Lucas 11

Jesucristo oy oa’pak: Kenda Jesucristoa; monigka’uyatenok; Diostaj mo’manopo’yarea’ika’ne (AMRNT) vs ARC

Sair da comparação
ARC Almeida Revista e Corrigida 2009
1 Nogok bebahueyaʼ Jesúsa oʼtionaʼpakonhuaʼdepo oʼbatikdenok,
1 E aconteceu que, estando ele a orar num certo lugar, quando acabou, lhe disse um dos seus discípulos: Senhor, ensina-nos a orar, como também João ensinou aos seus discípulos.
2 —‍In konig yanʼtionaʼpaktiʼ: Oroʼen Apag i̱ʼe̱ne, Apag Dios. Kurudyo̱ i̱ʼi̱kaʼpo kenpaʼda huadakda i̱ʼi̱kaʼne. O̱ʼnendik kenpaʼda huadakda o̱ʼe̱. Huairi i̱ʼe̱nok i̱da ayaʼada ontaj moʼnigpe̱i̱keʼ. Dios Huairi i̱ʼe̱po ayaʼda iʼpakpo iʼmanikaʼ. Kurudyo̱ hua̱e̱ʼeria moʼnigpe̱i̱kaʼpo o̱gkikaʼ konigti i̱yo̱ huadariyo ayaʼada huakaʼ.
2 E ele lhes disse: Quando orardes, dizei: Pai, santificado seja o teu nome; venha o teu Reino;
3 Inmeʼnoete aypo oroʼtaj aʼnigya̱ya̱ʼpo boʼtihuapok.
3 dá-nos cada dia o nosso pão cotidiano;
4 Oroʼomeyen dakhueaʼ eʼkaʼ bokkahueaʼ kenda oroʼtaj dakhueaʼ mogkameʼnigtaj oroʼakon oʼbakkahueaʼdemey. Ke̱ya̱ʼ dakhueaʼda o̱gkikaʼ ke̱yo̱ toahueʼ moeʼ. Oroʼ namaʼda eʼkaʼtaʼ eʼpaknayo dakhueaʼ kahueʼ o̱e̱i̱ʼ boʼtihuapok, Apag Dios, ken.
4 perdoa-nos os nossos pecados, pois também nós perdoamos a qualquer que nos deve; e não nos conduzas em tentação, mas livra-nos do mal.
5 — ausente —
5 Disse-lhes também: Qual de vós terá um amigo e, se for procurá-lo à meia-noite, lhe disser: Amigo, empresta-me três pães,
6 — ausente —
6 pois que um amigo meu chegou a minha casa,
7 keʼnen huadiʼ jakyo o̱ʼe̱po, “Aypo beyok. Onnahueʼ meeʼ. Yokhuikdey. Doʼhuedsiʼpoere doere oʼtayʼi. Aypo aʼyokyaʼpo eʼmabotaʼ pakhueʼ i̱jje̱y.” Keʼna yaapetpiʼ.
7 se ele, respondendo de dentro, disser: Não me importunes; já está a porta fechada, e os meus filhos estão comigo na cama; não posso levantar-me para
8 Oroʼen huadiʼ e̱ʼe̱a̱da sikyo nopokaʼ aypo yokhueʼ meʼe̱ne. “Aypo beyok” oroʼomeya̱ batikonhueʼda onaʼbednok kanʼbatikeʼpo sikyo nopokaʼ aypo boʼyokapone. Katepiʼ aypo oʼpaki boʼyokapone.
8 Digo-vos que, ainda que se não levante a dar- por ser seu amigo, levantar-se-á, todavia, por causa da sua importunação e lhe dará tudo o que houver mister.
9 In oʼnonaʼnig eʼtionaʼpak oʼnonmadikaʼne. Katepiʼ boʼpakpo, “Beyok.” Diostaj yanʼtionaʼpakikaʼ. Diosa boʼyokapone. Katepiʼ boʼpakpo, yanʼtionaʼpakikaʼpo yaduk, batikhueʼda boʼukpo boʼhuahuaypo, moʼto̱e̱a̱pone. Ijtiaki, menigokhuikeʼ konig Diostaj eʼtionaʼpak o̱ʼe̱nok Diosa moʼnigokhuikeʼapone.
9 E eu vos digo a vós: Pedi, e dar-se-vos-á; buscai, e achareis; batei, e abrir-se-vos-á;
10 Konig boʼpakpo, “Beyok.” Diostaj eʼtionaʼpaknayo Diosa boʼyokapone. Katepiʼ boʼpakpo boʼtionaʼpakpo eʼuknayo batikhueʼda eʼuknayo boʼhuahuaypo moʼto̱e̱a̱pone. “Ijtiaki, menigokhuikeʼ,” eʼtionaʼpakikaʼnayo Diosa moʼnigokhuikeʼapone.
10 porque qualquer que pede recebe; e quem busca acha; e a quem bate, abrir-se-lhe-á.
11 Apag Diostaj eʼtionaʼpak in konig o̱ʼe̱. Huasiʼpo katetapiʼ onʼpakpo huaojtaj “beyok” oʼnonaʼikaʼ. Kenda eaʼte boʼyokikaʼapone. “Pan beyok,” huasiʼpoa enaʼnayo huaoa huid yokhueʼ o̱ʼe̱a̱po. Panda beyokapone. “Biig beyok,” huasiʼpoa enaʼnayo huaoa bihui yokhueʼ o̱ʼe̱po biigda beyokapone.
11 E qual o pai dentre vós que, se o filho lhe pedir pão, lhe dará uma pedra? Ou também,
12 “Huatahuaokda beyok,” huasiʼpoa enaʼnayo huaoa toʼtid yokhueʼ o̱ʼe̱po huatahuaokda beyokapone.
12 Ou também, se lhe pedir um ovo, lhe dará um escorpião?
13 Dakhueaʼ huakaʼeri e̱e̱ʼpiʼ huasiʼpotaj katepiʼ huadaknada moʼbayokikaʼne. Opuden Apag Dios kurudyo̱ o̱ʼi̱kaʼ huadaknada o̱ʼe̱po ʼuruaʼda boʼyokapone. “Diosen Noki̱re̱g beyok.” Eʼtionaʼpaknayo boʼyokapone. —‍Kenda Jesúsa huationaʼpakonhuaʼ oʼmanmadikaʼuyate.
13 Pois, se vós, sendo maus, sabeis dar boas dádivas aos vossos filhos, quanto mais dará o Pai celestial o Espírito Santo àqueles que lho pedirem?
14 Nogok huabokerek o̱ʼe̱ʼuyate. Totoʼa oʼnopoʼto̱e̱nok aʼpakhueʼdik o̱ʼu̱yate. Jesúsa totoʼtaj okendenok huaboaʼda oaʼpakonʼuyate. Kenda aratbut onʼtiahuaydepo kenpaʼti onʼpe̱e̱depo, “Kenpihuay,” oʼdaʼuyate.
14 E estava ele expulsando um demônio, o qual era mudo. E aconteceu que, saindo o demônio, o mudo falou; e maravilhou-se a multidão.
15 —‍Totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼnok totoʼtaj oʼmakenikaʼ. —‍Sueʼada oknopo̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeria onʼhuaaʼuyate.
15 Mas alguns deles diziam: Ele expulsa os demônios por Belzebu, príncipe dos demônios.
16 —‍Diosa ontaj eʼtaʼmonaʼuynayo konig Dios kuruderia teyda oʼkikaʼnig konigti yakaʼ. —‍Nogomeya̱ namaʼda Jesústaj oʼnonaʼuyate.
16 E outros, tentando- o, pediam-lhe um sinal do céu.
17 Kenda kenomey judío huairia onʼnopo̱e̱nig Jesúsnayo kenda oʼnopo̱e̱po,
17 Mas, conhecendo ele os seus pensamentos, disse-lhes: Todo reino dividido contra si mesmo será assolado; e a casa
18 Konigti totoʼ huairiomey e̱gkaʼnayo totoʼ nog totoʼtaj eʼmagkaʼnayo totoʼ huairi ehueʼdik o̱ʼneapo. “Totoʼtaj aʼmakenyaʼpo totoʼ huairia Jesústaj oʼteyyaʼ.” Namaʼda moʼbatiaʼpakne.
18 E, se também Satanás está dividido contra si mesmo, como subsistirá o seu reino? Pois dizeis que eu expulso os demônios por Belzebu.
19 Totoʼtaj kaʼmakeneʼpo totoʼ huairia doʼtaj oʼteyyaʼ opudomey namaʼda moʼtinopo̱e̱nigʼa. Oroʼen huanigpe̱i̱kaʼeritaj totoʼ huairia oʼmanopoʼteypakaʼikaʼ totoʼtaj kamakmaeneʼpo opuda̱ kenpaʼ eaʼnayo “Da boaʼne.” Opudomeyen huanigpe̱i̱kaʼeria monaʼapone.
19 E, se eu expulso os demônios por Belzebu, por quem
20 Dios teyda o̱ʼe̱po doʼtaj beʼteypakaʼnok totoʼtaj ijmakenikay. Do Diosen Huairi ijtiakdey ayaʼada nopo̱e̱ʼdik o̱ʼneapo kenpaʼti nigpe̱i̱kaʼdik o̱ʼneapo. Opudomeyere i̱jje̱dey. Doʼtaj menoknopo̱i̱kaʼ.
20 Mas, se eu expulso os demônios pelo dedo de Deus, certamente, a vós é chegado o Reino de Deus.
21 Huabokerekpiʼ teyda o̱ʼe̱po konig huairi o̱ʼe̱po huakkaʼ pi̱ya̱ʼ oʼmato̱e̱po keʼnen jak dakaʼ oʼta̱to̱e̱po. Doʼhued jakyo katepiʼ meʼta̱e̱nig dakaʼ ijto̱e̱nok bepiʼ kudhueʼdik o̱ʼe̱a̱po oʼnopo̱e̱nigʼa,
21 Quando o valente guarda, armado, a sua casa, em segurança está tudo quanto tem.
22 noga̱piʼ huamagkaʼeria nogi̱ti teyda o̱ʼe̱po kentaj eʼhuatiaknayo o̱gkaʼpo jokbakayaʼpo pi̱ya̱ʼ kenpaʼti ayaʼda okbatohuaʼapo.
22 Mas, sobrevindo outro mais valente do que ele e vencendo-o, tira-
23 Beʼapiʼ doʼtaj pakhueʼ e̱e̱ʼnayo konig doʼtaj dakhueʼda moʼe̱ne. Sueʼada doʼtaj onʼpakpo dakaʼ moknopo̱e̱po moʼnigpe̱e̱po huakkaʼtada Diostaj moknopo̱e̱a̱ʼne doʼtaj moʼnigpe̱e̱a̱ʼne. Nogomeynayo doʼtaj batotiakhueʼ o̱ʼnepo huakkaʼtada maknopo̱a̱hueʼ onʼmaeaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.
23 Quem não é comigo é contra mim; e quem comigo não ajunta espalha.
24 —‍Dakhueaʼ totoʼ huabokerektaj eʼnopoʼtoeonhuahuaʼdeʼ okhuaʼdepo aratbut ehueʼ e̱e̱ʼyo̱ oʼhuaʼpo meyo̱piʼ hua̱i̱kaʼ eʼuktada huahuayhueʼ o̱ʼe̱po “Ke̱yo̱ i̱ji̱kamey aʼkumeyi̱ʼ.” Ken noki̱re̱ga̱ oʼnopo̱e̱po,
24 Quando o espírito imundo tem saído do homem, anda por lugares secos, buscando repouso; e, não
25 ken huabokerektaj oʼnopoʼto̱i̱kameʼ, kentaj e̱kye̱deʼte Diosapiʼ nopoʼto̱e̱hueʼtada daknopoʼda konig jak eʼberokeʼyonig ʼuruaʼda o̱ʼe̱nok
25 E, chegando, acha-
26 ken totoʼa oʼhuaʼpo nog siete dakhueʼnada noki̱re̱gtaj oʼbahuahuaydepo oʼbatotiakpo dakhueaʼda o̱ʼnepo keʼnanayo sueʼda dakhueʼ o̱ʼe̱po ken ontayoʼ huabokerektaj onʼnopoʼto̱e̱nok. Huakkuruda nogtotoʼtida oʼnopoʼto̱e̱po sueʼda dakhueʼda o̱ʼe̱po taʼpotaʼ ocho dakhueaʼ totoʼ onʼnopoʼto̱e̱depo huabokerek dakhueaʼda o̱ʼe̱a̱po. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.
26 Então, vai e leva consigo outros sete espíritos piores do que ele; e, entrando, habitam ali; e o último estado desse homem é pior do que o primeiro.
27 Jesúsa kenda eʼmanadeʼte,
27 E aconteceu que, dizendo ele essas coisas, uma mulher dentre a multidão, levantando a voz, lhe disse: Bem-aventurado o ventre que te trouxe e os peitos em que mamaste!
28 —‍Doʼhued hua̱ye̱nayo sueʼda durugmon o̱ʼe̱nigʼa ayaʼda Diosbaʼtaj onʼpe̱e̱depo onʼnigpe̱e̱po o̱gkikaʼpo kenataʼtaj nogi̱ti durugda o̱ʼnikaʼapo. —‍Jesúsa ettoneʼtaj onaʼuyate.
28 Mas ele disse: Antes, bem-aventurados os que ouvem a palavra de Deus e a guardam.
29 — ausente —
29 E, ajuntando-se a multidão, começou a dizer: Maligna é esta geração; ela pede um sinal; e não lhe será dado outro sinal, senão o sinal do profeta Jonas.
30 — ausente —
30 Porquanto assim como Jonas foi sinal para os ninivitas, assim o Filho do Homem
31 — ausente —
31 A rainha do Sul se levantará no Dia do Juízo com os homens desta geração e os condenará; pois até dos confins da terra veio ouvir a sabedoria de Salomão; e eis aqui está quem é maior do que Salomão.
32 — ausente —
32 Os homens de Nínive se levantarão no Dia do Juízo com esta geração e a condenarão; pois se converteram com a pregação de Jonas; e eis aqui está quem é maior do que Jonas.
33 —‍Huakjey eʼbakpakdeʼte e̱kti̱o̱ke̱ʼyo̱ huada̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Sorokkosotoneʼtoyo huada̱hueʼ o̱ʼnikaʼ. Huakjey eʼbakpakte kutopa kutapen onʼhuada̱ʼikaʼ. Kente jeyda o̱ʼe̱nok ayaʼda onʼkudpo batiahuayaʼdik o̱ʼne.
33 E ninguém, acendendo uma candeia, a põe em oculto, nem debaixo do alqueire, mas no velador, para que os que entram vejam a luz.
34 — ausente —
34 A candeia do corpo é o olho. Sendo, pois, o teu olho simples, também todo o teu corpo será luminoso; mas, se for mau, também o teu corpo será tenebroso.
35 — ausente —
35 Vê, pois, que a luz que em ti há não sejam trevas.
36 Huanopoyaʼ huadakda eʼnopo̱e̱ʼnayo Dios konig huakjey keʼnen dag boʼtiahuayaʼne kenpaʼti huadak eʼkaʼ moʼnopo̱e̱a̱ʼne. Sikki̱re̱gyo̱ ehueʼ moʼe̱a̱pone. Konig huakjey oʼbakpakpo ʼuruaʼda oʼtaʼte tiahuaydik moʼe̱po kenpaʼti Diosen eʼkaʼ moʼnopo̱e̱a̱po. —‍Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate.
36 Se, pois, todo o teu corpo é luminoso, não tendo em trevas parte alguma, todo será luminoso, como quando a candeia te alumia com o seu resplendor.
37 Jesúsa eʼmanmadikaʼdeʼte, “Doere moʼbapeʼ.” Jesústaj fariseoa onaʼuyate. Jesús keʼnen jakyo oʼkuddepo kutopate oʼhuaduyate.
37 E, estando ele ainda falando, rogou-lhe um fariseu que fosse jantar com ele; e, entrando, assentou-se à mesa.
38 Judío aratbut bapehued huabaʼ onʼbakoyoʼikaʼ. Jesús baʼkoyohueʼ kutopayo oʼhuadnok fariseoa oʼtiahuaydepo, “Kenpihuay, baʼkoyohueʼada oʼbapeapo,” fariseoa oʼtinopo̱e̱ʼuyate.
38 Mas o fariseu admirou-se, vendo que se não lavara antes do jantar.
39 —‍Opudomey fariseo huairi konig platoʼ taza huabakoyoaʼeri moʼe̱po hua̱so̱ʼensiʼdakyoʼda dakaʼ boʼkoyoaʼikaʼne. Aratbut kanʼtiahuayeʼpo ʼuruaʼda hua̱so̱ʼsiʼdak boʼkoyoaʼnigʼa huanopoʼnayo dakhueʼda moʼe̱ne. Nogen onʼta̱e̱ boʼeretpakpo moʼbakkayʼikaʼne kenpaʼti katepiʼ dakhueaʼ boʼkikaʼ.
39 E o Senhor lhe disse: Agora, vós, fariseus, limpais o exterior do copo e do prato, mas o vosso interior está cheio de rapina e maldade.
40 Namaʼda moʼnopo̱i̱kaʼ. Diosa hua̱so̱ʼsiʼdak oʼkaʼuyate. Ken Diosa kenpaʼti hua̱so̱ʼen huanopoʼ oʼkaʼuyate. Kenda nopo̱e̱ʼdik moʼe̱ne.
40 Loucos! O que fez o exterior não fez também o interior?
41 Huanopoyaʼ yanʼmatinepahuiʼpo paiʼda aratbuttaj yanʼbayokikatiʼ kenda eʼkikaʼnayo ayaʼda hua̱so̱ʼen ʼuruda moʼe̱a̱pone.
41 Dai, antes, esmola do que tiverdes, e eis que tudo vos será limpo.
42 Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone, opudomey fariseo huairi. Aypo huatokbuk sueʼda Diostaj boʼyokikaʼnigʼa nog aypo huatokbukbaʼa ʼuruda Diostaj sueʼda boʼyokikaʼnigʼa aratbuttanayo huadakda kahueʼ moʼi̱kaʼpo kenpaʼti Diostaj diʼ ehueʼ moʼe̱ne. Aypo huatokbuk Diostaj yokdik moʼe̱po kenpaʼti aratbuttaj huadakda kikaʼdik moʼe̱po kenpaʼti Diostaj diʼ e̱ʼdik moʼe̱ne.
42 Mas ai de vós, fariseus, que dizimais a hortelã, e a arruda, e toda hortaliça e desprezais o Juízo e o amor de Deus! Importava fazer essas coisas e não deixar as outras.
43 Huanopoʼa paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone, opudomey fariseo huairi. Judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo ʼuruda huairien huahuadte ehuadtaʼ boʼeretpakikaʼne. Huakkaʼ jakte eʼhuaʼeʼte “Iʼtiak huairi.” “Iʼtiak huamanmadikaʼeri.” Kenpaʼ enayoʼda eʼpe̱e̱taʼ boʼeretpakikaʼne.
43 Ai de vós, fariseus, que amais os primeiros assentos nas sinagogas e as saudações nas praças!
44 Opudomey fariseo huairi kenpaʼti Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone. “Oroʼomey huadakda o̱ʼe̱y.” Namaʼda moʼnopo̱e̱ʼikaʼnigʼa konig ta̱hui̱ri̱gda dakhueʼnada moʼe̱ne. Dakhueʼda e̱ʼneʼtada aratbuta nokothueʼ o̱ʼne. Opud konig kubaraktoneʼonig moʼe̱ne. Kubaraktoneʼtaj aratbut tiahuayhueʼ o̱ʼnepo kente onʼhuaeʼikaʼ. Aratbut sorokyo eʼparaʼ e̱e̱ʼtada tiahuayhueʼda o̱ʼnepo onʼhuaeʼikaʼ. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.
44 Ai de vós, escribas e fariseus hipócritas, que sois como as sepulturas que não aparecem, e os homens que sobre
45 —‍Oroʼomeytakon dakhueaʼda oʼhuaaʼne, huamanmadikaʼeri. —‍Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeria Jesústaj onaʼuyate.
45 E, respondendo um dos doutores da lei, disse-lhe: Mestre, quando dizes isso também nos afrontas a nós.
46 —‍Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone opudomey Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri. Nogda nogda huakkaʼda ya̱gʼkikaʼ, beʼapiʼ kenda kahueʼdik e̱e̱ʼtada opudomey aratbuttaj moʼmanaʼikaʼne. Opudnayo sigpiʼ kenda kahueʼ moʼi̱kaʼne.
46 E ele lhe disse: Ai de vós também, doutores da lei, que carregais os homens com cargas difíceis de transportar, e vós mesmos nem ainda com um dos vossos dedos tocais essas cargas!
47 Paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone opudomey. Opudomeyen adhueaʼpaneʼkudak Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj onʼbarakuyate. Eʼbueykudaken kubaraktaʼ huid jaksiʼpo konig okkahuehueʼdik huid jaksiʼpo boʼkikaʼne.
47 Ai de vós que edificais os sepulcros dos profetas, e vossos pais os mataram!
48 Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeritaj opudomeyen adhueaʼpaneʼa̱ onʼbatiarakaʼuy. Opudomeyen adhueaʼpaneʼ huadakda o̱gkaʼuyate opudomeya̱kon moʼnopo̱e̱po, kubaraktaʼ okkahuehueʼdik huid jaksiʼpo boʼkikaʼ.
48 Bem testificais, pois, que consentis nas obras de vossos pais; porque eles os mataram, e vós edificais os seus sepulcros.
49 Konige̱po, “Diosbaʼ huamanbatiaʼpakeri ijmataʼmonaʼapoy kenpaʼti huanigpe̱i̱kaʼeri ijmataʼmonaʼapoy. Sueʼtada onʼbarakapo nogomeytaj onhuadiaypo diga̱ʼ onʼmagkaʼapo.” Diosa huakkaʼ oʼnopo̱e̱po kenda oʼmanaʼuyate.
49 Por isso, diz também a sabedoria de Deus: Profetas e apóstolos lhes mandarei; e eles matarão
50 — ausente —
50 para que desta geração seja requerido o sangue de todos os profetas que, desde a fundação do mundo, foi derramado;
51 — ausente —
51 desde o sangue de Abel até ao sangue de Zacarias, que foi morto entre o altar e o templo; assim, vos digo, será requerido desta geração.
52 Opudomey Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri paiʼnada moʼnopoʼe̱a̱pone. Aratbuttaj dakaʼ Diosbaʼ nopo̱e̱a̱hueʼdik moʼe̱ne. Konig Diosensiʼpo e̱e̱ʼ nopo̱e̱hueʼ o̱ʼnepo. Opudomeykon Diosensiʼpo ehueʼ moʼe̱a̱pone kenpaʼti nogomey Diosensiʼpo ehueʼdik o̱ʼneapo oknopo̱e̱hueʼada boʼkaʼpo. —‍Jesúsa oʼmanaʼuyate.
52 Ai de vós, doutores da lei, que tirastes a chave da ciência! Vós mesmos não entrastes e impedistes os que entravam.
53 Jesúsa kenda eʼmanaʼdeʼte Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeriomeya̱ fariseoerea Jesústaj diga̱ʼda onʼhuadiaypo nogpaʼ nogpaʼ kiriga̱yo̱ʼ oʼnonaʼuyate.
53 E, dizendo-lhes ele isso, começaram os escribas e os fariseus a apertá-lo fortemente e a fazê-lo falar acerca de muitas coisas,
54 Jesúsa namaʼda kaeʼpopiʼ yaapetpiʼ onʼnopo̱e̱po onʼpe̱e̱nigʼa dakhueaʼ eaʼ eʼpe̱e̱taʼ onʼpaknigʼa. Jesúsa dakhueaʼ oaʼ eʼhuaaʼtaʼ onʼpakpo.
54 armando-lhe ciladas, a fim de apanharem da sua boca alguma coisa para o acusarem.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 11, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.