Mateus 12
Jnʼoon xco na tquen tyoʼtsʼon (AZGNT) vs ARC
1 Ndö vaa na tui cüii xee saroꞌ xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan judíos. Venon Jesús naijon vaa ntjon ntquen trigo. Ndoꞌ já nnꞌan na cotsayꞌö́n yo jñꞌoon na toninncyaa jon, tꞌá na totyjë́ xjuꞌ ntquen trigoꞌñeen ngꞌe na ninjntꞌö́, totyꞌuë́ joo xjuꞌñeen, totquë́hanꞌ.
1 Naquele tempo, passou Jesus pelas searas, em um sábado; e os seus discípulos, tendo fome, começaram a colher espigas e a comer.
2 Majoꞌ joo nnꞌan tmaanꞌ fariseos, xjen na jntyꞌiahan na jntꞌá na nndaꞌ, jnduehan nnon Jesús:
2 E os fariseus, vendo isso, disseram-lhe: Eis que os teus discípulos fazem o que não é lícito fazer num sábado.
3 Ndoꞌ tꞌa jon jndyuehan, itso jon:
3 Ele, porém, lhes disse: Não tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e os que com ele
4 Juu jon tëqueeꞌ jon quiiꞌ vatsꞌon cüentaaꞌ Tyoꞌtsꞌon, ndoꞌ tcan jon tyooꞌ nnon nquii tyee tque. Tcüaꞌ jonhanꞌ ndoꞌ mantyi tyincyaa jonhanꞌ ndëë nnꞌan na tomꞌan yohin. Ndoꞌ joo tyooꞌñeen, tyooꞌ na jndë tquen nnꞌanhanꞌ tonnon Tyoꞌtsꞌon, min tyiꞌcüanaan na ntcüaꞌ minꞌcya ro tsꞌanhanꞌ. Xiaꞌntyi nque ntyeeꞌñeen vanaan na ntcüaꞌhinhanꞌ.
4 Como entrou na Casa de Deus e comeu os pães da proposição, que não lhe era lícito comer, nem aos que com ele
5 Ndoꞌ mantyi min jeꞌquitsꞌaahanꞌ na tyiꞌconanꞌjnꞌaanhoꞌ jñꞌoon na tquen nquii Moisés naijon na itsiquindyihanꞌ na nque ntyeeꞌñeen, juu xjen na cotyeꞌntjonhan quityquiiꞌ vatsꞌon tꞌman, jndye tsꞌian contꞌahin juu xuee na cotaꞌjndyëë. Majoꞌ taconanꞌtjahan na contꞌahan na nndaꞌ.
5 Ou não tendes lido na lei que, aos sábados, os sacerdotes no templo violam o sábado e ficam sem culpa?
6 Quindyehoꞌ jñꞌoon ntsjö ndëëhoꞌ, ja na jndë tyjë quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, njonntyichen condui ja, chichen vatsꞌon tꞌman na contꞌa jndyihoꞌ na njonhanꞌ.
6 Pois eu vos digo que está aqui quem é maior do que o templo.
7 ꞌOꞌ vitjachen na ncüaaꞌ ya nꞌonhoꞌ nchu vaa itsiꞌman jñꞌoonva na tso Tyoꞌtsꞌonhanꞌ: “Njonntyichen ntyji ja na cꞌonhoꞌ na ntyꞌia ro nnꞌan ngiohoꞌ, chintyi na coninncyahoꞌ quiooꞌ na conanꞌcüjehoꞌ na conanꞌtꞌmaanꞌhoꞌ ja.” Nndaꞌ itsiquindyi jñꞌoon na toninncyaa Oseas. Ndoꞌ tsontyichen Jesús: Xe na aa taaꞌ ya nꞌonhoꞌ juu jñꞌoonvaꞌ, yajoꞌ taxeꞌquinanꞌchonhoꞌ na quitꞌuiihanꞌ nnꞌan na tyiꞌconanꞌtjahin.
7 Mas, se vós soubésseis o que significa: Misericórdia quero e não sacrifício, não condenaríeis os inocentes.
8 Ngꞌe na nndaꞌ, ja na condui tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, tsixuan na quitsjö nin ꞌnan vanaan na nntꞌa nnꞌan min juu xuee na cotaꞌjndyëëhë.
8 Porque o Filho do Homem até do sábado é Senhor.
9 Ndoꞌ vi na jndë jnduiꞌ Jesús joꞌ, tja jon na tonnonchen, tueeꞌ jon na vaa vatsꞌon tsjoonꞌñeen, tëqueeꞌ jonhanꞌ.
9 E, partindo dali, chegou à sinagoga deles.
10 Ndoꞌ joꞌ mꞌaan cüii tsansꞌa na tëtei ntꞌö. Ndoꞌ nnꞌan fariseos na mꞌanhin juu vatsꞌonꞌñeen, tojntꞌuehin nchu vaa nntꞌahan chaꞌ na nndëë ntjiꞌhan jñꞌoon cjooꞌ Jesús. Taꞌxeeꞌhan nnon jon:
10 E estava ali um homem que tinha uma das mãos mirrada; e eles, para acusarem Jesus, o interrogaram, dizendo: É lícito curar nos sábados?
11 Ndoꞌ joꞌ sentcüeꞌ Jesús jñꞌoon ndëëhan, itso jon:
11 E ele lhes disse: Qual dentre vós será o homem que, tendo uma ovelha, se num sábado ela cair numa cova, não lançará mão dela e a levantará?
12 Joꞌ quitjiꞌhoꞌ cüenta, nquii Tyoꞌtsꞌon, njonntyichen ntyjii jon yo ncüii tsꞌan, chito veꞌ quitsman. Mangꞌe joꞌ chuhanꞌ na quitejndei tsꞌan cüiichen tyje juu na iquenon tsanꞌñeen naviꞌ, min na aa juu xuee na cotaꞌjndyee nnꞌan.
12 Pois quanto mais vale um homem do que uma ovelha? É, por consequência, lícito fazer bem nos sábados.
13 Ndoꞌ itso jon nnon juu tsanviiꞌñeen:
13 Então disse àquele homem: Estende a mão. E ele a estendeu, e ficou sã como a outra.
14 Majoꞌ joo fariseosꞌñeen, vi na jndë jnduiꞌhan, taꞌhan na tonanꞌjndaꞌhan nchu vaa ntꞌahan na nnanꞌcueeꞌhan Jesús.
14 E os fariseus, tendo saído, formaram conselho contra ele, para o matarem.
15 Ndoꞌ vi na jndë taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa na conanꞌjndaꞌ nanꞌñeen, jnduiꞌ jon joꞌ. Ndoꞌ jndye jndyi nnꞌan tyentyjahan toxenꞌ jon, joꞌ sinꞌman jon nnꞌan vꞌi na sachohan.
15 Jesus, sabendo isso, retirou-se dali, e acompanhou-o uma grande multidão de gente, e ele curou a todos.
16 Ndoꞌ jaaꞌ jndyi jñꞌoon na siquiꞌmaanꞌ jon nanꞌñeen na tyiꞌnanꞌquindyihan nnꞌan nin tsꞌan conduihin.
16 E recomendava-lhes rigorosamente que o não descobrissem,
17 Ndoꞌ na sꞌaa jon na nndaꞌ, siquindëhanꞌ jñꞌoon na tji Isaías, tsan na toninncyaa jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon ndyu na toxenꞌchen ntyja nchu vaa ꞌnan na nguaa. Tso jon:
17 para que se cumprisse o que fora dito pelo profeta Isaías, que diz:
18 Ndö juu tsꞌan na jndë tji ja ntyja njan.
18 Eis aqui o meu servo que escolhi, o meu amado, em quem a minha alma se compraz; porei sobre ele o meu Espírito, e anunciará aos gentios o juízo.
19 Juu jon tyiꞌjeꞌquitsintjaꞌhin yo nnꞌan,
19 Não contenderá, nem clamará, nem alguém ouvirá pelas ruas a sua voz;
20 Tyiꞌxeꞌquitsꞌaa viꞌ jon tsꞌan na chjo jndyi vantyja tsꞌon na itsijonhanꞌ tsanꞌñeen chaꞌvijon tsmaan na jndë ton na jndei jndyo jndye.
20 não esmagará a cana quebrada e não apagará o morrão que fumega, até que faça triunfar o juízo.
21 Ndoꞌ nnꞌan na mañoon tsjan conduihan,
21 E, no seu nome, os gentios esperarão.
22 Tomꞌaan cüii tsannchjaanꞌ na ndiquitsinin juu. Tyeyꞌon nnꞌanhin na mꞌaan Jesús. Tomꞌaan yutyia quiiꞌ tsꞌon juu. Sinꞌman jonhin, tyincyaahanꞌ na xuee jndyiaaꞌ juu ndoꞌ ya itsinin juu.
22 Trouxeram-lhe, então, um endemoninhado cego e mudo; e, de tal modo o curou, que o cego e mudo falava e via.
23 Ndoꞌ tsoñꞌen nnꞌan na jntyꞌia na tui na nndaꞌ, tëveeꞌ jndyi ngiohan, taxeeꞌhan:
23 E toda a multidão se admirava e dizia: Não é este o Filho de Davi?
24 Majoꞌ nnꞌan fariseos jeꞌ, xjen na jndyehan na nndaꞌ vaa jñꞌoon conanꞌnein nanꞌñeen, jnduehan:
24 Mas os fariseus, ouvindo isso, diziam: Este não expulsa os demônios senão por Belzebu, príncipe dos demônios.
25 Ndoꞌ taaꞌ tsꞌon Jesús na nndaꞌ vaa conanꞌtiuhan. Tso jon ndëëhan:
25 Jesus, porém, conhecendo os seus pensamentos, disse-lhes: Todo reino dividido contra si mesmo é devastado; e toda cidade ou casa dividida contra si mesma não subsistirá.
26 Ndoꞌ xe na aa mayuuꞌ chaꞌ na conduehoꞌ na nquii yutyia tque icüjiꞌ nquiihin quiiꞌ nꞌon nnꞌan, yajoꞌ tsiꞌmanhanꞌ na itsityuiiꞌ nquiihin. Ndoꞌ xe na aa nndaꞌ vaa, ¿Nin ꞌnan ntsꞌaa juu chaꞌ ntjotyenhin na icoꞌxen juu joo nnꞌan na conduihan cüentaaꞌ juu?
26 E, se Satanás expulsa a Satanás, está dividido contra si mesmo; como subsistirá, pois, o seu reino?
27 ꞌOꞌ conduehoꞌ na veꞌ yo najndei na tsixuan Beelzebú, joꞌ na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan. Xe na aa jñꞌoon mayuuꞌhanꞌ, yajoꞌ mantyi nque ntyjeehoꞌ cotjiꞌhan yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo maninjuu naijndei na itsixuan juu. Majoꞌ ngꞌe na tyiꞌyuuꞌ na nndaꞌ, joꞌ ꞌnan na contꞌa nquehan, icüjiꞌ jndyoyuhanꞌ na cochue nꞌonhoꞌ ntyja ꞌnaanꞌhanꞌ.
27 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem os expulsam, então, os vossos filhos? Portanto, eles mesmos serão os vossos juízes.
28 Majoꞌ ngꞌe na macüjiꞌ yotyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan yo naijndei na tsixuan nquii Espíritu na condui nquii Tyoꞌtsꞌon, joꞌ tsiꞌmanhanꞌ na juu na ityentjon jon nnꞌan quityquiiꞌ na cotsamꞌanhan, jndë tyjeeꞌhanꞌ quiiꞌ ntꞌanhoꞌ.
28 Mas, se eu expulso os demônios pelo Espírito de Deus, é conseguintemente chegado a vós o Reino de Deus.
29 “Cüii tsanchꞌuee jeꞌ, tyiꞌjeꞌquindëë ngaqueeꞌ juu quiiꞌ vaaꞌ tsꞌan na tsixuan ñuaanꞌ na ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Icanhanꞌ na quitsityen jndyee juu tsanꞌñeen, chaꞌ nndëë ncüjiꞌ juu ꞌnaanꞌ jon. Manndaꞌ vaa itsijonhanꞌ ntyja njan ja na macüjiꞌ yotyia yo jndyetyia quiiꞌ nꞌon nnꞌan.
29 Ou como pode alguém entrar em casa do e furtar os seus bens, se primeiro não manietar o valente, saqueando, então, a sua casa?
30 “Juu tsꞌan na tyiꞌcꞌoon ntyja njan, mꞌaan juu na jndooꞌ juu ja. Ndoꞌ juu tsꞌan na tyiꞌquitsitjon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ Tyoꞌtsꞌon yo ja, icꞌon juu nnꞌan.
30 Quem não é comigo é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
31 “Ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon nnꞌan tsoñꞌen jnan na nanꞌxuanhan yo jñꞌoon tsanꞌ na conanꞌneinhan. Majoꞌ minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjooꞌ nquii Espíritu Santo, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen.
31 Portanto, eu vos digo: todo pecado e blasfêmia se perdoará aos homens, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada aos homens.
32 Minninchen tsꞌan na itsinin jñꞌoonviꞌ nacjö na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, nndëë ntsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌon juu tsanꞌñeen. Majoꞌ minꞌcya ro tsꞌan na itso na veꞌ ntyja najndei na tsixuan juu yutyia, joꞌ condëë matsꞌa tsꞌian njan, itsinin tsanꞌñeen jñꞌoonviꞌ cjooꞌ nquii Espíritu Santo. Ndoꞌ na nndaꞌ, tyiꞌjeꞌquitsitꞌman tsꞌon Tyoꞌtsꞌonhin, min xjen nein, ndoꞌ min juu xjen na ntycüii tsonnangue.”
32 E, se qualquer disser
33 Yajoꞌ sinin Jesús cüii jñꞌoon na icanhanꞌ na quitjiꞌ nnꞌan cüenta ntyja ꞌnaanꞌ nquii jon. Sijoonꞌ nquiihin na conduihin ncüii tsꞌoon na ya tëëꞌhanꞌ. Tso jon: “Ncüii tsꞌoon, xjen na cojntyꞌiahoꞌ na ya tëëꞌhanꞌ, conduehoꞌ na ya tsꞌoon. Ndoꞌ mantyi ya na cotquenhoꞌ cüenta ncüiichen tsꞌoon na incyaahanꞌ të töꞌ, conduehoꞌ na juu tsꞌoonꞌñeen tyiꞌcüijntꞌuehanꞌ.
33 Ou dizeis que a árvore é boa e o seu fruto, bom, ou dizeis que a árvore é má e o seu fruto, mau; porque pelo fruto se conhece a árvore.
34 Chaꞌxjen quinduntja, vjee jndyi ndaa jndyue oꞌ, manndaꞌ itsijonhanꞌhoꞌ. Tyiꞌjeꞌquindëë nnanꞌneinhoꞌ jñꞌoon ya ndoꞌ mantyi tooꞌchen natyia quityquiiꞌ nꞌonhoꞌ. Ngꞌe ntyjantyi jñꞌoon na ndyiiꞌ tsꞌon tsꞌan, mantyjantyi juuhanꞌ na itsinin juu.
34 Raça de víboras, como podeis vós dizer boas
35 Juu tsꞌan na ya tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan ya ngꞌe ꞌnan na mꞌaanꞌ tsꞌon juu, yahanꞌ. Majoꞌ juu tsꞌan natyia tsꞌanhin, itsꞌaa juu ꞌnan natyia ngꞌe juu ꞌnan tyia ndyiiꞌ tsꞌon juu, xiaꞌntyi juuhanꞌ mꞌaanꞌ tsꞌon juu.
35 O homem bom tira boas
36 Matsjö ndëëhoꞌ, juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ntyja ꞌnaanꞌ natyia na jndë tontꞌahan, yajoꞌ nninncyahan cüenta nnon jon ntyja ꞌnaanꞌ ncüii ncüii jñꞌoon na veꞌ jnanꞌneintohin.
36 Mas eu vos digo que de toda palavra ociosa que os homens disserem hão de dar conta no Dia do Juízo.
37 Ngꞌe yo ntyja ꞌnaanꞌ jñꞌoon na conanꞌneinhoꞌ, mayo juuhanꞌ ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon ꞌoꞌ. Joo jñꞌoon ya na conanꞌneinhoꞌ, ngüañoonꞌhanꞌhoꞌ. Ndoꞌ mantyi jñꞌoon tyia na conanꞌneinhoꞌ, ntꞌuiityenhanꞌhoꞌ.”
37 Porque por tuas palavras serás justificado e por tuas palavras serás condenado.
38 Juu xjenꞌñeen vendye nnꞌan fariseos yo nnꞌan na conanꞌman nchu vaa itsiquindyi jñꞌoon na tquen Moisés jnduehan nnon Jesús:
38 Então, alguns dos escribas e dos fariseus tomaram a palavra, dizendo: Mestre, quiséramos ver da tua parte algum sinal.
39 Majoꞌ tꞌa Jesús, itso jon ndëëhan:
39 Mas ele lhes respondeu e disse: Uma geração má e adúltera pede
40 Juu Jonás ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon toquiñjon jon quiiꞌ tsiaaꞌ quitscaa tꞌman. Manndaꞌ vaa na ntsijonhanꞌ na ngenön na condui ja tsansꞌa na iꞌua Tyoꞌtsꞌon tsꞌian nnön na coxën tsoñꞌen nnꞌan, ndye xuee ndoꞌ ndye tsjon ncꞌön quityquiiꞌ tsiꞌtsꞌua.
40 pois, como Jonas esteve três dias e três noites no ventre da baleia, assim estará o Filho do Homem três dias e três noites no seio da terra.
41 Joo nnꞌan na jndë tjë, juu xuee xjen na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan ꞌnan na tonanꞌtjahan, xjenꞌñeen nque nnꞌan tsjoon Nínive, nntcüi nndaꞌhan. Ndoꞌ mantyi nnꞌan na mꞌan na neinhin na ya ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ joo nnꞌan Níniveꞌñeen, nnduehan na nque nnꞌan na mꞌan naneinhin, tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquehan, ngꞌe juu xjen ya na jndyehan jñꞌoonꞌ Tyoꞌtsꞌon na toninncyaa Jonásꞌñeen, ntcüeꞌ nꞌonhan jnanhan. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ, tꞌmanntyichen condui ja, chito Jonás, ndoꞌ min tyiꞌninꞌquintcüeꞌ nꞌonhoꞌ jnanhoꞌ.
41 Os ninivitas ressurgirão no Juízo com esta geração e a condenarão, porque se arrependeram com a pregação de Jonas. E eis que
42 Ndoꞌ juu xuee ya na ntcoꞌxen Tyoꞌtsꞌon nnꞌan na jndë tjë xengꞌe na tonanꞌtjahan, ya joꞌ mantyi nquii tsanscu na tocoꞌxen nnꞌan ndyuaa tontyja na conduiꞌ ncjuu tsonjnꞌaan, ntcüi nndaꞌ jon. Mantyi nnꞌan na mꞌan nanein ya na ngüentyja xjen na ngovjehan, nntcüi nndaꞌhan juu xjenꞌñeen. Ndoꞌ juu tsanscuꞌñeen ngitso jon na nque nnꞌan na mꞌan nanein tꞌmanntyi jnan nanꞌxuanhan, chito nquii jon, ngꞌe tycya ndyuaa ꞌnaanꞌ jon na jndyo jon na ninꞌquindyi jon jñꞌoon ꞌndyo Salomón, tsan na jndaꞌ jndyi xquen. Ndoꞌ quitquenhoꞌ cüenta, ja na mꞌan quiiꞌ ntꞌanhoꞌ tꞌmanntyichen condui ja, chichen Salomón. Majoꞌ tyiꞌninꞌquindyehoꞌ jñꞌoon na mancya.
42 A Rainha do Sul se levantará no
43 “Xjen na jndë jnduiꞌ cüii jndyetyia quiiꞌ tsꞌon tsꞌan, veꞌ mandyiꞌto juu ndyuaa na tandaa cꞌoon yu ro na ntꞌue juu naijon ya ncꞌoon juu. Majoꞌ ngꞌe tantjii juu ncüiichen joo, joꞌ sitiu juu quiiꞌ tsꞌon juu.
43 E, quando o espírito imundo tem saído do homem, anda por lugares áridos, buscando repouso, e não o encontra.
44 Itso juu: “Nanein ncjö ntcüꞌë nntꞌa na ncꞌön quiiꞌ tsꞌon tsꞌan naijon na jntꞌui.” Majoꞌ xjen na ngueeꞌ ntcüeꞌ juu, ntjii juu quiiꞌ tsꞌon tsanꞌñeen chaꞌvijon quityquiiꞌ vꞌaa na tatsꞌan quindyiiꞌ. Ntjuꞌhanꞌ chaꞌvijon na tca ya tsꞌan ndoꞌ jndë tijndaꞌ ya.
44 Então, diz: Voltarei para a minha casa, donde saí. E, voltando, acha-
45 Ndoꞌ na nndaꞌ, vja yutyiaꞌñeen, vaquichu juu ntyqueꞌ yotyia na viꞌntyichen nanꞌxuanhanꞌ, chichen chaꞌxjen nquii juu. Ndoꞌ ngoqueꞌhan quityquiiꞌ tsꞌon juu tsanꞌñeen na ntjotyenhan joꞌ. Ndoꞌ na nndaꞌ ndui, mamioonntyichen ntquenon tsanꞌñeen, chichen chaꞌxjen na toquenon jndyee juu. Manndaꞌ itsijonhanꞌ na ntquenon nnꞌan manyan na mꞌan naneinhin.
45 Então, vai e leva consigo outros sete espíritos piores do que ele, e, entrando, habitam ali; e são os últimos
46 Ninvaa na itsinin Jesús ndëë nnꞌan na jndye jndyiꞌhin, ndoꞌ tyjeeꞌnon ndyee jon yo ntyje nquii jon. Ninꞌquinanꞌneinhin yo juu jon, majoꞌ ntjohin tochꞌen vꞌaa.
46 E, falando ele ainda à multidão, eis que estavam fora sua mãe e seus irmãos, pretendendo falar-lhe.
47 Ndoꞌ siquindyii cüii tsꞌan Jesús, itso juu nnon jon:
47 E disse-lhe alguém: Eis que estão ali fora tua mãe e teus irmãos, que querem falar-te.
48 Majoꞌ sintcüeꞌ jon jñꞌoon nnon tsanꞌñeen, tso jon:
48 Porém ele, respondendo, disse ao que lhe falara: Quem é minha mãe? E quem são meus irmãos?
49 Yajoꞌ siꞌman jon ntꞌö jon ndëë nnꞌan na tqueenꞌ jon na quitsayꞌonhan jñꞌoon yo jon, itso jon:
49 E, estendendo a mão para os seus discípulos, disse: Eis aqui minha mãe e meus irmãos;
50 Ngꞌe minninchen tsꞌan na itsꞌaa chaꞌxjen na ntꞌue tsꞌon nquii Tyëhöꞌ na mꞌaan quiñoonꞌndue, condui tsanꞌñeen tyjö ncö na tsansꞌa, tyjö ncö na tsanscu ndoꞌ conduihin ndyö.
50 porque qualquer que fizer a vontade de meu Pai, que
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.