Lucas 22

Ambulas Wosera NT (ABT_WOS) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Yis kurkapuk yandarén bret kandakwa nyaa yaaké yandu wani nyaa Judasé Pasova waandakwa nyaana kakému kakandakwa.
1 Estava próxima a Festa dos Pães Asmos, chamada Páscoa.
2 Wani sapak Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanna néma dunyan, apakundiké vékusékngwa dunyan waak de Jisasét viyaandékngé mawulé yandarén. Ye du dakwa kalik yate waariyamuké wup yate anga wandarén, “Nané Jisas yénga pulak ye viyaaké?” Naandarén.
2 Preocupavam-se os principais sacerdotes e os escribas em como tirar a vida a Jesus; porque temiam o povo.
3 Wani sapak wa Satan Judasna mawulémba wulaandén. Déku nak yé waandarén Iskariot. Dé Jisasna du nak wa.
3 Ora, Satanás entrou em Judas, chamado Iscariotes, que era um dos doze.
4 Satan wulaandéka Judas ye Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanna néma dunyan, Gotna kundi bulndakwa néma gaaké séngite kaavétékwa dunyanna néma dunyan waak, dele wa kundi bulndén, Jisas det kwayémuké.
4 Este foi entender-se com os principais sacerdotes e os capitães sobre como lhes entregaria a Jesus;
5 Bule wandéka de mawulé yate dat yéwaa ras kwayéké bule kundi gindarén.
5 então, eles se alegraram e combinaram em lhe dar dinheiro.
6 Judas yi naae kundi giye ye Jisas yakélak det kwayéké yandékwa sapakngé kaavéréndén. Némaamba du dakwa Jisasale yarékapuk yandara nyaaké nak kaavéréndén.
6 Judas concordou e buscava uma boa ocasião de lho entregar sem tumulto.
7 Yis kurkapuk yandarén bret kandakwa nyaa yaan. Wani nyaa wa sipsip nyaan viyaandakwa, Pasova waandakwa nyaana kakémuké.
7 Chegou o dia da Festa dos Pães Asmos, em que importava comemorar a Páscoa.
8 Viyaandakwanngé vékulakate Jisas Pita ambét Jonét anga wandén, “Béné ma ye Pasova waanangwa nyaana kakému kéraae waawatmbénu nanéké.”
8 Jesus, pois, enviou Pedro e João, dizendo: Ide preparar-nos a Páscoa para que a comamos.
9 Naandéka wambérén, “Yamba kéraae waawaténngé méné mawulé yo?”
9 Eles lhe perguntaram: Onde queres que a preparemos?
10 Wunga waatakumbéréka wandén, “Ma véku. Béné ye wulaae Jerusalemmba, kulak tékwa aké yaatan du nak vékambénéngwa. Vétake déku kukmba ye wulaandékwa gaat ma wulaambénu.
10 Então, lhes explicou Jesus: Ao entrardes na cidade, encontrareis um homem com um cântaro de água; segui-o até à casa em que ele entrar
11 Wulaae wani gaana duwat anga ma wambénék, ‘Gotna kundi nanat yakwasnyékwa du ménat anga wandékwa, “Wuné wuna dunyansale Pasova waanangwa nyaana kakému kanana gaa yani taalémba dé kwaau?” Naandékwa.’
11 e dizei ao dono da casa: O Mestre manda perguntar-te: Onde é o aposento no qual hei de comer a Páscoa com os meus discípulos?
12 Wunga wambénu anjorémba kwaakwa néma rum nak wakwasnyé-kandékwa. Wani rummba kakému kanana jaambé, ranana musé waak wa tékéskwa. Béné wani rummba kakému kéraae ma waawatmbénék.”
12 Ele vos mostrará um espaçoso cenáculo mobilado; ali fazei os preparativos.
13 Naandéka bét ye Jisas wan pulak vémbérén. Vétake wani Pasova waanangwa nyaana kakému kéraae waawatmbérén.
13 E, indo, tudo encontraram como Jesus lhes dissera e prepararam a Páscoa.
14 Jisas déku dunyansale yaae rakésndarén kakému kaké.
14 Chegada a hora, pôs-se Jesus à mesa, e com ele os apóstolos.
15 Rate Jisas det anga wandén, “Taale ani kakému, Pasova waanangwa nyaana kakému, gunale kaké mawulé tawulé yawutékwa. Kukmba wuné néma kaangél wa kurkawutékwa.
15 E disse-lhes: Tenho desejado ansiosamente comer convosco esta Páscoa, antes do meu sofrimento.
16 Gunat wawutékwa. Wuné nakapuk gunale téte ani képmaamba ani kakému katik kaké wuté. Sérémaa Got du dakwaké néma du randa sapak yaandu wa nakapuk kakawutékwa.” Naandén Jisas.
16 Pois vos digo que nunca mais a comerei, até que ela se cumpra no reino de Deus.
17 Wunga watake wain kulak tékwa kasnya nak kéraae Gorét anga wandén, “Yéku kulak wa tiyaaménén. Wan yékun wa.” Naatake déku dunyansat wandén, “Guné kéraae muni waate nak nak ma kangunu.
17 E, tomando um cálice, havendo dado graças, disse: Recebei e reparti entre vós;
18 Gunat wawutékwa. Wuné ani képmaamba téte wani kulak nakapuk katik kaké wuté. Sérémaa Got du dakwaké néma du randa sapak yaandu wuné wani kulak nakapuk kakawutékwa.” Naandén.
18 pois vos digo que, de agora em diante, não mais beberei do fruto da videira, até que venha o reino de Deus.
19 Wunga watake bret kéraae Gorét wandén, “Yéku musé wa tiyaaménén. Yékun wa.” Naatake bret bule déku dunyansat kwayéte anga wandén, “An wuna sépé a. [Gunat yékun yaké wa wuna sépé kwayéwutékwa. Guné wunéké vékulakate wunga ma yapékaténgunék.”
19 E, tomando um pão, tendo dado graças, o partiu e lhes deu, dizendo: Isto é o meu corpo oferecido por vós; fazei isto em memória de mim.
20 Naatake kakému akwi kasékéyaktake Jisas wain kulak tén kasnya kéraae wungat male yate wandén, “Ani wain kulak wuna nyéki a. De wuné viyaandaru wuna nyéki vaakundu guné vétake anga wakangunéngwa, ‘Got du dakwat yékun yaké wandén kulé kundi wa sékérék-ngandékwa. Yi wan wanana wa.’ Naakangunéngwa.] Naandén Jisas.”
20 Semelhantemente, depois de cear, tomou o cálice, dizendo: Este é o cálice da nova aliança no meu sangue derramado em favor de vós.
21 Wani kundi watake Jisas det anga wandén, “Ma véku. Wuné maamat kwayéké yakwa du dé bulaa wunale kakému rate a karékwa.
21 Todavia, a mão do traidor está comigo à mesa.
22 Talimba Gotna nyéngaamba kundi wa viyaatakandarén, maama wuné viyaandarénngé. Viyaatakandarén pulak Duna Nyaan wuné viyaandaru kiyaakawutékwa. Kiyaawutu néma vakmi wuné maamat kwayékwa duké wa yaakandékwa.”
22 Porque o Filho do Homem, na verdade, vai segundo o que está determinado, mas ai daquele por intermédio de quem ele está sendo traído!
23 Wunga wandéka de deku kapmang bulte dekét waatakundarén, “Kandé wunga yakwate yo?” Naandarén.
23 Então, começaram a indagar entre si quem seria, dentre eles, o que estava para fazer isto.
24 Jisasna dunyansé kundi bulte waarundarén. Waarute anga wandarén, “Nanémba nana néma du kandé?”
24 Suscitaram também entre si uma discussão sobre qual deles parecia ser o maior.
25 Wunga wandaka Jisas det anga wandén, “Akwi gaayémba tékwa du dakwana néma du, de apamama yate wa deku du dakwaké véndakwa. Véndaka deku du dakwa anga wandakwa, ‘De wan nanat yékun yakwa du wa.’ Naandakwa.
25 Mas Jesus lhes disse: Os reis dos povos dominam sobre eles, e os que exercem autoridade são chamados benfeitores.
26 Wunga wandaru guné wani néma du pulak yaké yambak. Guna du nak néma du témunaandu dé du dakwana kukmba yaakwa du pulak téte, dékét déku yé katik kavérékngé dé. Dé néma du téte, dé jémbaa yakapuk baka yarékwa du pulak katik yatéké dé. Dé guna jémbaa yakwa du wa yarékandékwa.
26 Mas vós não sois assim; pelo contrário, o maior entre vós seja como o menor; e aquele que dirige seja como o que serve.
27 Nak gaayémba yarékwa dunyan yénga pulak daré yo? Deku néma du yénga pulak du dé? Rate kakému karékwa du dé, kapuk wani déké kakému kure yaae kwayéte jémbaa yakwa du dé? Wani rate kakému karékwa du dékét dé wa néma du. Wuné gunale yaréte wunga yamba yawutékwe wa. Wuné gunale yaréte guna jémbaa yakwa du wa yaréwutékwa.
27 Pois qual é maior: quem está à mesa ou quem serve? Porventura, não é quem está à mesa? Pois, no meio de vós, eu sou como quem serve.
28 “Guné wunale wa yarésékéyakngunén. Kapérandi musé wunéké yaandéka guné wuné yamba yaasékangunéngwe wa.
28 Vós sois os que tendes permanecido comigo nas minhas tentações.
29 Wuna aapa mayé apa wa tiyaandén, wuné néma du rate du dakwaké kurkale véwuténngé. Tiyaandén mayé apa kéraae gunat kwayékawutékwa, guné wunale yaréte wunale kakému kulak kate, Israelna kém tambavétik maanmba kaayék vétikngé (12) néma du téte véngunénngé.” Naandén Jisas déku dunyansat.
29 Assim como meu Pai me confiou um reino, eu vo-lo confio,
30 — ausente —
30 para que comais e bebais à minha mesa no meu reino; e vos assentareis em tronos para julgar as doze tribos de Israel.
31 Jisas Saimon Pitat anga wandén, “Saimon, méné ma véku. Satan apamama yandu guné yaange ye kapma kapma yaréte lambiyakngunénngé mawulé yandékwa. Kakému muni waatandakwa pulak, guné wunga muni waataké wa mawulé yandékwa. Satan guné yaavan kurkwate yandékwa. Yate Gorét waatakundén, dé wunga yandénngé.
31 Simão, Simão, eis que Satanás vos reclamou para vos peneirar como trigo!
32 Wuné Gorét wa waatakuwutén. Méno, Saimon, ménéké Gorét wa waatakuwutén, méné wunéké yékunmba vékulakaménu ména mawulé kurkale tésékéyakndénngé. Téndu méné wunat kuk kwayétake sérémaa waambule yaae méné wuna dunyanna mawulé yékun yaménu deku mawulé waak kurkale tésékéyak-ngandékwa.” Naandén.
32 Eu, porém, roguei por ti, para que a tua fé não desfaleça; tu, pois, quando te converteres, fortalece os teus irmãos.
33 Wunga wandéka Pita dat anga wandén, “Néman Du, wuné ménale yéké mawulé yawutékwa. Wuné ménale yéte kalapus yakawutékwa wan yékun wa.”
33 Ele, porém, respondeu: Senhor, estou pronto a ir contigo, tanto para a prisão como para a morte.
34 Naandéka Jisas dat wandén, “Pita, a vékusékwutékwa. Bulaa gaan séraa waakapuk téndu méné apu kupuk anga wakaménéngwa, ‘Wuné yamba ve wa Jisas.’ Wunga waménu séraa waaké yakwa.” Naandén Jisas Pitat.
34 Mas Jesus lhe disse: Afirmo-te, Pedro, que, hoje, três vezes negarás que me conheces, antes que o galo cante.
35 Jisas déku dunyansat anga wandén, “Talimba guné wawutéka ye yéwaa, wut, su yamba kure yéngunéngwe. Wani sapak muséké nak guné yapatik kapuk?” Naandéka wandarén, “Yamba wa.”
35 A seguir, Jesus lhes perguntou: Quando vos mandei sem bolsa, sem alforje e sem sandálias, faltou-vos, porventura, alguma coisa? Nada, disseram eles.
36 Wunga wandaka det anga wandén, “Bulaa gunat anga wawutékwa. Guné yéwaa kure témunaae yéwaa ma kure yéngunék. Guné wut kure témunaae wut ma kure yéngunék. Waariyangunéngwa kulaa kurerékapuk ye, guna laplap nak kwayéte yéwaa kéraae waariyangunéngwa kulaa ma kéraangunék.
36 Então, lhes disse: Agora, porém, quem tem bolsa, tome-a, como também o alforje; e o que não tem espada, venda a sua capa e compre uma.
37 Wa wawutékwa. Wunga yangunu Gotna nyéngaamba kwaakwa ani kundi wa sékérék-ngandékwa. Kundi anga wa kwaakwa: Déké wandarén, ‘Wa kapéremusé yakwa du wa. Dé viyaakanangwa.’ Wani kundi wunéké wa viyaatakandarén.”
37 Pois vos digo que importa que se cumpra em mim o que está escrito:
38 Wunga wandéka wandarén, “Néman Du, ma véménu. Nané waariyanangwa kulaa vétik kure ranangwa.” Naandaka anga wa vékusékndén. De déké yaaké yakwa kapérandi muséké yékunmba yamba vékusékndakwe. Wunga vékusékte wa deku kundi waambule wate wandén, “Yaak wa.” Naandén.
38 Então, lhe disseram: Senhor, eis aqui duas espadas! Respondeu-lhes: Basta!
39 Wani kundi watake Jisas gwaande Oliv némbat yéndén, apapu talimba yandén pulak. Déku dunyansé waak dale yéndarén.
39 E, saindo, foi, como de costume, para o monte das Oliveiras; e os discípulos o acompanharam.
40 Ye wani taalémba saambake det anga wandén, “Guné Gorét ma waatakungunék, gunat yékun yandu kapérandi musé gunat yaavan kurkapuk yamuké.”
40 Chegando ao lugar escolhido, Jesus lhes disse: Orai, para que não entreis em tentação.
41 Wunga wandéka de rakésndaka dé ayélap yépulak naandén. Matu kéraae vaanéndaka ye vaakérkwa pulak, wulka yéndén. Ye kwaati se Gorét anga waatakundén, “Wuna aapa, méné akwi muséké wa apamama yaménéngwa. Yaakwate yakwa muséké waké mawulé yamunaae waménu wunéké yaakwate yakwa vakmi wunéké katik yaaké dé. Wunga waatakuwutékwa ménat. Méné wuné mawulé yakwa pulak yaké yambak. Ménékét mawulé yaménéngwa pulak ma yaménu.”
41 Ele, por sua vez, se afastou, cerca de um tiro de pedra, e, de joelhos, orava,
42 — ausente —
42 dizendo: Pai, se queres, passa de mim este cálice; contudo, não se faça a minha vontade, e sim a tua.
43 [Naandéka Gotna kundi kure gaayakwa du nak Gotna gaayémba gaaye déku mawulémba yékun yandén.
43 [Então, lhe apareceu um anjo do céu que o confortava.
44 Jisasna kwaminyan kapére yasékéyakndéka Gorét nakapuk waatakundén. Waataku-pékaréndéka waangét nyéki pulak vaakwe képmaamba vaakérén.]
44 E, estando em agonia, orava mais intensamente. E aconteceu que o seu suor se tornou como gotas de sangue caindo sobre a terra.]
45 Jisas Gorale bulte waatakutake waarape déku dunyanséké yéndén. Ye véndén de yundé kwaakésndaka. De mawulé sémbéraa yate vékundaka deku mawulémba kapére yate deku ménimba yundé yandéka wa kwaandarén.
45 Levantando-se da oração, foi ter com os discípulos, e os achou dormindo de tristeza,
46 Kwaandaka vétake det sérkiyaate anga wandén, “Guné kamuké guné yundé kwaakésu? Guné yundé kwaaké yambakate. Ma waarape Gorét waatakungunu, kapérandi musé asé gunat yaavan kurkapuk yamuké.” Naandén Jisas.
46 e disse-lhes: Por que estais dormindo? Levantai-vos e orai, para que não entreis em tentação.
47 Jisas wayéka téte bulténdéka wa némaamba dunyansé yaakéran. Jisasna du nak Judas yaambu taaléndéka yaandarén. Judas Jisasét taama réng-ngé we Jisas ténét yaae kwambali-sékéyakndén.
47 Falava ele ainda, quando chegou uma multidão; e um dos doze, o chamado Judas, que vinha à frente deles, aproximou-se de Jesus para o beijar.
48 Kwambali-sékéyakndéka Jisas dat anga wandén, “Judas, méné Duna Nyaan wunat taama rénge maamat kwayéké méné, kapuk yénga pulak yaké méné?” Naandén.
48 Jesus, porém, lhe disse: Judas, com um beijo trais o Filho do Homem?
49 Jisasna dunyansé dale téte véndarén wa, wani deké yaan dunyansé Jisas kulkiye kure yéké yandakwan. Wunga vétake Jisasét anga wandarén, “Néman Du, de waariyanangwa kulaat viyaaké nané, kapuk méné yénga méné vékwo?”
49 Os que estavam ao redor dele, vendo o que ia suceder, perguntaram: Senhor, feriremos à espada?
50 Naatake deku du nak Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanna néma duké jémbaa yakwa duwat viyaate déku yékutuwa sakuna waan satékyasnyéndéka vaakérén.
50 Um deles feriu o servo do sumo sacerdote e cortou-lhe a orelha direita.
51 Yandéka Jisas vétake wandén, “Yaak. Guné wunga yaké yambakate.” Naatake wani duna waanmba kutndéka nakapuk yékun yan.
51 Mas Jesus acudiu, dizendo: Deixai, basta. E, tocando-lhe a orelha, o curou.
52 Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanna néma dunyan, Gotna kundi bulndakwa gaaké séngite kaavétékwa dunyanna néma dunyan, Israelna maaka dunyan, wunga wa yaandarén, Jisas kulkiye kure yéké. Yaae Jisas wunga yandéka vétake téndaka Jisas det anga wandén, “Guné wuné kurké yaate kamuké guné waariyangunéngwa kulaa baangé waak kure yaau? Guné sél yakwa duwat viyaaké guné wani musé kure yaau, kapuk yénga pulak yaké?
52 Então, dirigindo-se Jesus aos principais sacerdotes, capitães do templo e anciãos que vieram prendê-lo, disse: Saístes com espadas e porretes como para deter um salteador?
53 Apapu nyaa Gotna kundi bulndakwa néma gaamba gunale wa yaréwutén. Yaréwutéka wuné yamba kutngunéngwe. Bulaa guna jémbaa a yakangunéngwa. Bulaa ganngunganna néma du Satan apamama yakandékwa.” Naandén Jisas.
53 Diariamente, estando eu convosco no templo, não pusestes as mãos sobre mim. Esta, porém, é a vossa hora e o poder das trevas.
54 Jisas wani kundi wandéka dé kulkiye kure yéndarén. Kure ye Gotna gaamba jémbaa yakwa akwi dunyanna néma duna gaat kure wulaandarén. Kure wulaandaka Pita deku kukmba ye lakasatiye apakmba téndén.
54 Então, prendendo-o, o levaram e o introduziram na casa do sumo sacerdote. Pedro seguia de longe.
55 Téndéka de wani Jisas kure yén dunyan aatmu gisangwandéndarén taalémba wulaae yaa yamungandarén. Yamunge randaka Pita dele yaamba randén.
55 E, quando acenderam fogo no meio do pátio e juntos se assentaram, Pedro tomou lugar entre eles.
56 Randéka jémbaa yakwa taakwa nak dat vélén. Vétake déku saawit vésék vésék naate wa anga walén, “Ani du waak Jisasale wa yaténdén.”
56 Entrementes, uma criada, vendo-o assentado perto do fogo, fitando-o, disse: Este também estava com ele.
57 Naaléka Pita wa wan, “Nyéno, wuné dé yamba vésékwutékwe wa.” Naandén.
57 Mas Pedro negava, dizendo: Mulher, não o conheço.
58 Wunga wandéka raré naae kukmba nak du dat vététe wandén, “Méné waak Jisasna du wa.” Naandéka wandén, “Méno, wuné yamba wa.”
58 Pouco depois, vendo-o outro, disse: Também tu és dos tais. Pedro, porém, protestava: Homem, não sou.
59 Naandéka raré naae kukmba nak du waak dat véte némaanmba wandén, “Ani du waak dé Galili du a. Dé waak Jisasale wa yaténdén. Yi wan wanana wa.” Naandén.
59 E, tendo passado cerca de uma hora, outro afirmava, dizendo: Também este, verdadeiramente, estava com ele, porque também é galileu.
60 Wunga wandéka Pita wa wan, “Méno, wa waménéngwa kundi wuné yamba vékwe wa.” Wunga waké naaténdéka séraa nak bari waan.
60 Mas Pedro insistia: Homem, não compreendo o que dizes. E logo, estando ele ainda a falar, cantou o galo.
61 Waandéka Néman Du Jisas awulaka apakmba pulak téte waalakwe Pitat véndén. Véndéka dat wani takamba Jisas wan kundiké vékulakandén. Takamba Jisas dat anga wandén, “Wuné vékusékwutékwa wa. Bulaa gaan séraa waakapuk téndu méné apu kupuk wakaménéngwa, ‘Wuné yamba véwutékwe wa Jisas.’ Wunga waménu séraa waaké yakwa.”
61 Então, voltando-se o Senhor, fixou os olhos em Pedro, e Pedro se lembrou da palavra do Senhor, como lhe dissera: Hoje, três vezes me negarás, antes de cantar o galo.
62 Wani kundiké vékulake Jisasét kuk kwayétake wa Pita gwaande mawulé sémbéraa yate némaamba géraandén.
62 Então, Pedro, saindo dali, chorou amargamente.
63 Jisas kurin dunyansé dat waangite wasélékte viyaandarén.
63 Os que detinham Jesus zombavam dele, davam-lhe pancadas e,
64 Viyaate déku méni laplapét gitépétake dat anga wandarén, “Méné Gotna kundi kwayékwa du rate akwi muséké wa vékusékménéngwa. Vékusékte ma wa nanat. Ménat kandé viyaak?”
64 vendando-lhe os olhos, diziam: Profetiza-nos: quem é que te bateu?
65 Wunga wate némaamba kapérandi kundi ras waak wandarén dat.
65 E muitas outras coisas diziam contra ele, blasfemando.
66 Nyaa yaalandéka Israelséna maaka dunyan, Gotna gaamba jémbaa yakwa dunyanséna néma dunyan, apakundiké vékusékngwa dunyan, de wunga yaae jaawundarén. Jaawuwe téndaka Jisaské séngiye kaavétan dunyan dé kure yaandarén deké. Kure yaae taakandaka deku ménimba téndén.
66 Logo que amanheceu, reuniu-se a assembleia dos anciãos do povo, tanto os principais sacerdotes como os escribas, e o conduziram ao Sinédrio, onde lhe disseram:
67 Téndéka dat anga wandarén, “Méné ma wa nanat. Méné Got wan du Krais méné kapuk?” Naandaka det wandén, “Gunat wamunaawutu yékunmba vékulakamuké kalik yakangunéngwa.
67 Se tu és o Cristo, dize-nos. Então, Jesus lhes respondeu: Se vo-lo disser, não o acreditareis;
68 Wuné gunat waataku-munaawutu guné wuna kundi waambule wamuké kalik yakangunéngwa.
68 também, se vos perguntar, de nenhum modo me respondereis.
69 Sérémaa Duna Nyaan wuné néma du rate, apa tapa yakwa du Gotna yékutuwa taambamba rakawutékwa.” Naandén Jisas.
69 Desde agora, estará sentado o Filho do Homem à direita do Todo-Poderoso Deus.
70 Wunga wandéka de akwi wandarén, “Yénga méné wo? Méné Gotna nyaan méné, kapuk yénga méné?” Naandéka wandén, “Yi. Gunékét guné wa wunga wakwa.”
70 Então, disseram todos: Logo, tu és o Filho de Deus? E ele lhes respondeu: Vós dizeis que eu sou.
71 Naandéka wandarén, “Dékét déku kapmang wa kapérandi kundi wandéka vékunanén. Vékutake yandén musé aséké ras waak katik vékuké nané.” Naandarén Israelséna néma dusé Jisaské.
71 Clamaram, pois: Que necessidade mais temos de testemunho? Porque nós mesmos o ouvimos da sua própria boca.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.