Mateus 5
Wængonguï nänö Apæ̈negaïnö (AUCNT) vs ARA
1 Tæiyæ̈näni pönäni adinque Itota ïñömö änanquidi æi tæ̈ contayongä tömengä mïñæ̈ në godäni pönäni.
1 Vendo Jesus as multidões, subiu ao monte, e, como se assentasse, aproximaram-se os seus discípulos;
2 Ate tömengä ïñæ̈ æ̈nete nanguï tedete ïïmaï ante odömonte apæ̈necä ëñengadänimpa.
2 e ele passou a ensiná-los, dizendo:
3 “Waodäni, Botö waëmö ëwocabopa diyæ̈ öönædë Awënë weca go guiiquïmoo, ante në wædäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque edæ öönædë Awënë Odeye nempo tömënäni quëwenguïnö do ëadänipa,” angantapa.
3 Bem-aventurados os humildes de espírito, porque deles é o reino dos céus.
4 “Në wæwente quëwënäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque wædänipa. Edæ Wængonguï tömënäni ïnänite waadete godö cæcä ate tömënäni wampo pönencædänimpa.”
4 Bem-aventurados os que choram, porque serão consolados.
5 “Në gänë pönente ædæmö cæte quëwënäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque edæ inguipoga tömämæ æ̈ninque awënëidi baï bacædänimpa.”
5 Bem-aventurados os mansos, porque herdarão a terra.
6 “Wængonguï nö pönï nänö entawënö baï adobaï entawencæboimpa, ante æcänö cænguï cæ̈ïnente baï wæda, æcänö tepæ̈ gæ̈wænte baï wæda tömënäni ïñömö näni watapæ̈ toquinque wædänipa. Edæ tömënäni tömo cænte baï Wængonguï nänö nö entawënö ænte ædæmö entawente tocædänimpa,” ante Itota apæ̈necantapa.
6 Bem-aventurados os que têm fome e sede de justiça, porque serão fartos.
7 “Wadäni quëwencædänimpa, ante në godö waadete waa cædäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque cædänipa. Edæ mänömaï në cædäni ïnänite wadäni wæætë, Quëwencæmïnimpa, ante näëmæ̈ apæ̈nedinque godö waadete waa cæcædänimpa.”
7 Bem-aventurados os misericordiosos, porque alcançarão misericórdia.
8 “Mïmö ñäö baï në entawënäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque edæ Wængonguï ingante do acædänimpa,” ante apæ̈necantapa.
8 Bem-aventurados os limpos de coração, porque verão a Deus.
9 “Guëadö guëa pïïnämaï ïedäni, ante në wææ wææ änäni ïñömö tömënäni näni watapæ̈ toquinque edæ wææ änänipa. Tömënäni ïnänite wadäni edæ, Mïnitö Wængonguï wëñæ̈mïni ïmïnipa, ante do apæ̈nedäni ëñente tocædänimpa.”
9 Bem-aventurados os pacificadores, porque serão chamados filhos de Deus.
10 “Nö cædäni beyænque wadäni pïinte pänäni në wæwënäni ïñömö edæ tömënäni näni watapæ̈ toquinque wæwënänipa. Tömënäni öönædë Awënë Odeye nempo näni quëwenguïnö edæ do ëadänipa.”
10 Bem-aventurados os perseguidos por causa da justiça, porque deles é o reino dos céus.
11 “Wadäni botö beyæ̈ pïïninque mïnitö ïmïnite babæ ante änänitawo. Mïnitö ïmïnite edæ togænte pänänitawo. Ïninque edæ mïni watapæ̈ toquinque impa. Ayæ̈, Në wïwa cæmïni ïmïnipa, ante wadäni pïinte änewënäni wæmïni ïninque edæ mïni watapæ̈ toquinque impa.
11 Bem-aventurados sois quando, por minha causa, vos injuriarem, e vos perseguirem, e, mentindo, disserem todo mal contra vós.
12 Edæ, Öönædë mönö ænguïnö ante nanguï ongompa, ante pönëninque mïnitö ñöwo wadäni näni pïinte cæyedë incæ watapæ̈ toedäni. Edæ mïnitö ïmïnite pïinte pänäni baï mïnitö ayæ̈ dæ äñedë Wængonguï beyæ̈ në apæ̈negaïnäni ïnänite adobaï pïinte pangadänimpa, ante toquënë wæwëmïnii,” ante Itota odömonte apæ̈negacäimpa.
12 Regozijai-vos e exultai, porque é grande o vosso galardão nos céus; pois assim perseguiram aos profetas que viveram antes de vós.
13 Godömenque apæ̈nedinque Itota, “Mïnitö ïñömö inguipoga quëwënäni beyæ̈ cati quïmonte cæ̈ï baï inte ongömïnipa. Ïninque mïnitö cati baï yæpæ̈ ëmonte baï ïnömïni inte wæætë edæ nongæ̈monte baï badämaï ïedäni. Cati ïñömö yæpæ̈ ëmönämaï nongæ̈monte ba adinque edæ æbänö cæte wæætë yæpæ̈ waa ëmonguïï. Waa impa cænguïnänii anguënë. Ïñæmpa wido cæte näni pïnä gäwate cægonguinque babaimpa,” ante odömonte apæ̈necantapa.
13 Vós sois o sal da terra; ora, se o sal vier a ser insípido, como lhe restaurar o sabor? Para nada mais presta senão para, lançado fora, ser pisado pelos homens.
14 Ayæ̈, “Ñäö baï ëmömïni inte mïnitö ïñömö edæ inguipoga quëwënäni beyæ̈ tica ënente baï cædinque, Edonque acædänimpa, ante cæmïni ïmïnipa. Änanquidi tæiyæ̈näni mæ̈nonte quëwënäni ïninque edæ ædö cæte wë womonte inguïï. Edæ edonque abaimpa.
14 Vós sois a luz do mundo. Não se pode esconder a cidade edificada sobre um monte;
15 Waocä ædö cæte tï wodönote godö cængæ̈në boo cæcaquingää anguënë. Edæ, Mönö quëwencabo edonque acæ̈impa, ante cædinque waocä tï wodönodinque wæ̈nömënæcapaa cö cæcä ate edonque bæco aquïnäni.
15 nem se acende uma candeia para colocá-la debaixo do alqueire, mas no velador, e alumia a todos os que se encontram na casa.
16 Mïnitö guiquënë, Wadäni mönö waa cædïnö adinque mönö Mæmpo öönædë në quëwengä ñäö baï tömengä nänö ëmönö ante waa ate apæ̈necædänimpa, ante cædinque cöwë ñäö baï pönëninque waa cæte quëwëedäni,” ante Itota odömonte apæ̈necantapa.
16 Assim brilhe também a vossa luz diante dos homens, para que vejam as vossas boas obras e glorifiquem a vosso Pai que está nos céus.
17 Ayæ̈ ïïmaï ante godömenque odömonte apæ̈necantapa. “Wængonguï, Ïïmaï cæedäni, ante Möitee wodi ingante angä ëñëninque tömengä nänö wææ yewæ̈mongaïnö ante ayæ̈ Wængonguï beyæ̈ në apæ̈nedäni näni yewæ̈mongaïnö ante mïnitö, Mänïnö ante Itota wido cæcæte ante pongampa, ante ædö cæte pönëmïnii. Ïñæmpa wïï wido cæcæte ante pönïmo inte botö tömënäni näni angaïnö baï ïinque cæbo bacæ̈impa, ante pömo ïmopa.
17 Não penseis que vim revogar a Lei ou os Profetas; não vim para revogar, vim para cumprir.
18 Edæ näwangä ämopa. Inguipoga tönö öönæ ïinque baganca Wængonguï, Ïïmaï cæedäni, ante nänö wææ angaïnö ïñonte adodeque pönï wë womonte badämaï ingæ̈impa. Edæ guiyä tæ̈noncaï incæ picæ̈ yewæ̈mönï incæ adodeque cöwë wadæ cædämaï ïñonte tömengä nänö angaïnö baï tömänö adodö ïinque cæte bacæ̈impa.
18 Porque em verdade vos digo: até que o céu e a terra passem, nem um i ou um til jamais passará da Lei, até que tudo se cumpra.
19 Ïninque Wængonguï nänö wææ angaïnö ante æcänö adodeque pönï ante ëñënämaï cæda ïñömö tömengä ïñömö edæ öönædë Awënë Odeye nempo quëwengä incæte önonganque pönï inguingänö anguënë. Ayæ̈ adobaï Wængonguï nänö wææ angaïnö adodeque pönï ante odömöninque, Mänïne ante ëñënämaï cæedäni, ante æcänö odömonte apæ̈neda tömengä ïñömö öönædë Awënë Odeye nempo quëwengä incæte önonganque inguingänö anguënë. Wæætë mänïnö Wængonguï nänö wææ angaïnö ante në ëñente cædinque æcänö adodö ante odömonte apæ̈neda guiquënë tömengä wæætë öönædë Awënë Odeye nempo quëwëninque ñæ̈nængä pönï inguingänö anguënë.
19 Aquele, pois, que violar um destes mandamentos, posto que dos menores, e assim ensinar aos homens, será considerado mínimo no reino dos céus; aquele, porém, que os observar e ensinar, esse será considerado grande no reino dos céus.
20 Incæte mïnitö ïmïnite ïïmaï ämopa. Ïïmaï cæedäni, ante näni wææ yewæ̈mongaïnö ate në odömönäni näni cægancaque nö cæmïni incæte Paditeoidi näni cægancaque nö cæmïni incæte mïnitö wïï godömenque nö cæmïni ïninque mïnitö edæ öönædë Awënë Odeye nempo ædö cæte guiite quëwëmaïmïnii,” ante Itota odömonte apæ̈necantapa.
20 Porque vos digo que, se a vossa justiça não exceder em muito a dos escribas e fariseus, jamais entrareis no reino dos céus. Do homicídio
21 Mänömaïnö ante apæ̈nedinque Itota godömenque odömonte apæ̈necantapa. “Möitee wodi ïñömö, ‘Wacä ingante godö wæ̈nönämaï ïe. Në wæ̈nongä nänö apænte pante wæquinque impa,’ ante dodäni ïnänite tömengä nänö wææ angaïnö ante mïnitö ïñömö do ëñëninque Ao ämïnitawo.
21 Ouvistes que foi dito aos antigos: Não matarás; e: Quem matar estará sujeito a julgamento.
22 Botö ïñömö edæ godömenque ante nö ämopa. Näni caipæ̈ ïñönäni æcänö tömengä tönïñacä ingante pïïna ïñömö tömengä nänö apænte pante wæquinque cæcampa. Ayæ̈ tömengä tönïñacä ingante æcänö, Ëñënämaï ïmipa, äna edæ tömengä ingante në Apænte näni Äincabo weca nänö panguinque ænte gönoncædänimpa. Edæ wacä ingante æcänö, Bitö mïmö ömædëmi inte wïï ëñencædö, ante në äna ïñömö tömengä tadömengadænguipo gonga bæcoyömö nänö wido cæquinque angampa töö,” ante Itota apæ̈negacäimpa.
22 Eu, porém, vos digo que todo aquele que [sem motivo] se irar contra seu irmão estará sujeito a julgamento; e quem proferir um insulto a seu irmão estará sujeito a julgamento do tribunal; e quem lhe chamar: Tolo, estará sujeito ao inferno de fogo.
23 Ayæ̈, “Mänömaï beyæ̈ bitö, Wængonguï quï, ante näni iya täïmoga godoncæte ante tæcæ cædinque, Æ, botö tönïñacä ingante edæ wënæ wënæ cæbo pïingampa, ante pönëmi ïninque,
23 Se, pois, ao trazeres ao altar a tua oferta, ali te lembrares de que teu irmão tem alguma coisa contra ti,
24 bitö godonguincoo näni iya täïmoga gäänë ñönöninque bitö tönïñacä weca täno gote nö apæ̈neyömi mïnatö guëa piyæ̈në cæmïna ate bitö ïñömö adodö ponte godöe,” angantapa.
24 deixa perante o altar a tua oferta, vai primeiro reconciliar-te com teu irmão; e, então, voltando, faze a tua oferta.
25 Ayæ̈, “Bitö ïmite në pïinte cæcä ïñömö në apænte anguïnäni weca gönoncæte ante ænte idömæ goyongä bitö tömengä ingante waa apæ̈nebi ëñëninque tömengä wæætë piyæ̈në cædinque ee abaingampa. Edæ taadö godinque guëa waa apæ̈nedinque piyæ̈në cædämaï ïmïna ïninque tömengä ïñömö në awënë apænte anguingä weca ænte mäocä gobaïmipa. Ayæ̈ awënë në apænte angä ingante pædæ godongä æ̈ninque tömengä bitö ïmite wæætë wææ wänongä ingante angä ëñëninque tömengä wæætë bitö ïmite bæi ongonte do tee mönebaingampa.
25 Entra em acordo sem demora com o teu adversário, enquanto estás com ele a caminho, para que o adversário não te entregue ao juiz, o juiz, ao oficial de justiça, e sejas recolhido à prisão.
26 Tee mönecä ïninque edæ bitö godonte æ̈inta tömanta pönï pædæ godonte tabaïmipa, ante ämo ëñëmaïmipa,” ante Itota apæ̈negacäimpa.
26 Em verdade te digo que não sairás dali, enquanto não pagares o último centavo. Do adultério
27 Ayæ̈ apæ̈nedinque, “Möitee wodi, ‘Bitö nänöogængä ïnämaï ïñongante bitö godö mönämaï incæbiimpa,’ ante nänö wææ angaïnö ante ëñëninque mïnitö Ao ämïnitawo.
27 Ouvistes que foi dito: Não adulterarás.
28 Botö godömenque apæ̈nedinque nö ämopa. Onquiyængä ingante wïwa toïnente adingä ïñömö tömengä nänöogængä ïnämaï ïñongante do godö monte baï mïmö dobæ wentamö entawengampa.”
28 Eu, porém, vos digo: qualquer que olhar para uma mulher com intenção impura, no coração, já adulterou com ela.
29 Ayæ̈, “Bitö tömëmö ïnö incæ adinque wënæ wënæ toïnente babi ïninque tömëmi adïmö incæ o togæ̈monte baï cædinque wënæ wënæ bitö cædïnö ante wido cæbi waa ïmaimpa. Wæætë bitö wënæ wënæ adïmö wido cædämaï ïninque bitö baö tömäo tadömengadænguipo wido cæte baquïnö anguënë.
29 Se o teu olho direito te faz tropeçar, arranca-o e lança-o de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não seja todo o teu corpo lançado no inferno.
30 Adobaï bitö önompoca tömëmæ̈ ïnö incæ wënæ wënæ cædïmi inte tömëmi cædimpo incæ aa wi æmpote baï cædinque bitö wënæ wënæ cædïnö ante wido cæbi waa ïmaimpa. Edæ a wi æmpote wido cædämaï ïmi ïninque bitö baö tömäo tadömengadænguipo wido cæte baquïnö anguënë,” ante Itota apæ̈negacäimpa.
30 E, se a tua mão direita te faz tropeçar, corta-a e lança-a de ti; pois te convém que se perca um dos teus membros, e não vá todo o teu corpo para o inferno.
31 Godömenque odömonte apæ̈nedinque Itota, “Ayæ̈, ‘Onquiyængä ingante æcänö pämæ̈ïnëna tömengä ïñömö yewæ̈möinta ænte yewæ̈möninque, Bitö ïmite æ̈mæ̈wo pämæ̈mopa, ante yewæ̈monte onquiyængä ingante godongä æncæcäimpa,’ ante dodäni näni angaïnö ante do ëñëninque Ao ämïnitawo.
31 Também foi dito: Aquele que repudiar sua mulher, dê-lhe carta de divórcio.
32 Botö edæ wadö ante ïïmaï ante nö ämopa. Onquiyængä awëmö todämaï ee quëwëñongante tömengä nänöogængä godö pämængä ïninque onquiyængä në towengä nänö baquinque wacä ingante godö möwengampa. Ayæ̈ onquiyængä pämænte goyongä wacä onguïñængä tömengä ingante godö möninque adobaï në towengä bacampa, ante apæ̈nebo ëñëmaïmïnipa,” ante Itota apæ̈negacäimpa.
32 Eu, porém, vos digo: qualquer que repudiar sua mulher, exceto em caso de relações sexuais ilícitas, a expõe a tornar-se adúltera; e aquele que casar com a repudiada comete adultério. Dos juramentos
33 “Ayæ̈ wæætë edæ, ‘Botö Wængonguï cöwë quëwengä baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante ämi ïninque Wængonguï ëñengä beyænque bitö änïnö ante cöwë cædinque bitö wadö cædämaï incæbiimpa,’ ante Möitee wodi dodäni ïnänite angacäimpa. Mïnitö ïñömö tömengä nänö wææ angaïnö ante ëñëninque Ao ämïnitawo.
33 Também ouvistes que foi dito aos antigos: Não jurarás falso, mas cumprirás rigorosamente para com o Senhor os teus juramentos.
34 Botö wadö ante nö ämo ëñëedäni. Edæ mänïnö, Botö änö nöingä baquïnö anguënë, ante änämaï ïedäni. Ayæ̈ mänïnö ancæte ante mïnitö Wængonguï ëmöwo ante apæ̈nedämaï ïmïni incæte mïnitö, Öönæ tæ̈ï ongö baï impa, ante apæ̈nedämaï ïedäni. Ïñæmpa, Öönæ, ante ämïni ïninque mïnitö Wængonguï öönædë waa pönï nänö contayömö ante apæ̈nebaïmïni apa änewëmïnii.
34 Eu, porém, vos digo: de modo algum jureis; nem pelo céu, por ser o trono de Deus;
35 Ayæ̈ Wængonguï ëmöwo ante änämaï ïninque mïnitö, Ïmæca cöwë ongö baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante adobaï apæ̈nedämaï ïedäni. Ïñæmpa, Ïmæca, ämïni ïninque mïnitö Wængonguï pï cæwate nänö ongöñömö ante apæ̈nebaïmïni apa änewëmïnii. Ayæ̈, Eedotadëë cöwë ongö baï botö änö cöwë baquïnö anguënë, ante apæ̈nedämaï ïedäni. Ïñæmpa Eedotadëë ïñömö mönö Tæiyæ̈ Awënë Odeye ongongä apa änewëmïnii.
35 nem pela terra, por ser estrado de seus pés; nem por Jerusalém, por ser cidade do grande Rei;
36 Ayæ̈ adobaï, Botö änö nöingä baquïnö anguënë, ancæte ante bitö, Tömëmo ocabo tæ̈ï ongö baï impa, ante mïni änewënö ante änämaï ïe. Ïñæmpa bitö ocaguï wentamö encabi ïninque bitö ædö cæte adoguinque pönï godö cæbi näämænta baquïï. Ayæ̈ näämænta encabi ïninque bitö ædö cæte adoguinque pönï godö cæbi wentamö baquïï anguënë.
36 nem jures pela tua cabeça, porque não podes tornar um cabelo branco ou preto.
37 Ïninque mïnitö Ao äïnëmïni inte ‘Ao’ äninque mäninque äedäni. Ayæ̈ edæ Baa äïnente wædinque ‘Baa’ äninque edæ mäninque äedäni. Godömenque äninque mïnitö edæ në wïwa cædongä angä beyænque ämïnipa töö,” ante Itota odömonte apæ̈negacäimpa.
37 Seja, porém, a tua palavra: Sim, sim; não, não. O que disto passar vem do maligno. Da vingança
38 Ayæ̈ godömenque odömonte apæ̈nedinque Itota, “Ïïmaï ante dodäni näni angaïnö ante ëñëninque Ao ämïnitawo. ‘Bitö godö cæbi beyæ̈ wacä awinca tæigæ̈mongä bacä ïninque tömengä näëmæ̈ cæcä beyænque bitö awinca adobaï tæigæ̈mömi bacæbiimpa. Ayæ̈ bitö godö cæbi beyæ̈ wacä baga tä tobæ̈ gogacä ïninque tömengä näëmæ̈ cæcä beyænque bitö baga adobaï tä tobæ̈ gogacæbiimpa.’
38 Ouvistes que foi dito: Olho por olho, dente por dente.
39 Botö wæætë wadö ante nö ämo ëñëedäni. Në wïwa pönö cæcä ingante näëmæ̈ cædämaï ïedäni. Edæ wacä bitö tömempaga ïnö pönö tamongä wædïmi inte bitö wæætë æ̈mæmpaga ïnö dadi ëmæ̈monte ee ongömi wæætë tamongäe.
39 Eu, porém, vos digo: não resistais ao perverso; mas, a qualquer que te ferir na face direita, volta-lhe também a outra;
40 Ayæ̈ wacä, Bitö ïmite në apænte angä weca ænte godinque botö bitö weocoo æncæboimpa, ante cæyongä bitö mänincooque tömengä ingante pædæ godöninque wacoo bitö yabæ mongæncoo tönö ee abi ö æncæcäimpa.
40 e, ao que quer demandar contigo e tirar-te a túnica, deixa-lhe também a capa.
41 Ayæ̈ wacä bitö ïmite, Bado, mäninganca mongænte mäobi goboe, angä ëñëninque bitö tömengä nänö äninganca mäobi goyongante ayæ̈ adoganca godömenque mongænte mäobi gocäe.
41 Se alguém te obrigar a andar uma milha, vai com ele duas.
42 Ayæ̈ në, Pönömi æ̈moe, angä ingante godömi ængäe. Ayæ̈ wacä, Bitö quinca pönömi ænte cæte ate wæætë pönömo æ̈e, ante në angä ingante bitö pæ gompodämaï incæbiimpa,” ante Itota apæ̈negacäimpa.
42 Dá a quem te pede e não voltes as costas ao que deseja que lhe emprestes. Do amor ao próximo
43 Ayæ̈ apæ̈nedinque Itota, “Mïnitö dodäni näni angaïnö ante do ëñëninque edæ Ao ämïnitawo. Tömënäni ïñömö, ‘Bitö guiidengä ingante waadete cæe,’ äninque edæ, ‘Në pïingä ingante näëmæ̈ pïinte cæe,’ ante wææ änänitapa.
43 Ouvistes que foi dito: Amarás o teu próximo e odiarás o teu inimigo.
44 Botö ïñömö edæ wadö ante nö ämo ëñëedäni. Mïnitö ïmïnite në pïinte cædäni ïnänite mïnitö wæætë waadete cæedäni. Ayæ̈ mïnitö ïmïnite në togænte pänäni beyæ̈ ante Wængonguï ingante apæ̈needäni.
44 Eu, porém, vos digo: amai os vossos inimigos e orai pelos que vos perseguem;
45 Mänömaï cædinque mïnitö mönö Mæmpo öönædë në quëwengä wëñæ̈mïni bacæmïnimpa. Edæ në wïwa cædäni beyæ̈ incæ në waa cædäni beyæ̈ incæ Mæmpo Wængonguï angä nænque tamompa. Ayæ̈ në nö cædäni beyæ̈ incæ në nö cædämaï ïnäni beyæ̈ incæ Wængonguï angä cöönæ cæpa.
45 para que vos torneis filhos do vosso Pai celeste, porque ele faz nascer o seu sol sobre maus e bons e vir chuvas sobre justos e injustos.
46 Mïnitö guiquënë mïnitö ïmïnite në waadedänique ïnänite waadete pönëmïni ïninque mïnitö mïni cædïnö beyæ̈ ante dicæ paga ænguïmïniyaa. Ïñæmpa odömäno awënë beyæ̈ në æ̈wënäni incæ mïnitö waadete pönenganca adoganca cædinque tömënäni ïnänite në waadete pönënänique ïnänite waadete pönënänipa töö. Bitö godömenque cæbitawogaa.
46 Porque, se amardes os que vos amam, que recompensa tendes? Não fazem os publicanos também o mesmo?
47 Ayæ̈ mïnitö tönïñadänique ïnänite waadete apæ̈nedinque mïnitö dicæ godömenque cæmïniyaa. Ïñæmpa wadäni në, Nämä cæte quëwenguïmo, ante në ëñënämaï cædäni incæ mïni cædö baï adoganca cædäni apa quëwëmïni.
47 E, se saudardes somente os vossos irmãos, que fazeis de mais? Não fazem os gentios também o mesmo?
48 Mönö Mæmpo öönædë quëwengä në nö waa cædongä ingä baï mïnitö adobaï cædinque picæ̈mïni badinque nö waa cæte quëwëedäni,” ante Itota odömonte apæ̈negacäimpa.
48 Portanto, sede vós perfeitos como perfeito é o vosso Pai celeste.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.