»
41 E disse-lhe Pedro: Senhor, dizes essa parábola a nós ou também a todos?
42 Wɔ gwaa Ghɛŋ zɛbɔɔza nɛ nɛ náá: «Nwyak mot-mɛsa di sosoob nɛ etsoŋ ee? Beea kukuma ngɔt zokazɛlɛɛ mot-mɛsa mɛ náá, nyɛ baal ndjaŋ'ɛ. Bhii tak, da nyɛ ɛ́ djɛ bɛdhiiti bot ɛ mɛsa yɔbɔ edee e tɛtɛ ɛwala.
42 E disse o Senhor: Qual é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor pôs sobre os seus servos, para
43 Mɛnyɔ nɛ mot-mɛsa menɔk, kukuma ye ɛ́ bula zɛbela nyɛ, nyɛy é sa mɛsa mɛ tak ɔ.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem o senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Tsɛɛtsɛ nɛ tsɛɛtsɛ, mɛ lɛɛ bin ɛ, náá: Kukuma ɛ waadjɛ mot-mɛsa menɔk esa bɛ djas, nyɛ baal.
44 Em verdade vos digo que sobre todos os seus bens o porá.
45 Mot-mɛsa menɔk ɛ ka ke náá: “Kukuma aanàkwaaleebula.” Bhii tak nyɛ moo duma botom nɛ boa ɛ di sa mɛsa tin ɔ nɛ mɛbin e mɛnyel. Di nyɛ di dɛ edee nɛ kuka yɛ mɛnyok.
45 Mas, se aquele servo disser em seu coração: O meu senhor tarda em vir, e começar a espancar os criados e criadas, e a comer, e a beber, e a embriagar-se,
46 Tin, kukuma yɛ aabula ɛ́, e dwoo nɛ ɛwala mot-mɛsa menɔk aadi pel náá, nyɛ aanàkwaazyɛ dwoo tak ɛ. Nyɛ waasɔ mot-mɛsa menɔk, da nyɛ ɛ́ lyaal nyɛ kyet dáa bot ɛ di ààdum koŋ nɛ Zɛɛb ɔ.
46 virá o Senhor daquele servo no dia em que
47 «Mot-mɛsa mɛ di gu sa lyem kukuma yɛ di kwyɛl ɔ, da nyɛ ɛ́ kadi ɛ́, ààsa ɔ, nyɛ waabiaa nɛ ghwyɛs ɛbuɛpe.
47 E o servo que soube a vontade do seu senhor e não se aprontou, nem fez conforme a sua vontade, será castigado com muitos açoites.
48 Yɛ kabɛ náá, mot di ààgu ɛkwosak ɛ kukuma yɛ di sa esonok binek ɔ, yɛ mɛbin aadi ɛ́, ba bim eghwyɛs. Mot ɛ djɛaa bɛtɛ nɛ esa ɔ, pɛ dáa mot tak yɛ aabaawaabaa ɛ́ ɛbuɛpe; pɛ dáa mot bɛ aakwom daa lɛ ɛbuɛpe ɔ, pɛ daa lɛ, bɛ aabaazowaab ɛ ɛbuɛpe kɛdhaa dhaŋaa bim bɛ nakwom ɛ.»
48 Mas o que
49 «Mɛ nazyɛ, zɛtuub du kɔ bɔs. Mɛ kwyɛl ɛ́ náá, pe du tak kaa di moo tuuba!
49 Vim lançar fogo na terra e que mais quero, se já está aceso?
50 Ye goka ɛ́ náá, mɛ duwa kɔkɔ mbi ɛduwa Zɛɛb sis. Mɛ ɛpebwood ɛduwa Zɛɛb tak nɛ lyem pɛ ɛko, lyem'am ɛ́ pɛ ɛko kɛkum dwoo ɛduwa Zɛɛb ɛlenek aazyɛ ɛ́.
50 Importa, porém, que eu seja batizado com um certo batismo, e como me angustio até que venha a cumprir-se!
51 «Bi gek ɛ́ náá, mɛ nazyɛ kɔ bɔs ɛ́, étɛp egwyem nɛ ɛgwakel tɔ bot e? Ààbɛ! Mɛ lɛɛ bin ɛ náá: mɛ nazyɛ, zɛbɛk nɛ wa ɛghuub pak bot.
51 Cuidais vós que vim trazer paz à terra? Não, vos digo, mas, antes, dissensão.
52 Kana dwoo pan mos'ak, bot ɛtɛn di tɔ mɛbyel mɛ wat ɔ, waabɛka. Bot ɛlɛl waapek bot ɛbá. Bot ɛbá waawaya nɛ bak bɛlɛl.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Sɛɛg ɛ waabhina mɔn'ɛ; mɔn bhina sɛɛg. Nyɛɛg bhina mɔn'ɛ mɔɔ moma; mɔn mɔɔ moma bhina nyɛɛg. Bhɛɛbel moma bhina nakɔla; nakɔla bhina bhɛɛbel moma.»
53 O pai estará dividido contra o filho, e o filho, contra o pai, a mãe, contra a filha, e a filha, contra a mãe, a sogra, contra sua nora, e a nora, contra sua sogra.
54 Yezu nadi baake nɛ mɛdhuu mɛ bot náá: «Esok bi di baabee eguud é kɛghɛɛ pɛ ɛbil ɛ dwoo ɛ, e di tak wat, bi dyeebake ɛ náá: “Bhi ɛ waanee.” Ye ɛ́ waabataswaala ɛ nee.
54 E dizia também à multidão: Quando vedes a nuvem que vem do ocidente, logo dizeis: Lá vem chuva; e assim sucede.
55 Yɛ ka bɛ, esok bi bee pup ɛpekɛ ghɛɛ pɛ kyɛ bɔs ɛ, bi dyeebake ɛ náá: “Gwyes ɛ waakas mos ɛbuɛpe.” Yɛ aabataswaala deenek.
55 E, quando assopra o vento sul, dizeis: Haverá calma; e
56 Bot ɛ mɛdjhaaz pɛ ɛko, bhimis pɛ si, bi ɛ́ nɛ ghwyil ɛsiiza ɛnyɔɛpe endem di kɔ bɔs ɛ, nɛ ekyee e bɔs nɛ gwoo. Ha, étɛp yé bi di ààgu sa ɛwala mena dik'ak, di ekwyɛl ɛlɛɛ ɛ?»
56 Hipócritas, sabeis discernir a face da terra e do céu; como não sabeis, então, discernir este tempo?
57 «Étɛp yé biyɔ bɛ ɛmet di ààgu ɛpɛ́ɛ náá: “Yak ɛ́ mbɛɛ sonok”?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Yɛ bɛ náá, wɔ ɛpekɛ taŋal bi nɛ mot ɔ, bi nɛ mot tak ɛ́ di ɛdjaad ze wat ɔ, étɛp ɛtɔ́ pɛ baakɛ pɛ́ɛ bin ɔ, sa mɛghaaz bi gwakel e di bi dinaa e ze'enek ɛsok. Deenek wɔ waalu náá, mot bi nɛ nɛ di nɛ tɛp ɔ nàdul wɔ sok bhwoob bɛtetɛp. Bhii tak bɛtetɛp eezɛdjɛ wɔ e mɛmbɔ mɛ esodja, da wɔ ɛ́ mɛtaa e mbok.
58 Quando, pois, vais com o teu adversário ao magistrado, procura livrar-te dele no caminho; para que não suceda que te conduza ao juiz, e o juiz te entregue ao meirinho, e o meirinho te encerre na prisão.
59 Mɛ lɛɛ wɔ náá, wɔ aanàkwaawyis tin, ààtuud sa mot wɔ nabe ɛ, dɔɔ nɛ bɛna-tseetsa.»
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o derradeiro ceitil.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.