Mateus 12

Nyɩhyɛ Fʋfɔlɛʼn (ANY) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Ɛhɩ anzin, *ɛnwʋnmɩan ele cɩan kʋn, Zozi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ kɔ kpɛ nun *bele ebo kʋn asʋ. Anɩn ɛhɔɛ lɛ kun yɩ́ menian'n-mɔ, nán b'a tɩtɩ bele'n bie b'a li.
1 Por aquele tempo, em dia de sábado, passou Jesus pelas searas. Ora, estando os seus discípulos com fome, entraram a colher espigas e a comer.
2 Mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin yɩ́ sɔ'n, bɛ kɔ han bɛ kɔ hele Zozi kɛ: “Nɩan, like mɔ yɛ́ mala'n tua yɛ́ kɛ nán yɛ yɔ yɩ́ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, wɔ́ menian'n-mɔ yɔ.”
2 Os fariseus, porém, vendo isso, disseram-lhe: Eis que os teus discípulos fazem o que não é lícito fazer em dia de sábado.
3 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Mɔ ɛhɔɛ hunlin *Davidi nʋn yɩ́ menian'n-mɔ'n, like'n mɔ bɛ yɔlɩ mɔ b'a hɛlɛ'n, ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ lé ɔ?
3 Mas Jesus lhes disse: Não lestes o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Ɔ nʋn yɩ́ menian'n-mɔ bɛ wʋlʋlɩ Nyanmɩan sua nɩn anun. Kpaʋn'n-mɔ mɔ b'a fa b'a man Nyanmɩan, mɔ yɛ́ mala'n kele kɛ sʋanlan fɩ́ɩ́ n'ɔ di bie kɛ Nyanmɩan *tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ ala'n, bɛ lili kpaʋn sɔ'n-mɔ.
4 Como entrou na Casa de Deus, e comeram os pães da proposição, os quais não lhes era lícito comer, nem a ele nem aos que com ele estavam, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Asʋ ɛmɔ kɩnngalɩ man yɩ́ Moyizɩ mala nɩn anun lé kɛ tɛɛyɩfʋɛ'n-mɔ mɔ bɛ di junman ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n Nyanmɩan awulo nɩn anun'n, bɛ tʋn mala'n, kʋsʋ bɛ mmu man bɛ́ kɛ bɛ yɔ ɛtɛ ɔ?
5 Ou não lestes na Lei que, aos sábados, os sacerdotes no templo violam o sábado e ficam sem culpa? Pois eu vos digo:
6 Nan mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Nyanmɩan awulo'n.
6 aqui está quem é maior que o templo.
7 Nyanmɩan hanlɩn kɛ: Mɩn kulo kɛ menian'n-mɔ nwun anwunnvoe bɛ́ afian ɔ tala tɛɛ ɛyɩɛ nɩn anwʋn ninnge'n mɔ bɛ yɔ bɛ man mɩ́n'n. Sɛ ɔ tɩ kɛ ɛmɔ tɩ ɛjɔlɛ ɛhɩ abʋ a, ahan ɛmɔ mmua man menian'n-mɔ kpɔfʋndɛɛ.
7 Mas, se vós soubésseis o que significa:
8 Ɔ sanlɩn kɛ *Mân Baa'n y'ɔ sie ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn ɔ.”
8 Porque o Filho do Homem é senhor do sábado.
9 Bɛ hanlɩn ɛhɩ m'ɔ yuelɩ'n, Zozi fi ɛbɛlɛ yɩ́ nʋan y'ɔ le bɛ́ asɔnɩn sua nɩn anun.
9 Tendo Jesus partido dali, entrou na sinagoga deles.
10 Anɩn bian kʋn wɔ asɔnɩn sua nɩn anun, yɩ́ sa kʋn a jɔ. Bɛ́ mɔ bɛ wɔ ɛbɛlɛ'n, bɛ kɔ bisa Zozi kɛ: “Asʋ yɛ́ mala'n kele kɛ yɛ mán wuluwafʋɛ bie anwʋn sá *ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn ɔ?” Bɛ lɛ bisa yɩ́ sɔ bɛ nɩan m'ɔ kɔ bua'n, nán b'a jinlan sʋ b'a se kɛ ɔ'a tʋn mala.
10 Achava-se ali um homem que tinha uma das mãos ressequida; e eles, então, com o intuito de acusá-lo, perguntaram a Jesus: É lícito curar no sábado?
11 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Sɛ ɛmɔ anun bie le yɩ́ bʋa kʋn nán sɛ ɔ tɔ kunman nun ɛnwʋnmɩan ele cɩan nɩn an, asʋ ɔ ngɔ ju man kunman nɩn anun ɔ ngɔ yɩ man yɩ́ ɔ?
11 Ao que lhes respondeu: Qual dentre vós será o homem que, tendo uma ovelha, e, num sábado, esta cair numa cova, não fará todo o esforço, tirando-a dali?
12 Sʋanlan anwʋn cian tala bʋa! Yɩ́ ti, yɛ̂ mala'n kele kɛ ɛnwʋnmɩan ele cɩan'n, yɛ yɔ́ sʋanlan ye.”
12 Ora, quanto mais vale um homem que uma ovelha? Logo, é lícito, nos sábados, fazer o bem.
13 Zozi kacili yɩ́ nyɩn wuluwafʋɛ nɩn anwʋn ɛlɔ a, yɩ́ nwan: “Tɩnngɛ wɔ́ sa nɩn anun.” Bian'n 'tɩnngɛ yɩ́ sa nɩn anun an, asaa kɔ tɩnngɛ fɔ́ʋ́n kɛ nunhan kʋn'n.
13 Então, disse ao homem: Estende a mão. Estendeu-a, e ela ficou sã como a outra.
14 Mɔ Falisifʋɛ'n-mɔ nwunlin mɔ Zozi a yɔ'n, bɛ kɔ hɔ yɩ́ ti ahuan, bɛ lɛ kpʋnndɛ atɩn mɔ bɛ sɩn sʋ a, bɛ kɔ nyan yɩ́ bɛ kɔ hun yɩ́'n.
14 Retirando-se, porém, os fariseus, conspiravam contra ele, sobre como lhe tirariam a vida.
15 Mɔ Zozi tɩlɩ kɛ bɛ lɛ kpʋnndɛ yɩ́ bɛ kun yɩ́'n, ɔ fi ɛbɛlɛ lɩka sɔ'n ɔ jasʋlɩ. Mɔ ɔ 'kɔ'n, menian dɔʋn kpa sili yɩ́ sʋ. Ɔ manlɩn nwuluwafʋɛ'n-mɔ kʋalaa anwʋn salɩ.
15 Mas Jesus, sabendo disto, afastou-se dali. Muitos o seguiram, e a todos ele curou,
16 Nan kʋsʋ ɔ totualɩ bɛ́ kɛ nán bɛ kɔ bɔ yɩ́ nwʋn kpayɛ kɛ yɩ́ yɛ̂ ɔ'a man b'a tɩ akpɔlɛ ɔ.
16 advertindo-lhes, porém, que o não expusessem à publicidade,
17 Ɔ man Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ *Ezayi ɛjɔlɛ'n m'ɔ hanlɩn'n kpɩnlɩn sʋ. Ɔ hanlɩn kɛ Nyanmɩan nwan:
17 para se cumprir o que foi dito por intermédio do profeta Isaías:
18 Nɩan, mɩ́n akʋa'n mɔ m'an yɩ yɩ́'n, mɩn kulo yɩ́
18 Eis aqui o meu servo, que escolhi, o meu amado, em quem a minha alma se compraz. Farei repousar sobre ele o meu Espírito, e ele anunciará juízo aos gentios.
19 Ɔ nʋn sʋanlan fɩ́ɩ́ bɛ ngɔ su man akpʋlʋwa lé,
19 Não contenderá, nem gritará, nem alguém ouvirá nas praças a sua voz.
20 Ndɛɛ'n mɔ ɔ'a bɩlɩ'n, ɔ mmu man nun,
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a torcida que fumega, até que faça vencedor o juízo.
21 Mân mân'n-mɔ kʋalaa 'ba susu bɛ́ ti bɛ gua yɩ́ sʋ.
21 E, no seu nome, esperarão os gentios.
22 Ɛhɩ, bɛ kɔ fa sʋanlan kʋn bɛ kɔ bɛlɛ Zozi. Sʋanlan sɔ'n, wawɛ ɛtɛ wɔ yɩ́ nun, ɔ'a man yɩ́ nyɩn nɩn a sin ɛsɛ ɔ a tɔ amunle. Zozi kɔ man sʋanlan sɔ'n kɔ jʋjɔ ɛsɛ ɔ kɔ nwun asɩ.
22 Então, lhe trouxeram um endemoninhado, cego e mudo; e ele o curou, passando o mudo a falar e a ver.
23 Ɛjɔlɛ'n sinlin menian'n-mɔ kʋalaa anwʋn, bɛ́ nwan: “Asʋ nán belemgbin *Davidi anʋnman nɩn an?”
23 E toda a multidão se admirava e dizia: É este, porventura, o Filho de Davi?
24 Nan mɔ *Falisifʋɛ'n-mɔ tɩlɩ ɛjɔlɛ sɔ'n, bɛ́ nwan: “*Bɛlɩzebulu m'ɔ tɩ mmɔnsanmʋn'n-mɔ kpain'n, yɩ́ yɛ̂ ɔ'a man sʋanlan ɛhɩ tunmin m'ɔ fa fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ.”
24 Mas os fariseus, ouvindo isto, murmuravam: Este não expele demônios senão pelo poder de Belzebu, maioral dos demônios.
25 Kɛmɔ anɩn Zozi sɩ ajʋnlɩn'n m'ɔ wɔ bɛ́ ti nɩn anun'n, ɔ kɔ han kɔ hele bɛ́ kɛ: “Belemgbin mân kʋn mɔ nun menian'n-mɔ kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ kʋn ɛlɔɛ'n, mân sɔ'n bɔ. Kulo kʋn, anaan afilie kʋn mɔ nun menian'n-mɔ kpɛ bɛ́ nyɩn bɛ kʋn ɛlɔɛ'n, kulo sɔ'n, anaan afilie sɔ nɩn abʋsʋ bɔ.
25 Jesus, porém, conhecendo-lhes os pensamentos, disse: Todo reino dividido contra si mesmo ficará deserto, e toda cidade ou casa dividida contra si mesma não subsistirá.
26 Sɛ *Satan fʋan m'ɔ tɩ yɩ́ dɩɛ nɩn an, anɩn ɔ nʋn yɩ́ nwʋn lɛ kʋn, ɔ 'yɔ sɛ nán yɩ́ mân nɩn a hɔ yɩ́ nyunnun?
26 Se Satanás expele a Satanás, dividido está contra si mesmo; como, pois, subsistirá o seu reino?
27 Sɛ ɛmɔ jʋnlɩn kɛ Belɩzebulu yɛ̂ ɔ man mɩ́n tunmin maan mɩn fa mɩn fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, anɩn ɛmɔ menian'n-mɔ dɩɛ, nwan yɛ̂ ɔ man bɛ́ tunmin maan bɛ fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ ɔ? Ɛmɔ menian'n-mɔ kele kɛ ɛmɔ di fʋɔ.
27 E, se eu expulso demônios por Belzebu, por quem os expulsam vossos filhos? Por isso, eles mesmos serão os vossos juízes.
28 Nan sɛ Nyanmɩan Wawɛ'n yɛ̂ mɩn fa mɩn fʋan wawɛ ɛtɛ'n-mɔ a, anɩn ɔ kele kɛ Nyanmɩan Belemgbin elie mɛlɛ nɩn a tʋ ɛmɔ.
28 Se, porém, eu expulso demônios pelo Espírito de Deus, certamente é chegado o reino de Deus sobre vós.
29 “Sʋanlan mɔ yɩ́ nwʋn yɔ sɩ kpa'n, sʋanlan fɩ́ɩ́ ngʋala man kɛ ɔ kɔ wʋlʋ yɩ́ sua nɩn anun ɔ wua yɩ́ ninnge nɩn ɔ. Sannan ɔ 'di mʋa ɔ cɩcɩ yɩ́ kʋalaaka nán ɔ'a hʋala yɩ́ wua.
29 Ou como pode alguém entrar na casa do valente e roubar-lhe os bens sem primeiro amarrá-lo? E, então, lhe saqueará a casa.
30 “Sʋanlan m'ɔ tɩ man mɩ́n dɩɛ'n, anɩn ɔ kpɔ mɩ́n. Sʋanlan kʋsʋ m'ɔ nʋn mɩn ngohuan man ninnge'n-mɔ anʋan'n, sʋanlan sɔ'n, anɩn ɔ bɔ bɛ́ asanndɩɛ.
30 Quem não é por mim é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
31 Yɩ́ sɔ ati, mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Ɛtɛ biala mɔ sʋanlan kɔ yɔ'n, ɔ nʋn ɛjɔlɛ ɛtɛ biala mɔ sʋanlan kɔ han'n, Nyanmɩan kʋala kɛ ɔ fa yɩ́ nwʋn sa ɔ ce yɩ́. Nan sʋanlan m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ kɔ tia Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, Nyanmɩan nva man yɩ́ ɛtɛ'n ɔ nje man yɩ́ lé.
31 Por isso, vos declaro: todo pecado e blasfêmia serão perdoados aos homens; mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Sʋanlan biala m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ kɔ tia mân Baa'n, Nyanmɩan 'fa yɩ́ nwʋn sa ɔ ce yɩ́. Nan sʋanlan biala m'ɔ kɔ han ɛjɔlɛ ɛtɛ ɔ kɔ tia Wawɛ Nwannzan-nwannzan'n, Nyanmɩan nva man yɩ́ ɛtɛ'n ɔ nje man yɩ́ mɛlɛ ɛhɩ anun ɔ nʋn mɛlɛ'n m'ɔ lɛ ba nɩn anun.”
32 Se alguém proferir alguma palavra contra o Filho do Homem, ser-lhe-á isso perdoado; mas, se alguém falar contra o Espírito Santo, não lhe será isso perdoado, nem neste mundo nem no porvir.
33 “Baka kpa nɩn asʋ yɛ̂ bɛ tɩ mma kpa nɩn ɔ. Baka ɛtɛ nɩn asʋ kʋsʋ yɛ̂ bɛ tɩ mma ɛtɛ nɩn ɔ. Ɔ sanlɩn kɛ baka kʋn m'ɔ jin'n, sɛ ɔ tɩ kpa o, sɛ ɔ tɩ ɛtɛ o, yɩ́ mma m'ɔ kɔ su'n yɛ̂ bɛ fa bɛ nwun yɩ́ ɔ.
33 Ou fazei a árvore boa e o seu fruto bom ou a árvore má e o seu fruto mau; porque pelo fruto se conhece a árvore.
34 Ati anun ɛtɛ mma kɛ owo, ɔ 'yɔ sɛ nán ɛmɔ a han ɛjɔlɛ kpa? Afɩ ɛjɔlɛ m'ɔ wɔ ahʋnlɩn nɩn anun'n, y'ɔ fite bɛ́ nʋan ɔ.
34 Raça de víboras, como podeis falar coisas boas, sendo maus? Porque a boca fala do que está cheio o coração.
35 Sʋanlan mɔ yɩ́ ti anun tɩ kpa'n, ɛjɔlɛ m'ɔ tɩ kpa'n yɛ̂ ɔ fi yɩ́ nʋan fite ɔ. Sʋanlan kʋsʋ mɔ yɩ́ ti anun tɩ ɛtɛ'n, ɛjɔlɛ ɛtɛ yɛ̂ ɔ fi yɩ́ nʋan fite ɔ.
35 O homem bom tira do tesouro bom coisas boas; mas o homem mau do mau tesouro tira coisas más.
36 Mɩɩn kan mɩn kele ɛmɔ kɛ: Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, mgban-mgban ɛjɔlɛ'n mɔ menian'n-mɔ hanlɩn'n, bɛ 'nwun yɩ́ nwʋn ɛjɔlɛ.
36 Digo-vos que de toda palavra frívola que proferirem os homens, dela darão conta no Dia do Juízo;
37 Afɩ ɛjɔlɛ m'ɔ fi wɔ́ nʋan kɔ fite'n, yɩ́ nwʋn yɛ̂ bɛ 'nɩan bɛ bua wɔ́ ndɛɛ ɔ.”
37 porque, pelas tuas palavras, serás justificado e, pelas tuas palavras, serás condenado.
38 Mɔ Zozi hanlɩn sɔ yuelɩ'n, *mala nɩn asʋ mgbain'n mmie-mɔ nʋn *Falisifʋɛ'n mmie-mɔ kɔ han kɔ hele Zozi kɛ: “Kpain, yɛ kulo kɛ ɛ yɔ asinbɛnwʋn like kʋn maan yɛ nɩan.”
38 Então, alguns escribas e fariseus replicaram: Mestre, queremos ver de tua parte algum sinal.
39 Ɛhɩ a, Zozi nwan: “Ajulisʋ menian ɛtɛfʋɛ ɛhɩ-mɔ mɔ bɛ nzʋ man Nyanmɩan ananhɔlɛ nun'n lɛ kpʋnndɛ asinbɛnwʋn like bɛ nɩan. Bɛ nyɔ man asinbɛnwʋn like fɩ́ɩ́ kʋ́n bɛ ngele man bɛ́ kɛ Nyanmɩan kpɔmanfʋɛ Zonasɩ dɩɛ nɩn ala.
39 Ele, porém, respondeu: Uma geração má e adúltera pede um sinal; mas nenhum sinal lhe será dado, senão o do profeta Jonas.
40 Afɩ kɛmɔ Zonasɩ lili cɩan nsan ejue kpili nɩn akunnun'n, yɩ́ sɔ kʋsʋ ala, *Mân Baa'n 'ba li cɩan nsan asɩɛ nɩn abʋ.
40 Porque assim como esteve Jonas três dias e três noites no ventre do grande peixe, assim o Filho do Homem estará três dias e três noites no coração da terra.
41 Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, Ninninvʋ amma'n-mɔ 'bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ mɔ Ninninvʋ kulo nɩn asʋ amma'n-mɔ tɩlɩ Nyanmɩan Anʋan Ɛjɔlɛ'n mɔ Zonasɩ hanlɩn'n, bɛ nunlin bɛ́ nwʋn bɛ kacili bɛ́ abalabɔ'n. Nan sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Zonasɩ.
41 Ninivitas se levantarão, no Juízo, com esta geração e a condenarão; porque se arrependeram com a pregação de Jonas. E eis aqui está quem é maior do que Jonas.
42 Ndɛɛ ebua cɩan nɩn anun, balasua'n m'ɔ tɩ Saba mân nɩn asʋ belemgbin'n, ɔ 'bu ajulisʋ menian'n-mɔ fʋɔ. Ɔ sanlɩn kɛ yɩ́ m'ɔ fi mʋa'n, ɔ walɩ tielɩ Salomʋn bɛngɛlɛfʋɛ ɛjɔlɛ'n m'ɔ kan'n. Nan kʋsʋ sʋanlan kʋn wɔ ɛwa, ɔ tɩ kpili tala Salomʋn.
42 A rainha do Sul se levantará, no Juízo, com esta geração e a condenará; porque veio dos confins da terra para ouvir a sabedoria de Salomão. E eis aqui está quem é maior do que Salomão.
43 “Mɛlɛ mɔ wawɛ ɛtɛ kʋn fi sʋanlan kʋn anun kɔ fite'n, ɔ kɔ kpʋnndɛ lɩka wʋwʋsɩɩ'n-mɔ ɔ tanlan de yɩ́ ɛnwʋnmɩan.
43 Quando o espírito imundo sai do homem, anda por lugares áridos procurando repouso, porém não encontra.
44 Sɛ ɔ kpʋnndɛ nán ɔ'a nnyan man bie a, anɩn yɩ́ nwan: ‘Man n zá mɩ́n nzin n gɔ́ mɩ́n lɩka daba'n mɔ n vi n jasʋlɩ'n.’ Sɛ ɔ sa ba nán ɔ nwun kɛ sua'n tɩ to, b'a kpɔkpʋan nun b'a sesie nun kanlanman kpa a,
44 Por isso, diz: Voltarei para minha casa donde saí. E, tendo voltado, a encontra vazia, varrida e ornamentada.
45 ɔ sa yɩ́ nzin ɔ kɔ kpʋnndɛ yɩ́ manngʋn nsʋ mɔ bɛ́ ti anun tɩ ɛtɛ kpa bɛ tala yɩ́ ɔ. Ɔ nʋn bɛ ba a tanlan ɛbɛlɛ. Sian dɩɛ, sʋanlan sɔ'n, ɛsɛcɩɛ m'ɔ kɔ sɛcɩ'n, ɔ tala daba'n. Kɛ ajulisʋ menian ɛtɛfʋɛ ɛhɩ-mɔ asɩtanlan'n 'yɔ yɩ́ nɩn ala anɩn.”
45 Então, vai e leva consigo outros sete espíritos, piores do que ele, e, entrando, habitam ali; e o último estado daquele homem torna-se pior do que o primeiro. Assim também acontecerá a esta geração perversa.
46 Zozi anʋan a ndɔ man, yɩ́ nianman'n-mɔ nʋn yɩ́ nin bɛ kɔ a. Anɩn bɛ jijin gua nɩn asʋ bɛ 'kpʋnndɛ atɩn bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele yɩ́.
46 Falava ainda Jesus ao povo, e eis que sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, procurando falar-lhe.
47 Sʋanlan kʋn kɔ han kɔ hele yɩ́ kɛ: “Nɩan, wɔ́ nin nʋn wɔ́ nianman'n-mɔ jijin gua sʋ ɛlɔ bɛ 'kpʋnndɛ kɛ bɛ kan ɛjɔlɛ bɛ kele wɔ́.”
47 E alguém lhe disse: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora e querem falar-te.
48 Zozi kɔ bua sʋanlan sɔ'n kɛ: “Mɩ́n nin'n y'ɔ le nwan, yɛ̂ mɩn nianman'n-mɔ y'ɔ le nwan-mɔ?”
48 Porém ele respondeu ao que lhe trouxera o aviso: Quem é minha mãe e quem são meus irmãos?
49 Nan ɔ tɩnngɛlɩ yɩ́ sa yɩ́ menian'n-mɔ anwʋn an, yɩ́ nwan: “Ɛmɔ nɩ́an, mɩ́n nin nʋn mɩ́n nianman'n-mɔ, bɛ́ yɛ̂ bɛ gugua ɛwa nɩn ɔ.
49 E, estendendo a mão para os discípulos, disse: Eis minha mãe e meus irmãos.
50 Ɔ sanlɩn kɛ sʋanlan m'ɔ yɔ mɩ́n Sɩ'n m'ɔ wɔ anwunno ɛlɔ nɩn akunnun like'n, sʋanlan sɔ'n tɩ mɩ́n nianman belenzua, ɔ tɩ mɩ́n nianman balasua, ɔ tɩ mɩ́n nin.”
50 Porque qualquer que fizer a vontade de meu Pai celeste, esse é meu irmão, irmã e mãe.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.