Lucas 6
Ila⁄imbidu Gu ⁄abu hari Burungaisoo (BDS) vs ARIB
1 Letu waka baloo da Sabaato, Yeesu haa sirakoomiisee dosi yaa hiicatiri hari tla⁄aã gu qaymamuu gu ganoo. Qatlaykee sirakoomiisee dosi gi kereꞌemisidi sagaiĩ gu ganoo, gigi pisiginiri dabaiĩ koinay, gi tooinaa ⁄aginay.
1 E sucedeu que, num dia de sábado, passava Jesus pelas searas; e seus discípulos iam colhendo espigas e, debulhando-as com as mãos, as comiam.
2 Inkoo Farisaayoo wakinay gwaa waaree teꞌesii gi kaayri sa Yeesu tuba, “Sa soꞌoyi yondimaamitay yondu daa kitlakuusi sariyaage baloo da Sabaatoge!”
2 Alguns dos fariseus, porém, perguntaram; Por que estais fazendo o que não é lícito fazer nos sábados?
3 Teꞌesii Yeesu gi ilaki⁄isi sa inay tuba, “Haati somintiriibaslii gimba gu Iliitleemuge, idoo Dawdi giyaa laqi ina haa hida kosi qatlay giyaa ilii qoriimidiri?
3 E Jesus, respondendo-lhes, disse: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Ina yaa hiiday mara gu Iliitleemuge, gi ⁄agimi mukaate daa hadiidimisiye sa Iliitleemu, Dawdi gi ⁄agimi, gi qaqay mukaatetee sa hida kosi! Kara mukaatetee dagaa kitlakuusi ⁄agoo heedi lensee. Hhapalooee kilesi naa ⁄agiiginay.”
4 Como entrou na casa de Deus, tomou os pães da proposição, dos quais não era lícito comer senão só aos sacerdotes, e deles comeu e deu também aos companheiros?
5 Teesaaqay Yeesu gi ilaki⁄isi Farisaayoo tuba, “Ana na Nanku Heedi, Looimoo gu baloo da Sabaato.”
5 Também lhes disse: O Filho do homem é Senhor do sábado.
6 Baloo waka da Sabaato, Yeesu kara yaay day sinagoogige, gi tlaatleesi caacaahhamisu hida. Teꞌesii yaa wana heedi waku daba gosi gu ⁄uya gwaa tingara⁄uudu.
6 Ainda em outro sábado entrou na sinagoga, e pôs-se a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita atrofiada.
7 Inkoo, Farisaayoo haa maarimamaa da sariyaa gwaati khuꞌuuꞌunay Yeesu naraꞌa, ma aniri, bere higi hhoeesi heedikee baloo da Sabaatoilee. Inay yaati teesaaqay laqiri, ma slayri amoo dari sitaakiru Yeesu pandaa da balasaage.
7 E os escribas e os fariseus observavam-no, para ver se curaria em dia de sábado, para acharem de que o acusar.
8 Teꞌesii, Yeesu gi caahhi idoo giyaa ilahudeedemisiyeei. Ina gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Khoca tiꞌii, qadidi pandaa da hida sliimaage.” Heedikee gi hadakay haa gi qadidi teꞌesii.
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem que tinha a mão atrofiada: Levanta-te, e fica em pé aqui no maio. E ele, levantando-se, ficou em pé.
9 Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Hangu maasa unkuray, gimba haloo na kitlakuuba yondu baloo da Sabaatoilee? Ti yondu hhoinay baku ti yondu tlakwaroo? Kara haloo na hhoinay baloteesii? Ti ilabuꞌuruu ibinaa gwaaꞌaraago baku ti hhamisaraa ibinaa?”
9 Disse-lhes, então, Jesus: Eu vos pergunto: É lícito no sábado fazer bem, ou fazer mal? salvar a vida, ou tirá-la?
10 Yeesu gigi yuꞌudi inay gonkoinaa bareemoo sliimaa. Da hheꞌesi gi kaay sa heedikee gwaa daba tingara⁄uudu tuba, “Tafaꞌasi daba googu!” Heedikee gi tosaa tafaꞌasi daba gosi, cirakiray lenge dugugi hhoeesi sumuku.
10 E olhando para todos em redor, disse ao homem: Estende a tua mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restabelecida.
11 Teꞌesii Farisaayoo haa maarimamatee da sariyaa gi slahhaahhaairi hari khisla. Inay hingigi tlaatleesiri ilakhuukhuꞌumisuu inay haa inay, idoo gi laqiyee Yeesu.
11 Mas eles se encheram de furor; e uns com os outros conferenciam sobre o que fariam a Jesus.
12 Balalu hhakeesii Yeesu yaa ilakhiinaaꞌadi rawaa gu onke, ma firoo kay Iliitleemu, taysi gugi firiirimi amasi piray.
12 Naqueles dias retirou-se para o monte a fim de orar; e passou a noite toda em oração a Deus.
13 Qatlay daa iliipisi, gi eteedi sirakoomiisee dosi giyaa ina slaiye. Teꞌesii Yeesu gii leehhi hhawatee mibi haa cada, girigi ayi uma na ya⁄abimiisee.
13 Depois do amanhecer, chamou seus discípulos, e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Umaiĩ koina niĩ: Simooni (hiĩ daraa ayi uma gu caduu na Peetiro), Andareyaa hhia gosi gu Peetiro, Yakoobo haa Yohaana, Filiipo, Batolimaayo,
14 Simão, ao qual também chamou Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mataayo, Toomaasi, Yakoobo nanku Alifaayo, Tadaayo, Simooni gu raqa da Seloote,
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Yuuda nanku Yakoobo haa Yuuda Isikariyooti. Qariqaaqari hiĩ naa hiifookidi Yeesu, gugi taatahhi dabaiĩ gu fa⁄ayaage.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que veio a ser o traidor.
17 Yeesu giyaa ilii gweegwe⁄edi onko sliimaa haa sirakoomiisee dosi, gi qadidi daqa daa paapaahhatige. Teꞌesii daa wana raqa da didiri da sirakoomiisee dosi, slime haa raqa da didiri da hida gwaa daqeemoo sliimaa dahhee gu hhapee da Yudaayago haa Yerusaleemugo. Kara yaa wanay hhaã gwaa daqeemoo gu kengaa gu tlawa da didiri dahhee gu yaamu gu Tiiro haa Sidooni.
17 E Jesus, descendo com eles, parou num lugar plano, onde havia não só grande número de seus discípulos, mas também grande multidão do povo, de toda a Judéia e Jerusalém, e do litoral de Tiro e de Sidom, que tinham vindo para ouvi-lo e serem curados das suas doenças;
18 Hida hhakee goõ yaati khayri sa itatiimisu gu Yeesu haa ma hhoeemisi ga⁄ay gooina. Slime hhakira daa labaꞌaaꞌamisiye ha gieeri, gigi hhoeemisi.
18 e os que eram atormentados por espíritos imundos ficavam curados.
19 Hida goõ gwaa slaiyay nangumisu, sa gimba ⁄uuru gosi yaay cacaaca⁄i, tay gi tosaa hhoeemisi hida goõ.
19 E toda a multidão procurava tocar-lhe; porque saía dele poder que curava a todos.
20 Da hheꞌesi Yeesu gi yuꞌudi daqa sirakoomiisee dosii, gi kaay tuba,
20 Então, levantando ele os olhos para os seus discípulos, dizia: Bem-aventurados vós, os pobres, porque vosso é o reino de Deus.
21 Dangwaa ⁄aafi ha Iliitleemu unkuray gu koomee qori inkoo,
21 Bem-aventurados vós, que agora tendes fome, porque sereis fartos. Bem-aventurados vós, que agora chorais, porque haveis de rir.
22 Dangwaa ⁄aafi unkuray ha Iliitleemu qatlay dangu ilii wakiye ha hida,
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, e quando vos expulsarem da sua companhia, e vos injuriarem, e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do homem.
23 Gimbakee gimaa iliica⁄iye, baloteesii lamaati hhaꞌaluumitay haa seehhuusiday! Yuꞌudiyaa, Iliitleemu sangu ilakhuukhuuꞌumisi ⁄aliya rawaa gu rawge. Okookoiĩ koina see, yaa mati teesaaqay labaꞌaaꞌamisiyay tletimiisee da Iliitleemu.
23 Regozijai-vos nesse dia e exultai, porque eis que é grande o vosso galardão no céu; pois assim faziam os seus pais aos profetas.
24 Inkoo, hoo antayi, unkuray hindaqeeri,
24 Mas ai de vós que sois ricos! porque já recebestes a vossa consolação.
25 Ha antayi unkuray goó akhaakhamee inkoo,
25 Ai de vós, os que agora estais fartos! porque tereis fome. Ai de vós, os que agora rides! porque vos lamentareis e chorareis.
26 Ha antayi qatlay hida goõ dangoó ilii dumbine unkuray,
26 Ai de vós, quando todos os homens vos louvarem! porque assim faziam os seus pais aos falsos profetas.
27 Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Sangu kakaakama unkuray gu itatiitimisee ana, slaꞌa fa⁄ayaa dooguna. Kara yondiida hhoinay sa hhakee gu wakee unkuray.
27 Mas a vós que ouvis, digo: Amai a vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Slime ⁄aafakina hhakee goó wakee unkuray, firiirima Iliitleemu sa hhakee goó yondiidiye tlakwaroo daqa doogunay.
28 bendizei aos que vos maldizem, e orai pelos que vos caluniam.
29 Bere heedi slokhosi ugu tlooma lenge, suguu fookide tlooma da cadii see. Kara bere dugu afii⁄utli kooti doogu, hagu hhanti afii⁄itida, sugu hadiside kanchoo doogu see.
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra; e ao que te houver tirado a capa, não lhe negues também a túnica.
30 Kara, hida goó firiirimee sigi qaydee, bere heedi waku hiioy khooslay googu, hhanti firinta ina, ma sugwaa ki⁄isi.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Yondiida sa hida wakinay, nama amotee gooay unkuray goó iliislaꞌadee, inay ma yondiidiri sa unkuray.
31 Assim como quereis que os homens vos façam, do mesmo modo lhes fazei vós também.
32 Bere hagiti slaꞌaday hida hhakaꞌa kilesi goó unkuray slaee, hoó hhaꞌaloo mala slayday daqa Iliitleemugo? Hida gu koomee see tlakwaroo yoó slaiyay hida hhakaꞌa goó slaee inay.
32 Se amardes aos que vos amam, que mérito há nisso? Pois também os pecadores amam aos que os amam.
33 Kara, bere ti yonditay hhoinay sa hhakee kilesi goó yondiidee hhoinay sa unkuray, hoó hhaꞌaloo mala slayday? Hida gu koomee see tlakwaroo yoómati teesaaqay laqiyay!
33 E se fizerdes bem aos que vos fazem bem, que mérito há nisso? Também os pecadores fazem o mesmo.
34 Kara, bere ti hadimisiday kilesi idadu kokuna sa hida hhakaꞌa goó iliipaꞌante tuba, inay yaa ki⁄isiyay idadu hhakee, hoó hhaꞌaloo mala slayday? Hida gu koomee see tlakwaroo yoó hadimisiyay idadu koina sa danaee koina gu koomee tlakwaroo, ma sigima ki⁄isi nama teesaaqay gooay giyaa ilii hadisiri!
34 E se emprestardes àqueles de quem esperais receber, que mérito há nisso? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Inkoo, unkuray slaꞌa fa⁄ayaa dooguna haa yondiida gimba gu hhoinay sa inay. Kara inay sigi hadimisidee idadu kokuna, hhanti iliipaꞌantay, ma sangwaa ki⁄isi idoo lensee. Teesaaqay unkuray sangumaa qay ha Iliitleemu ⁄aliya. Kara unkuray maa yaꞌay gu Iliitleemu gu Rawaa gu Idadu Sliimaage Waara, sa gimba Iliitleemu guti hhou daqa hida hhakaꞌay goóba daareesa ina haa hhakaꞌa goó yondiidee tlakwaroo.
35 Amai, porém a vossos inimigos, fazei bem e emprestai, nunca desanimado; e grande será a vossa recompensa, e sereis filhos do Altíssimo; porque ele é benigno até para com os integrantes e maus.
36 Laqama hari slaꞌamuu goó muuna dahha sa hida, idoo Taataa googuna gooay Iliitleemu giyoó ilii yondiidiye hari slaꞌamuu.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 Hhanti hukuukuntay hida wakinay, unkuray see dangu ba⁄atii hukuna ha Iliitleemu. Hhanti kaaday tuba, wakinay digi ⁄agitine, unkuray see ma dangu may ⁄agitiru teesaaqay ha Iliitleemu. Ilamooyima hida, unkuray see ma dangu ilamooyimi ha Iliitleemu.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados.
38 Kara qaqaw sa hida idadu, Iliitleemu sangu qaqay ilakhuaraa da didiri, gimati curuqu daa sookhimi haa dugugi slankudisi ti amoolaa kuꞌumidi. Slawaw tuba, pimokaꞌa goó ilakhuꞌudee sa hida, unkuray see nama hikee, sangunimaa ilakhui ha Iliitleemu!”
38 Dai, e ser-vos-á dado; boa medida, recalcada, sacudida e transbordando vos deitarão no regaço; porque com a mesma medida com que medis, vos medirão a vós.
39 Yeesu slime gi kaay sa hida hhakee hari ilaꞌaaꞌaatisati tuba, “Heedi gwaa ilahhamu hiidahhasiyaa giyaadaraa sa danaꞌa gosi gwaa ilahhamu? Gu lou, gonkoinaa hiihuhuiyay bondagee?
39 E propôs-lhes também uma parábola: Pode porventura um cego guiar outro cego? não cairão ambos no barranco?
40 Heedi goó somima yoó hiicatiyaaba maarimuu gosi. Bere heedi hindii gaasi somaa, hiidahhasi maarimuu gosi pahha tleehhida.
40 Não é o discípulo mais do que o seu mestre; mas todo o que for bem instruído será como o seu mestre.
41 Ha soꞌoyi khuꞌuuꞌunta pencerehhemiya da waara ila da hhia googuu, ugu gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu?
41 Por que vês o argueiro no olho de teu irmão, e não reparas na trave que está no teu próprio olho?
42 Ha malee hiidahhasida kaawaraa sa hhia googu tuba, ‘Hhia goy, may sugu baci pencerehhemiya da ila dooguu waara,’ tay ugu loi gi mayda arimaa bangasiya ila dooguu? Ye peereehhiisay! Bace geesaa bangasiya da didiri da ila dooguu waara, teꞌesii ganoo ilii arinta naraꞌa pencerehhemiyatee da ila da hhia googuu waara.”
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Irmão, deixa-me tirar o argueiro que está no teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita! tira primeiro a trave do teu olho; e então verás bem para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Yeesu gi ilakoomi gimba tuba, “Hhaku khaimoo gu hhou goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu tlaku, nama teesaaqay hhaku khaimoo gu tlaku goó ⁄aamuuda ⁄aamu gu hhou.
43 Porque não há árvore boa que dê mau fruto nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Hida yoóti caahhiyay khaimoo hari ⁄aamu gosi. Hida yoó wee⁄iyaaii ⁄aamu gu ⁄anca leqeewaage ma sabiibu see dugoó buꞌunaaba foqoorayge.
44 Porque cada árvore se conhece pelo seu próprio fruto; pois dos espinheiros não se colhem figos, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Nama teesaaqay heedi gu hhou hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu hhou muuna gosaa. Slime heedi gu tlaku hari ibinaa dosi yoótii ca⁄asi gimba gu tlaku muuna gosaa. Heedi, afa gosaa yoóti gimbuusi gimbakaꞌa gwaa hacu muuna gosii.
45 O homem bom, do bom tesouro do seu coração tira o bem; e o homem mau, do seu mau tesouro tira o mal; pois do que há em abundância no coração, disso fala a boca.
46 Sinoó soꞌoyi eteedintay ana, ‘Looimoo gu Goõ, Looimoo gu Goõ!’ Kara tay unkuray hoó toogunaa yonditaaiiba gimba sangoó kakaame?
46 E por que me chamais: Senhor, Senhor, e não fazeis o que eu vos digo?
47 Sangu laqama, idoo gi iliiwane heedikaꞌa goó khawa daqa dooii haa goó akhamisa gimba gooi haa gigi yondiidi.
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante:
48 Hikee ti heedikaꞌa pahha goó tleehha mara, gi fooli musingi gu ilasegu hari khisla haa gugi tleehhi rawaa gu hhafidage. Qatlay ilawa⁄iya giyaa ilii khaydi, maꞌay kosi gi tlupiri mara hari ⁄uuru. Teesaaqay see, ilawa⁄iyatee yaa hiidahhasidiiba rinqirinqisa marakee, sa gimba dugwaa tleehhi naraꞌa.
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala, e pôs os alicerces sobre a rocha; e vindo a enchente, bateu com ímpeto a torrente naquela casa, e não a pôde abalar, porque tinha sido bem edificada.
49 Heedi goó akhamisa gimba gooi, haa gi may yondiida gimbakee koi, ti heedikaꞌa pahha goó tleehha mara hhapeege musingi see hhaku. Qatlay ilawa⁄iya da duudu giyoó ilii ca⁄ade, marakee dugoóti tlupi ha ilawa⁄iya, gi tosaa cira huui haa gi tlakwaakway sumuku!”
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre terra, sem alicerces, na qual bateu com ímpeto a torrente, e logo caiu; e foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.