João 12
Jesucristo oy oa’pak: Kenda Jesucristoa; monigka’uyatenok; Diostaj mo’manopo’yarea’ika’ne (AMRNT) vs ARA
1 Aʼtimon seis huameʼnoe eʼpokdeʼte judío aratbuten huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ fiesta o̱ʼe̱a̱po, Jesús Betania huakkaʼ jakyo oʼtiakuy. Ke̱yo̱ Lázaro o̱ʼi̱kaʼuy. Jesúsa Lázarotaj eʼbueymeʼtada oʼnoyhuada̱ʼuy.
1 Seis dias antes da Páscoa, foi Jesus para Betânia, onde estava Lázaro, a quem ele ressuscitara dentre os mortos.
2 Jesústaj ʼuru aypo onʼnigmanhuada̱ʼuy. Martaa aypo oʼmabayokeʼuy. Jesúsere Lázaro oʼbapeʼuy.
2 Deram-lhe, pois, ali, uma ceia; Marta servia, sendo Lázaro um dos que estavam com ele à mesa.
3 Ken onʼbapeʼdepo ʼuruʼhui̱e̱da huasihuaj María oʼtotiakpo, konig medio litro oʼtotiakpo nardo huasihuaj huakkaʼteda e̱e̱ʼtada oʼtotiakpo Jesústaj huakkaʼ oʼpakpo María Jesúsenʼitaj oʼitioypo oʼihuekedepo, huakuhuiʼakon oʼitidukutʼuy. Jakyaʼ ayaʼada huasihuaj ʼuruʼhui̱e̱ʼtaj onʼhui̱ri̱kuy.
3 Então, Maria, tomando uma libra de bálsamo de nardo puro, mui precioso, ungiu os pés de Jesus e os enxugou com os seus cabelos; e encheu-se toda a casa com o perfume do bálsamo.
4 — ausente —
4 Mas Judas Iscariotes, um dos seus discípulos, o que estava para traí-lo, disse:
5 — ausente —
5 Por que não se vendeu este perfume por trezentos denários e não se deu aos pobres?
6 Paiʼda aratbuttaj matinepahuihueʼada huabereeri o̱ʼe̱po eʼberetaʼ oʼpakpo kenda oʼmanaʼuy. Huabereeri o̱ʼe̱ kenda oroʼomeya̱ Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria nopo̱e̱hueʼ o̱ʼu̱y. Judas oroʼen huakupe huamato̱e̱ʼeri o̱ʼi̱kaʼnigʼa oroʼen huakupe oʼberikaʼuyate.
6 Isto disse ele, não porque tivesse cuidado dos pobres; mas porque era ladrão e, tendo a bolsa, tirava o que nela se lançava.
7 —Kejeʼ, dakhueʼ huaahueʼ ya̱e̱ʼ Maríataj. Aʼti oʼbueyapo María oʼnopo̱e̱po ʼuruʼhui̱e̱da huasihuaj meʼnigtoeonhuahuikaʼpo beʼitihuekene. ʼUruso̱ʼda kanʼkubarakkeʼpo meʼso̱ʼtihuekene.
7 Jesus, entretanto, disse: Deixa-a! Que ela guarde isto para o dia em que me embalsamarem;
8 Paiʼda aratbuttanayo moʼmato̱i̱kaʼapone. Doʼtanayo to̱e̱hueʼ o̱ʼnunhuahuikaʼapone. —Jesúsa onaʼuy.
8 porque os pobres, sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes.
9 Jesús Betania huakkaʼ jakyo o̱ʼe̱a̱ʼ, huakkaʼ judío aratbuta onʼtipe̱e̱po Betaniayo Jerusalénya̱ʼ onʼbahuaʼpo. Jesústayoʼda aʼtiahuayaʼpo huahueʼ o̱ʼnuy kenpaʼti Lázarotabetaʼ eʼtiahuaytaʼ onʼpakpo Betaniayo onʼhuaʼuy. Lázarotaj oʼnoyhuada̱meʼte Jesúsa.
9 Soube numerosa multidão dos judeus que Jesus estava ali, e lá foram não só por causa dele, mas também para verem Lázaro, a quem ele ressuscitara dentre os mortos.
10 — ausente —
10 Mas os principais sacerdotes resolveram matar também Lázaro;
11 — ausente —
11 porque muitos dos judeus, por causa dele, voltavam crendo em Jesus.
12 Judío huakkurueri isiʼpo mabueyhueʼ e̱e̱ʼ okkahuehueʼ fiesta aʼbapeyaʼpo huakkaʼada aratbut Jerusalényo̱ onʼbahuaʼdepo oʼnokye̱depo. Emeʼte “Jerusalényo̱ Jesúsa oʼtiakonyakde,” huakkaʼada onʼtipe̱e̱depo
12 No dia seguinte, a numerosa multidão que viera à festa, tendo ouvido que Jesus estava de caminho para Jerusalém,
13 huabotod onʼbaktegandepo Jesúste onʼto̱ro̱konpo onʼnigtohuaʼpo,
13 tomou ramos de palmeiras e saiu ao seu encontro, clamando: Hosana! Bendito o que vem em nome do Senhor e que é Rei de Israel!
14 Jesúsa burrotaj oʼhuahuaypo kentaʼpite oʼhuaduy. Jesús siʼpoe̱hued e̱e̱ʼte Apagbaʼte kenpaʼ o̱ʼe̱a̱po oaʼuyate.
14 E Jesus, tendo conseguido um jumentinho, montou-o, segundo está escrito:
15 Jerusalényo̱ hua̱e̱ʼeria moʼe̱po opuden huairi eʼtiakte meʼpukhueʼdik moʼe̱. Burrote oʼhuadpo opudomeyen huairi oʼtiakapo.
15 Não temas, filha de Sião, eis que o teu Rei aí vem, montado em um filho de jumenta.
16 Jesús burrote eʼhuaddeʼte kenda Apagbaʼte Jesústaj oʼtiaʼpakuynig oroʼomey Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeria nopoenkahueʼ o̱ʼu̱y. Nogoknayo Jesús kurudyo̱ oʼbehuikdepo kenpaʼti Diosen Noki̱re̱g moʼnopoʼto̱e̱denok kenda Jesústaj Apagbaʼte oʼtimadoyaʼuyate konigti Jesúsa kenda oʼkaʼuynok huaboaʼda oʼnopoenkaʼuy.
16 Seus discípulos a princípio não compreenderam isto; quando, porém, Jesus foi glorificado, então, eles se lembraram de que estas coisas estavam escritas a respeito dele e também de que isso lhe fizeram.
17 Kenokaʼ Jesúsa Lázarotaj eʼbueytaʼ eʼnoyhuada̱ʼte kenpaʼti “Ya̱o̱ro̱k, Lázaro,” enaʼte huakkaʼada judío aratbuta onʼtiahuayʼuy. ʼUruaʼnanada Jesúsa oʼkaʼnok kenda Jerusalényo̱ diga̱ʼda onʼmanbatiaʼpakuyate.
17 Dava, pois, testemunho disto a multidão que estivera com ele, quando chamara a Lázaro do túmulo e o levantara dentre os mortos.
18 Konig Diosayoʼda kaʼdik o̱ʼe̱ Jesúsa oʼkaʼdenok huakkaʼada aratbuta onʼnopo̱e̱depo Jesústaj onʼhuahuaʼuyate.
18 Por causa disso, também, a multidão lhe saiu ao encontro, pois ouviu que ele fizera este sinal.
19 —Paj, kentaj batikahueʼdik o̱ʼe̱y oroʼ. Yanʼtiahuayʼ, ayaʼada kentaj onʼpakpo onʼnigpe̱i̱kaʼ. —Fariseo huairia huayahuaya onʼbatiaʼpakuyate.
19 De sorte que os fariseus disseram entre si: Vede que nada aproveitais! Eis aí vai o mundo após ele.
20 Fiestate Jerusalényo̱ huakkaʼda onʼbatiakuyate. Diostaj aʼtionaʼpakyaʼpo onʼbatiakuyate. Judíoere griego huaʼa huaaʼpakeri onʼbatiakuyate.
20 Ora, entre os que subiram para adorar durante a festa, havia alguns gregos;
21 Felipe Jesúsen huataʼmonaʼeri o̱ʼe̱po Betsaida huakkaʼ jak hua̱e̱ʼeri kenpaʼti Galilea huadarieri o̱ʼe̱nok sueʼda griego huaʼa huaaʼpakeria Felipetaj onʼhuatiakpo,
21 estes, pois, se dirigiram a Filipe, que era de Betsaida da Galileia, e lhe rogaram: Senhor, queremos ver Jesus.
22 Felipe Andréste oʼbakhuaʼpo kenda griego huaʼa huaaʼpakeria oʼnonaʼde Andréstaj onaʼuy. Felipe Andrésere onokteyoʼ Jesúste onʼhuaʼuy. Kenda griegoa oʼnonaʼ Jesústakon oʼnonaʼuy.
22 Filipe foi dizê-lo a André, e André e Filipe o comunicaram a Jesus.
23 —Aʼti Diosa oʼtaʼmonaʼuy ayaʼada onʼnopo̱e̱a̱po. Ayaʼtada ijmanigbueyapoy. Ayaʼtada ijmanignoyhuadapoy. Konig Huairitoneʼ Apag Diosere i̱jjeunhuahuikaʼapoy.
23 Respondeu-lhes Jesus: É chegada a hora de ser glorificado o Filho do Homem.
24 Doʼa ayaʼtada manigbueyhueʼ e̱e̱ʼnayo kenpaʼti kubarakyo kudhueʼ e̱e̱ʼnayo Diosere noeonhuahuikahueʼdik o̱ʼneapo. Ken konig toketkid o̱ʼe̱, ijmanbatiaʼpaki. Toketkid batukehueʼ e̱e̱ʼnayo konig kidpoaghueʼ e̱e̱ʼnayo tipakbohueʼ o̱ʼe̱a̱po, huakkaʼ toket boyoghueʼdik o̱ʼe̱a̱po. Sorokyo ʼuruaʼda eʼbatukeʼnayo nogok huakkaʼ toket oʼboyogapo. Huakkaʼda toket o̱ʼe̱a̱po.
24 Em verdade, em verdade vos digo: se o grão de trigo, caindo na terra, não morrer, fica ele só; mas, se morrer, produz muito fruto.
25 Doʼtaj kenpaʼti Apag Diostaj pakhueʼ o̱ʼnepo ayaʼada hua̱ʼenda onʼeretpakpo, katetapiʼ oʼderetpakpo, aratbuttaj oʼderetpakpo, huabettaj oʼderetpakpo kenpaʼda onʼmabueyapo. Nogomeynayo ayaʼtada huataʼda pakhueʼ o̱ʼnepo, katetaʼpiʼ eretpakhueʼ o̱ʼnepo doʼtayoʼda onʼpakpo doʼtayoʼda onʼnigpe̱i̱kaʼpo Diosere onʼnoeonhuahuikaʼapo.
25 Quem ama a sua vida perde-a; mas aquele que odeia a sua vida neste mundo preservá-la-á para a vida eterna.
26 Beʼapiʼ doʼtaj eʼnigpe̱i̱kaʼtaʼ eʼpaknayo konig ijkikay konigti kanʼkikeʼ, konig do paiʼda ijnopoʼi̱kay konigti paiʼda kanʼnopoʼi̱keʼ, konig do huataʼda ijpakpo kahueʼ i̱ji̱kay konigti huataʼda kanʼpakpo kahueʼ kaʼnikeʼ kenokaʼ doere doʼhued Apagere kurudyo̱ o̱ʼneonhuahuikaʼapo. Kenomey doʼtaj onʼnigpe̱i̱kaʼ kenomeytaj Diosa oʼbakkahueaʼapo, “Huadakda moʼe̱ne.” Diosa oʼmanaʼapo. —Jesúsa oʼmanaʼuy.
26 Se alguém me serve, siga-me, e, onde eu estou, ali estará também o meu servo. E, se alguém me servir, o Pai o honrará.
27 Huakkaʼtada paiʼda ijmanignopoʼe̱a̱poy. Huakkaʼtada ijmanigbueyapoy. Huakkaʼda eʼmeʼpukeada “Bueyhueʼ a̱ʼe̱ya̱ʼpo beʼtiokaʼ, Apag” onahueʼ o̱ʼe̱ne. Aʼmanigbueyyaʼpo kurudya̱ʼ ijtiakuy.
27 Agora, está angustiada a minha alma, e que direi eu? Pai, salva-me desta hora? Mas precisamente com este propósito vim para esta hora.
28 Ontaj ijnigpe̱i̱kaʼpo ijmanigbueynok “Huadaknanada o̱ʼe̱ Dios. Huakkaʼ diʼda oʼmaikaʼ. Huakkaʼ oʼmatinepahuiʼikaʼ.” Ayaʼada aratbuta kenda kanʼbatiaʼpakikeʼpo. Jesúsa kenpaʼ oʼtionaʼpakuy.
28 Pai, glorifica o teu nome. Então, veio uma voz do céu: Eu já o glorifiquei e ainda o glorificarei.
29 Huakkaʼada aratbuta o̱gkupobopo onʼpe̱e̱depo, “Kuruda oaʼ,” onʼbatiaʼpakpo. “Diosen huataʼmoneria oʼdaʼ.” Nogomeya̱ onʼbatiaʼpakuy.
29 A multidão, pois, que ali estava, tendo ouvido a voz, dizia ter havido um trovão. Outros diziam: Foi um anjo que lhe falou.
30 —Doʼtayoʼda kenda Diosa onahueʼ meʼe̱ne. Opudomey doʼtaj kaʼnoknopo̱e̱ʼpo kenda menaʼne.
30 Então, explicou Jesus: Não foi por mim que veio esta voz, e sim por vossa causa.
31 Doʼtaj eknopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ o̱ʼnepo doʼtaj eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnepo aʼti doʼtaj enʼarakdeʼte “Dakhueaʼnanada boʼkaʼne. Doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ moʼe̱ne. Castiga o̱gkaʼdik o̱ʼneapone.” Diosa oʼmanaʼapo. Kenpaʼti totoʼtaj Diosa konigti o̱gkaʼapo onteʼti huairitoneʼ ehueʼ o̱ʼe̱a̱po. Ayaʼtada onteʼti namaʼda manahueʼdik o̱ʼe̱a̱po.
31 Chegou o momento de ser julgado este mundo, e agora o seu príncipe será expulso.
32 Do cruzte ijbueyapoy. Cruzte ijbueydepo ijnoyhuadapoy. Kurudyo̱ Dioste ijhuaʼapoy. Ayaʼ aratbuta doʼtaj eʼnoknopo̱e̱deʼ Diosensiʼponig o̱ʼneapo. Kurudyo̱ ijbatobehuikapoy. —Jesúsa oʼmanaʼuy.
32 E eu, quando for levantado da terra, atrairei todos a mim mesmo.
33 Cruzte ijbueyapoy Jesúsa dakaʼ oʼmanbatiaʼpakuy.
33 Isto dizia, significando de que gênero de morte estava para morrer.
34 —Oroʼen Apagbaʼ eʼmonaʼpakte oʼpe̱e̱po Dios Cristotaj oʼtaʼmonaʼaponok oroʼtaj boʼtiokadhuahuikaʼapone. Kenpaʼda Cristo bueyhueʼ o̱ʼe̱po oʼnoeonhuahuikaʼapo. Diosa ontaj eʼtaʼmonaʼnayo, “Cruzte ijbueyapoy.” ¿Menaʼpo iaʼ kenpaʼ? Diosa huabokerektaj oʼtaʼmonaʼapo. ¿Beʼa ya̱ʼe̱a̱po? —Aratbuta o̱gkupopakpo nogtiada Jesústaj kenpaʼ onaʼuy.
34 Replicou-lhe, pois, a multidão: Nós temos ouvido da lei que o Cristo permanece para sempre, e como dizes tu ser necessário que o Filho do Homem seja levantado? Quem é esse Filho do Homem?
35 —Sueʼda huameʼnoe opudomeyere i̱jje̱a̱poy. Konig huakjey i̱jje̱po Diostaj kanoknopo̱e̱ʼpo oʼnonmadikaʼne. Konig Diostaj eknopo̱e̱ʼ kenpaʼti eʼnigpe̱e̱ʼ onʼtiahuayaʼne. Sueʼda huameʼnoe opudere i̱jje̱a̱ponok opudere e̱e̱ʼte doʼtaj dakaʼ menʼpe̱e̱ʼ kenpaʼti dakaʼ Diostaj yanoknopo̱e̱ʼ. Doʼtaj dakaʼ nigpe̱e̱hueʼ e̱e̱ʼnayo konig sikki̱re̱gyo̱da moʼe̱a̱pone. Diostaj menpaʼ oknopo̱e̱hueʼdik moʼe̱a̱pone. Diosen dag huahuayhueʼdik moʼe̱a̱pone.
35 Respondeu-lhes Jesus: Ainda por um pouco a luz está convosco. Andai enquanto tendes a luz, para que as trevas não vos apanhem; e quem anda nas trevas não sabe para onde vai.
36 Do opudomeyere e̱ʼe̱deʼte doʼtaj meʼnoknopo̱e̱ʼ. Diosen aratbut a̱ʼe̱ya̱ʼpo doʼtaj meʼnoknopo̱e̱ʼ. —Jesúsa oʼmanaʼuy.
36 Enquanto tendes a luz, crede na luz, para que vos torneis filhos da luz. Jesus disse estas coisas e, retirando-se, ocultou-se deles.
37 Konig Diosayoʼda kaʼdik o̱ʼe̱ aratbut kanʼtiahuayeʼpo Jesúsa nogda nogda oʼkikaʼuynigʼa aratbuta enʼtiahuayte oʼbayareaʼuy. Nogtaj oʼnoyhuada̱ʼuynigʼa Jesústaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnuyate. Huakkaʼ judío aratbuta oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnuyate.
37 E, embora tivesse feito tantos sinais na sua presença, não creram nele,
38 Konig Diosen huamanigbatiaʼpakeri Isaíasa oaʼuyate, aʼnennanada oaʼuyate konigti o̱gkaʼuy. Jesústaj oknopo̱e̱hueʼ o̱ʼnuy. Isaías oʼmadoyaʼpo,
38 para se cumprir a palavra do profeta Isaías, que diz: Senhor, quem creu em nossa pregação? E a quem foi revelado o braço do Senhor?
39 Menaʼpo oknopo̱e̱hueʼdik o̱ʼne onteʼti Isaías oʼmadoyaʼuyate,
39 Por isso, não podiam crer, porque Isaías disse ainda:
40 Diostaj pakhueʼ o̱ʼnenok Diosa oʼbakpobiga̱ʼuy. Kenpaʼti nopoenkahueʼ e̱ʼhua̱e̱ʼ oʼmagkaʼnok onteʼti ʼuruda Diosen eʼkaʼ menpaʼ tiahuayhueʼdik ya̱ʼneapet. Diosen huaʼa menpaʼ nopoenkahueʼdik ya̱ʼneapet. Dakhueaʼ eʼkaʼ aʼnopoʼkoreayaʼpo Diostaj menpaʼ nopoʼkoreahueʼdik ya̱ʼneapet. Isaíasa oʼmanaʼuyate.
40 Cegou-lhes os olhos e endureceu-lhes o coração, para que não vejam com os olhos, nem entendam com o coração, e se convertam, e sejam por mim curados.
41 Jesús paiʼnanada oʼmanignopoʼe̱po oʼmanigbueypo oʼnoyhuadpo Diosyo oʼbehuikpo kenda Diosa Isaíastaj oʼnopo̱e̱a̱ʼuyate. Konige̱po judío aratbuta Jesús, Diosen Huasiʼpotaj eknopo̱e̱ʼtaʼ pakhueʼ ya̱ʼneapet. Kenpaʼti eʼnigpe̱e̱taʼ pakhueʼ ya̱ʼneapet. Isaíasa aʼnennanada oʼmanaʼuyate.
41 Isto disse Isaías porque viu a glória dele e falou a seu respeito.
42 Huakkaʼamon judío aratbut Jesústaj oʼnoknopo̱e̱ʼuynigʼa sueʼda huakkaʼ huairiakon oʼnoknopo̱e̱ʼuyatenigʼa Jesústaj yoknopo̱e̱y aratbuta kanʼpe̱e̱ʼpo batiaʼpakhueʼda fariseo huairitaj onʼmeʼpukpo batiaʼpakhueʼ o̱ʼneʼuyate. Jesústaj yoknopo̱e̱y aratbuta eaʼpaknayo onteʼti judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo kudhueʼdik o̱ʼneapo. Fariseo huairia onʼmanaʼuynok.
42 Contudo, muitos dentre as próprias autoridades creram nele, mas, por causa dos fariseus, não o confessavam, para não serem expulsos da sinagoga;
43 Kenpaʼti “Huadakda i̱ʼe̱ne.” “ʼUruda huairi i̱ʼe̱.” Aratbuta eaʼtada ekpe̱e̱taʼ oʼderetpakpo Diosa kenda eaʼtaʼ ekpe̱e̱taʼ pakhueʼ o̱ʼnepo Jesústaj yoknopo̱e̱y ahueʼ o̱ʼnuy.
43 porque amaram mais a glória dos homens do que a glória de Deus.
44 —Apag Diosa oʼtaʼmonaʼuy. Ayaʼada doʼtaj eknopo̱e̱nayo Diostaere oknoponhuaʼdik moʼe̱ne.
44 E Jesus clamou, dizendo: Quem crê em mim crê, não em mim, mas naquele que me enviou.
45 Kenpaʼti ayaʼada doʼtaj mentiahuaypo Diostakon onʼtiahuay. Keʼna meʼtaʼmonaʼuynigtaj.
45 E quem me vê a mim vê aquele que me enviou.
46 Huadariyo aratbutte ijtiakuy. Konig huakjey Diostaj aʼmaknopo̱e̱a̱yaʼpo ijtiakuy. Doʼtaj huaknopo̱e̱ʼeria Diostakon oʼnoknopo̱e̱a̱po. ʼUruda kikaʼdik o̱ʼneapo. Konig sikki̱re̱gyo̱ ehueʼ o̱ʼnikaʼapo. Dakhueaʼ onteʼti kikahueʼ o̱ʼneapo.
46 Eu vim como luz para o mundo, a fim de que todo aquele que crê em mim não permaneça nas trevas.
47 Sueʼda huakkaʼ doʼhued huaʼataj nigpe̱e̱hueʼ moʼe̱a̱pone. “Dakhueaʼ bokaʼne,” manahueʼdik i̱jje̱a̱poy. “Dakhueaʼ iʼkaʼne,” aʼmanayaʼpo tiakhueʼ i̱jje̱ʼuy. Aratbuttaj aʼmanopoʼkoreayaʼpo ijtiakuy. Aratbuttaj aʼmanoeanhuahuikayaʼpo ijtiakuy.
47 Se alguém ouvir as minhas palavras e não as guardar, eu não o julgo; porque eu não vim para julgar o mundo, e sim para salvá-lo.
48 Doʼtaj pakhueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti doʼhued huaʼataj nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeritaj “Dakhueaʼ boʼkikaʼuyne.” Keneʼhua̱ya̱ʼ huameʼnoete doʼhued huaʼaʼa oʼmanaʼapo. Diosa castiga oʼmagkaʼapo.
48 Quem me rejeita e não recebe as minhas palavras tem quem o julgue; a própria palavra que tenho proferido, essa o julgará no último dia.
49 Konig doada ijnopo̱e̱po konig doada ijpakpo manahueʼ i̱ji̱kay. Apag Diosa meʼtaʼmonaʼuyne. Kenda Apaga menaʼuynig ijmanmadikikaʼpo oʼnonaʼne.
49 Porque eu não tenho falado por mim mesmo, mas o Pai, que me enviou, esse me tem prescrito o que dizer e o que anunciar.
50 Diosen huaʼa oʼnonaʼikaʼnig keʼna moʼnoeanhuahuikaʼapone. Doʼtaj eknopo̱e̱ʼnayo moʼnoeonhuahuikaʼapone. Apag Diosen huaʼa oʼnonaʼikaʼne. —Jesúsa judío aratbuttaj ʼuttaʼda oʼmanaʼuy.
50 E sei que o seu mandamento é a vida eterna. As coisas, pois, que eu falo, como o Pai mo tem dito, assim falo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar João 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.