Lucas 12

Ambulas Wosera NT (ABT_WOS) vs ARA

Sair da comparação
ARA Almeida Revista e Atualizada 1993
1 Asa du dakwa wa yaae jaawuwe téndaka taalé vékulékén. Ye ras du wa vaakin ras duna maanmba. Vaakindaka Jisas taale ani kundi déku dunyansat wandén, “Ma vésék naangunék. Farisi dunyanséna yismba guné kurké yambak. Ani kundi wate paapu yandakwa yapatéké wa wawutékwa.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Paakundarén akwi musé asé sérémaa némaamba du dakwa vékandakwa. Yakélak wandarén akwi kundi sérémaa némaamba du dakwa vékukandakwa.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Ganngumba bulngunén kundi nyaa du dakwa vékukandakwa. Gaamba awula rate yakélak bulngunén kundi sérémaa kaapamba saapéndaru akwi du dakwa vékukandakwa.” Naandén Jisas.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 “Wuna du dakwa, gunat anga wakawutékwa. Guné képmaana du nakngé wup yaké yambak. De guné viyaandéktake kukmba gunat katik yaavan kurké daré.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Anjorémba rakwa du Gorké ma wup yangunék. Képmaana du gunat viyaandékndaru Got guné yaanpékatékwa yaat vaanjandaké mayé apa yandékwa. Wanngé vékulakate Gorké ma wup yangunék.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 “Anga wa vékusékngunéngwa. Du dakwa makalkéri yéwaa vétik kwayéte api taambak (5) kéraandakwa. Wani api wa makalkéri musé wa. Got wani apiké wa vékundékwa.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Got gunéké waak wa vékulakandékwa. Guna maakamba tékwa némbé akwi naakiye wani némbéké waak wa véndékwa. Akwi musé asé wa véwuréndékwa. Véte gunéké yékunmba véndékwa. Véndékwanngé vékulakate guné wup yaké yambak. Api wan makalkéri musé wa. Du daakwa wan néma musé wa. Got makal sakal apiké yékunmba véte gunéké yékunmbaa-sékéyak wa vékandékwa.” Naandén Jisas det.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 Watake det anga wandén, “Gunat wawutékwa. Du nak, du dakwana ménimba téte anga wamunaandu, ‘Wuné Jisasna du a.’ Wunga wandu sérémaa Duna Nyaan wuné Gotna gaayémba déku kundi kure gaayakwa dunyanséna ménimba téte det anga wakawutékwa, ‘Ani du an wuna du a.’ Naakawutékwa.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Du ras, du dakwana ménimba téte nakurak nakurak anga wandaru, ‘Wuné Jisasna du yamba yé wa.’ Naandaru wuné Gotna gaayémba rate déku kundi kure gaayakwa dunyanséna ménimba téte det anga wakawutékwa, ‘Wani dunyansé wan wuna dunyansé yamba wa.’ Naakawutékwa.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 “Wuné Duna Nyaan wa rawutékwa. Du dakwa wunat wasélékte wunat kapére kundi watake wani kapére kundiké kalik ye sémbéraa yate yaaséka-munaandaru, Got wani kapéremusé yasnyéputi-kandékwa. Gotna Yaamambit wasélékte kapére kundi wamunaandaru, wa Got wani kapéremusé katik yakwasnyéputiké dé.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 “Du ras gunat Gotna kundi bulndakwa gaat kure ye néma duké waak kure yéndaru guné deku ménimba téte, wup yakapuk yate, guna mawuléké anga waké yambak, ‘Yénga waké nané? Deku kundi yénga pulak waambule waké nané?’
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Guné wunga waké yambak. Wani nyaa Gotna Yaamambi gunat kwayékandékwa, waké yangunéngwa kundi.” Naandén Jisas.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Asa du dakwa wa Jisasale sékét tékésndarén. Dele tan du nak Jisasét anga wandén, “Néma du, wuna aanyat ma waménu dé aana aapana musé asé muni waate tambék wunat tiyaandénngé mawulé yawutékwa.”
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Wunga wandéka wandén Jisas, “Kandé wak, wuné wani jémbaa bénéké yawuténngé?”
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Naatake det anga wandén, “Guné vésék naa. Guné nak duna musé aséké jaambiké yambak. Némaamba musé kurerékwa duna mawulé katik yékun yaké dé. Du dakwa kulémawulé kéraae yékunmba yarésékéyakngé, de némaamba musé aséké katik vékulakaké daré.” Naandén.
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Wunga watake det gwaaménja kundi nak anga wandén, “Néma yéwandu nakna yaawimba asa kakému wa yékun ye tén.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Téndéka wani yéwandu déku mawuléké anga wandén, ‘Wuna taanngét gaa némaamba yamba kwaakése wa. A bulaa yénga pulak yaké wuté?’
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Wunga vékulakate wandén, ‘Bulaa anga yakawutékwa. Wuna taanngét gaa akwi péraae néma gaat kurkawutékwa. Kure akwi kakému, salmu walmu wamba taakakawutékwa.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Taakatake wuna mawuléké wakawutékwa: Wuna asa yéku musé wa. Késépéri kaa wa téké yakwa. Témuké vékulakate bulaa yaap rakawutékwa. Wuné kulak kakému kate dusék yarékawutékwa. Wunga wate wuné yékunmba rakawutékwa.’ Naandén.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 “Wunga wandéka Got dat anga wandén, ‘Méné waangété du wa. Bulaa ani gaan kwaae kiyaakaménéngwa. Kiyaaménu taakaménén musé asé akwi kandé kéraaké ya?’ Naandén Got dat.
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 “Bulaa gunat wawutékwa. Ani képmaamba téte késépéri musé kéraae waawarkwa du dakwa de ani du pulak wa yaténdakwa. Yatéte Gotna ménimba gandéndu gandéndakwa pulak wa yaténdakwa.” Naandén Jisas.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Wani kundi watake Jisas déku dunyansat anga wandén, “Wani muséké vékulakate gunat wawutékwa. Guné wup yate kulak kakému laplapké waak vékula-laakaké yambak.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Kulak, kakému, laplap wan baka musé wa. Néma musé yamba yé wa. Guné wani muséké vékula-laakaké yambak. Got wandéka wa yaréngunéngwa. Guna sépé guna mawulé, guna kwaminyan yatakandéka wa yaréngunéngwa. Wan néma musé wa.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Guné apit ma vé. De kakému yamba yaanandakwe wa. De kakému yamba kéraandakwe wa. De kakému gaamba yamba taakandakwe wa. Yandaka Got wa det kakému kwayékwa. Api wan makalkéri musé wa. Guné du dakwa wan néma musé wa. Got apit wunga kakému kwayéndu, guné anga wakangunéngwa. ‘Nanat waak tiyaakandékwa.’
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 Ma véku. Guna du nak, kwaaré ras waak yaréké vékula-laakamunaae, watake kwaaré ras waak kalmu yaréké dé, kapuk? Yamba yé wa. Déku kapmang watake kwaaré ras waak yaréké yapati-kandékwa.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Guné wani makalkéri musé yaké yapatite kamuké guné nak muséké vékulalaako? Guné wunga yaké yambak.
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 “Guné maaweké ma vékulaka. Nané wani maawe yamba taawunangwe wa. De baka wa waaréndakwa. De jémbaa yamba yandakwe wa. De laplap yamba samapndakwe wa. Yandaka Got wa det yékun yandékwa. Det yéku nyaap wa kwayéndékwa. Talimba késépéri musé asé kure yatan néma du nak déku yé Solomon yéku laplap saawundén. Yate wani maawe saawukwa pulak yéku musé yamba saawundékwe wa. Maawe saawukwa yéku musé wa Solomon saawan yéku musat taalékéran.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Got wani maaweké kurkale véndékwa. Wani maawe ayélap tété naakandakwa. Bulaa téndakwa. Séré kiyaakandakwa. Kiyaandaru du dakwa wani maawe péle yaamba tukandakwa. Wan makalkéri musé wa wani maawe. Guné du dakwa néma musé wa. Guné Gorké yamba yékunmba vékulaka-ngunéngwe wa. Yate wup yate wangunéngwa, ‘Nanéké kurkasale kalmu véké dé kapuk?’ Wunga wate bulaa ma vékulakangunék. Got maawet wunga saawutakandu véte wakangunéngwa, ‘Nanat laplap tiyaakandékwa.’
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Wunga wate guné wup yakapuk yate kanguna kakému, kanguna kulakngé, vékulaka vékulaka naaké yambak.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 “Guné wunga yaké yambak. Anjorémba rakwa du guna aapa guné wani muséké yapati-ngunéngwanngé wa véndén. Baka yatékwa du dakwa wa wani muséké vékulaka vékulaka naandakwa. Guné de yakwa pulak wani muséké vékulaka vékulaka naaké yambak.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Ye guné Gotna kémba yaale déku jémbaa yaké mawulé tawulé yakangunéngwa. Wunga yangunu dé wani musé gunat kwayékandékwa.” Naandén Jisas det.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Watake déku dunyansat anga wandén, “Guné wuna dunyan, guné du ayélap wa. Guna aapa Got dé mawulé tawulé yandékwa, guné déku kémba téngunu dé néma du rate gunéké kurkale vémuké. Yandékwanngé guné wup yaké yambak.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Guné guna musé asé kwayéte yéwaa ma kéraae musé asékapuk du dakwat kwayéngunu. Ani képmaamba wut jaangwa yandéka sél yakwa dunyan musé asé sél yandakwa. Biyaak musé asé kérék taakundakwa. Wunga yandaru guna musé akwi késkandékwa. Guné Gotna jémbaa kutte yéku jémbaa yangunu, sérémaa Got gunat waambule kwayékatate gunat yékun yandu guné dale yékunmba yarésékéyak-ngangunéngwa apapu apapu.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Ani képmaamba musé asé waawattékwa du dakwa de ani képmaana musé aséké wa mawulé tawulé yakandakwa. Gotna gaayémba raké vékulakakwa du dakwa de dale sékét yékunmba rasékéyakngé wa mawulé tawulé yandakwa.” Naandén Jisas.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 “Ma vékusék naa. Wuné waambule yaawuta nyaaké ma kurkale kaavéréngunék. Ani gwaaménja kundi ma véku. Jémbaa yakwa dunyanna néma du dé taakwa kéraakwa duwale kakému kaké yéndén. Yéndéka déké jémbaa yakwa dunyansé déké vékulakate laplap giye yaa yamungate déké yékunmba kaavéréndarén, dé waambule yaae pétémba viyaandu de déké pété bari naapiké. Guné, wani dunyan pulak wa, wuné guna néma duké yékunmba ma kaavéréngunu.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 — ausente —
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Deku néma du waambule yaamuké, déku jémbaa yakwa dunyan yékunmba kaavéréte de mawulé tawulé yate yékunmba rakandakwa. Deku néma du déké yékunmba kaavéré-ndarénngé vékundu déku mawulé det yékun yaké yakwa. Ye wandu rakandakwa. Randaru dékét déku kapmang jémbaa yakwa dunyanna jémbaa yate det kakému kwayékandékwa, de kurkale kandarénngé.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Dé nyéndéngan waambule yaae de kurkale kaavéréndaru véndu de mawulé tawulé yakandakwa.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 “Guné ani kundiké ma vékulaka. Gaana du sél yakwa du yaaké yakwa nyaaké vékusékmunaae, wa dé wani nyaa gaaké yékunmba séngiye kaavéré-munaandu, déku gaat katik wulaaké daré.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Guné, dé yanda pulak, guné waak ma kurkale kaavéréngunu. Guné yamba vékuséke wa. Wuné Duna Nyaan, yani nyaa waambule yaaké wuté? Vékusékngapuk yanguna nyaa wa waambule yaakawutékwa. Guné wunéké ma kurkale kaavéréngunék.” Naandén Jisas.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Jisas wani kundi wandéka Pita anga wandén, “Néman Du, nanéké méné vékulakate wani gwaaménja kundi wo, kapuk akwi du dakwaké méné wo?”
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Naandéka Jisas wa wan, “Jémbaa yakwa dunyanngé kurkale séngite kaavétékwa du yéku mawulé vékute anga yakandékwa. Déku néma du dat anga wakandékwa, ‘Méné wuna jémbaa yakwa dunyanséké séngite kaavététe det kakému ma kwayéménu.’ Naatake yéndu dé wunga yakandékwa.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Yaténdu kukmba déku néma du waambule yaae vétake wakandékwa, ‘Méné yéku jémbaa wa yaménén. Yékun wa.’ Wunga wandu dé mawulé tawulé ye yékunmba rakandékwa.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Déku néma du yandén yéku jémbaat véte wakandékwa, ‘Méné waambule yaaké yawutékwa nyaaké vékusékngapuk ye, méné yéku jémbaa wa yaménén. Yékun wa. Bulaa méné wuna akwi musé aséké yékunmba vérékaménéngwa.’ Naakandékwa, yéku jémbaa yan duwat.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 “Kapére mawulé yate kapére jémbaa yakwa du déku mawulémba anga wakandékwa, ‘Wuna néma du nak gaayét ye bari katik waambule yaaké dé.’ Wunga wate dé jémbaa yakwa du dakwat viyaate kakému némaamba kate, waangété kulak kate, waangété yakandékwa.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Yate dé néma duké vékulakakapuk yaténdu wani sapak wa déku néma du waambule yaakandékwa. Vékukapuk yandékwa sapak wa waambule yaakandékwa. Yaae yandén kapérandi musé vétake det watakandu dé viyaandaru kiyaakandékwa. Kiyaae dé kapéremusé yan du dakwale kapérandi taalémba tékandékwa.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 “Déku néma du mawulé yandékwa jémbaaké vékusékngwa du, dé wani jémbaa yakapuk yandu déku néma du watakandu dat némaamba viyaakandakwa.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Déku néma du mawulé yandékwa jémbaaké vékusékngapuk yan du, dé wani jémbaa yakapuk yandu déku néma du watakandu dat aal viyaakandakwa. Got du dakwa rasét késépéri jémbaa kwayéndéka késépéri jémbaa yandarénngé wa mawulé yandékwa. Got du dakwa rasét rékaamba jémbaa kwayéndéka déké rékaamba jémbaa yandarénngé wa mawulé yandékwa.” Naandén Jisas det.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Wunga watake det anga wandén, “Wuné yaae ani képmaamba yaa pulak taakngawutékwa. Wani jémbaa yaké wa yaawutén. Wani jémbaa bari yasékéyakngé mawulé yawutékwa.
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Taale néma kaangél kurkawutékwa. Anga bari kurké mawulé yawutékwa. Kure yékunmba rakawutékwa.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Guné yénga guné vékulako? Akwi képmaamba tékwa du dakwa waariyakapuk ye baka yékunmba téndarénngé wuné yaak, kapuk? Yamba wa. Wuné yaanngé du dakwa ras wuna kundi vékundaru deku kém rakarka ye dele waariyakandakwa. Du dakwa ras wuné yaanngé wuna kundiké mawulé yandaru, ras wuna kundi kalik yate kémba kém kutéke tékandakwa.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Ye bulaa, sérémaa waak nakurak gaamba yarékwa du taambak, de nakpulak nakpulak mawulé yate kém vétik kutéke tékandakwa. Du kupuk nak kém pulak téndaru, du vétik nak kém pulak tékambérékwa.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Aapambéré deku dunyanngu nyaansale waariya-kandakwa. Aasambéré deku takwanyanngu nyaansale waariya-kandakwa. Yaawumbéré deku méyaasgwale waariya-kandakwa.” Naandén Jisas de déku kundiké mawulé yandarénngé.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Wunga watake dale tékésén du dakwat anga wandén, “Néma wimut kutndéka vékute wangunéngwa, ‘Bulaa maas viyaakandékwa.’ Naangunénga maas viyaandékwa.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Guné gaan kun némaamba yaale téndéka véte vékulakate wangunéngwa, ‘Séré asa nyaa wa vékandékwa.’ Wunga wangunénga wa néma nyaa véndékwa.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Guné paapu yakwa du dakwa wa. Guné nyétmba yaalakwa musé képmaamba yaalakwa musé asat véte wangunéngwa, ‘Maas viyaakandékwa. Nyaa vékandékwa.’ Wunga wate kamuké guné yawutékwa néma jémbaa véte wunéké yamba wangunéngwe, ‘Dé nana Néman Du wa.’?” Naandén Jisas.
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Jisas wunga watake anga wandén, “Kamuké guné yéku muséké vékusékngapuk yo? Guné guna kapmang ma kurkale vékulake yéku muséké wangunék.
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Du ras gunat kotimngé yandaru guné dele sékét yaambumba yététe dele ma kundi bule yawuréngunu. Nakurakmawulé ma yangunu. Guné dele kundi yawurékapuk yangunu de gunat kot vékukwa néma duké kalmu kure yéndaru watakandu kalapusmba taakaké daré? Taakandaru guné wamba kwaasékéyak-ngangunéngwa.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Kot vékukwa néma du wani wandén yéwaa akwi gunat kotimngé yan duwat kwayétake, wani nyaa male kalapus yaasékatake yaale baka yékangunéngwa. Guné a wawutékwa.” Naandén Jisas.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.